สมาคมดาราศาสตร์ไทย

แคสซีนีเริ่มภารกิจสุดท้าย เตรียมปิดฉากกลางปีหน้า

1 ธ.ค. 2559
รายงานโดย: วิมุติ วสะหลาย (wimut@hotmail.com)
เมื่อวันที่ 30 พฤศจิกายนที่ผ่านมา ยานแคสซีนีได้เริ่มภารกิจใหม่ที่แตกต่างไปจากช่วงที่ผ่านมาโดยสิ้นเชิง และเป็นภารกิจช่วงสุดท้าย นั่นคือการสำรวจวงแหวนดาวเสาร์ 

ภารกิจช่วงนี้ ยานจะปรับทิศทางมาโคจรตามแนวขั้วและพุ่งถากวงแหวนเอฟ 20 ครั้ง หลังจากนั้นจะตีวงให้แคบเข้าอีกเพื่อให้ยานฝ่าแทรกเข้าไประหว่างดาวเสาร์กับวงแหวนชั้นในอีก 22 ครั้งเพื่อศึกษาวงแหวนและบรรยากาศในระยะใกล้ 

เนื่องจากขั้นตอนนี้ถือเป็นงานเสี่ยงตาย จึงถูกจัดไว้เป็นลำดับท้ายสุด เผื่อว่าหากยานต้องมีอันเป็นไป ภารกิจก็ยังมีผลงานในช่วงก่อนหน้าติดมือมาได้บ้าง

ภารกิจแคสซีนีเป็นภารกิจสำรวจดาวเสาร์ เป็นการร่วมมือระหว่างองค์การนาซากับองค์การอีซา 

ภารกิจของยานแคสซีนีที่ผ่านมาประสบความสำเร็จเป็นอย่างมาก  ยานแคสซีนีได้เผยความเร้นลับของดาวเสาร์และบริวารอย่างมากมาย เช่น แคสซีนีพบว่าดวงจันทร์ไททันมีลักษณะคล้ายโลกอย่างน่าประหลาด มีทั้งคลอง แม่น้ำ ทะเลสาบ เมฆ และฝน ต่างเพียงแต่ของเหลวบนดวงจันทร์ดวงนี้เป็นสารจำพวกมีเทนและอีเทนเหลว ไม่ใช่น้ำ พบว่าดวงจันทร์เอนเซลาดัสมีรอยแตกขนาดใหญ่บนพื้นผิวที่พ่นไอน้ำและสสารต่าง ๆ ออกเป็นลำสู่อวกาศ เป็นการป้อนวัตถุดิบให้แก่วงแหวนอีของดาวเสาร์ ระหว่างการโคจรใกล้ขั้วดาวเสาร์ ยานได้พบว่าเมฆที่ขั้วดาวเสาร์มีรูปร่างเป็นรูปหกเหลี่ยมอย่างน่าประหลาดใจ แม้จนถึงปัจจุบันก็ยังไม่มีใครอธิบายได้ว่าโครงสร้างหกเหลี่ยมนั้นเกิดขึ้นได้อย่างไร แคสซีนีพบว่า ดวงจันทร์ไททัน เอนเซลาดัส และไดโอนี น่าจะมีมหาสมุทรของน้ำใต้พื้นผิวด้วย นอกจากนี้ยังพบดวงจันทร์บริวารเพิ่มขึ้นอีกถึงแปดดวง

และในวันที่ 15 กันยายน 2560 ยานแคสซีนีจะปฏิบัติภารกิจสุดท้ายโดยการเบี่ยงทิศทางเพื่อพุ่งเข้าสู่ดาวเสาร์ เพื่อให้บรรยากาศของดาวเสาร์บดขยี้จนมอดไหม้ไป เป็นการปิดฉากภารกิจอย่างสมบูรณ์

สาเหตุสำคัญของการปิดภารกิจแบบนี้ มีเหตุผลอื่นที่สำคัญมากกว่าความอลังการ นั่นคือเพื่อต้องการกำจัดยานให้สิ้นซากและฝังอยู่ในดาวเสาร์ หากปล่อยให้ยานลอยเคว้งคว้างในวงโคจร ก็จะกลายเป็นสิ่งแปลกปลอมในระบบดาวเสาร์ วันดีคืนดีก็อาจไปตกลงบนดวงจันทร์บริวารบางดวงและนำสารอินทรีย์หรือแม้แต่จุลชีพบนยานที่ติดไปจากโลกไปปนเปื้อนในระบบนิเวศบนดวงจันทร์เหล่านั้น ซึ่งบางดวงอาจมีสิ่งมีชีวิตอยู่ก็เป็นได้ ยานสำรวจดาวเคราะห์ยักษ์ดวงอื่น เช่นยานกาลิเลโอ และยานจูโน ก็ปิดภารกิจด้วยการพุ่งเข้าใส่ดาวพฤหัสบดีด้วยเหตุผลเดียวกัน



ยานแคสซีนี

ยานแคสซีนี (จาก NASA)

พื้นผิวที่เต็มไปด้วยทะเลสาบของดวงจันทร์ไททัน

พื้นผิวที่เต็มไปด้วยทะเลสาบของดวงจันทร์ไททัน (จาก NASA)

รูปหกเหลี่ยมบนขั้วเหนือของดาวเสาร์

รูปหกเหลี่ยมบนขั้วเหนือของดาวเสาร์