ท้องฟ้าในรอบสัปดาห์

วรเชษฐ์ บุญปลอด - ปรับปรุงล่าสุด : 7 สิงหาคม 2560

6-12 สิงหาคม 2560

  • อังคาร, 8 สิงหาคม จันทร์เพ็ญ (01:11 น.) เกิดจันทรุปราคาบางส่วน เห็นได้ในประเทศไทย (สังเกตในคืนวันจันทร์ที่ 7 สิงหาคม)
  • พุธ, 12 สิงหาคม คืนนี้ฝนดาวตกเพอร์ซิอัสมีอัตราสูงสุด (แสงจันทร์รบกวน)
การเคลื่อนที่ของดวงจันทร์เทียบกับเงาโลกขณะเกิดจันทรุปราคาบางส่วน 7-8 สิงหาคม 2560

13-19 สิงหาคม 2560

  • อังคาร, 15 สิงหาคม จันทร์กึ่งข้างแรม (08:15 น.)
  • พุธ, 16 สิงหาคม เวลาเช้ามืด ดวงจันทร์ใกล้ดาวอัลเดบารัน 5°
  • ศุกร์, 18 สิงหาคม ดวงจันทร์ใกล้โลกที่สุด (20 น. ระยะห่าง 366,121 กม.)
  • เสาร์, 19 สิงหาคม เวลาเช้ามืด ดวงจันทร์ใกล้ดาวศุกร์ 3°

20-26 สิงหาคม 2560

  • อังคาร, 22 สิงหาคม จันทร์ดับ (01:30 น.) เกิดสุริยุปราคาเต็มดวง ไม่เห็นในประเทศไทย
  • ศุกร์, 25 สิงหาคม เวลาหัวค่ำ ดวงจันทร์ใกล้ดาวพฤหัสบดีและดาวรวงข้าว ห่าง 4° และ 8° ตามลำดับ

ดาวเคราะห์และดวงจันทร์ (สิงหาคม 2560)

ดาวพุธ ดาวพฤหัสบดี และดาวเสาร์อยู่บนท้องฟ้าเวลาหัวค่ำ โดยสังเกตดาวพุธเหนือขอบฟ้าทิศตะวันตกได้เฉพาะในช่วงต้นเดือน หลังจากนั้นจะเข้าใกล้ดวงอาทิตย์ วันที่ 1-10 สิงหาคม ความสว่างของดาวพุธลดลงจากโชติมาตร +0.4 ไปที่ +1.0

ดาวพฤหัสบดี (โชติมาตร -1.9 ถึง -1.7) อยู่ในกลุ่มดาวหญิงสาว ต้นเดือนตกลับขอบฟ้าราว 4 ทุ่มครึ่ง ปลายเดือนตกเกือบ 3 ทุ่ม ดาวเสาร์ (โชติมาตร +0.3 ถึง +0.4) อยู่ในกลุ่มดาวคนแบกงู ต้นเดือนตกลับขอบฟ้าเวลาตี 2 ครึ่ง ปลายเดือนตกเวลาเที่ยงคืนครึ่ง

ดาวศุกร์ (โชติมาตร -4.0 ถึง -3.9) ยังคงเป็นดาวสว่างโดดเด่นในเวลาเช้ามืด ต้นเดือนดาวศุกร์เคลื่อนผ่านพื้นที่ของกลุ่มดาวนายพราน จากนั้นเข้าสู่กลุ่มดาวคนคู่และกลุ่มดาวปู ดาวศุกร์กำลังเคลื่อนเข้าใกล้ดวงอาทิตย์มากขึ้นทุกวัน จึงมีเวลาสังเกตได้น้อยลงเรื่อย ๆ ต้นเดือนขึ้นเหนือขอบฟ้าหลังตี 3 เล็กน้อย ปลายเดือนขึ้นเกือบตี 4

ต้นเดือนเป็นข้างขึ้น คืนวันที่ 3 สิงหาคม ดวงจันทร์ผ่านใกล้ดาวเสาร์ คืนวันที่ 7 สิงหาคม เกิดจันทรุปราคาบางส่วน บังลึกที่สุดเวลา 01:20 น. ของวันที่ 8 สิงหาคม จากนั้นเข้าสู่ข้างแรม ดวงจันทร์มีส่วนสว่างลดลงทุกวันจนเหลือครึ่งดวงในวันที่ 15 สิงหาคม เช้ามืดวันถัดไปดวงจันทร์ผ่านใกล้ดาวอัลเดบารัน เช้ามืดวันที่ 19 สิงหาคม จันทร์เสี้ยวอยู่ใกล้ดาวศุกร์

คืนวันที่ 21 สิงหาคม ดวงจันทร์เคลื่อนมาอยู่ระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์ เกิดสุริยุปราคาเต็มดวงเห็นได้ในสหรัฐอเมริกา หลังจากนั้นเข้าสู่ข้างขึ้น ค่ำวันที่ 25 สิงหาคม จันทร์เสี้ยวอยู่ใกล้ดาวพฤหัสบดีและดาวรวงข้าว โดยเรียงตัวในแนวเกือบเป็นเส้นตรง วันที่ 29 สิงหาคม ดวงจันทร์สว่างครึ่งดวง วันถัดไปอยู่ใกล้ดาวเสาร์

ภาพจำลองดาวเคราะห์ แสดงให้เห็นส่วนสว่างของดาวเคราะห์ และขนาดปรากฏเปรียบเทียบ (ดัดแปลงจาก Solar System Simulator/NASA)

ศัพท์ดาราศาสตร์

  • การร่วมทิศ (conjunction) - การที่วัตถุท้องฟ้า 2 วัตถุ ปรากฏอยู่ในแนวเดียวกันหรือทิศทางเดียวกัน มักเป็นช่วงที่อยู่ใกล้กัน
  • ดาวคู่ (double star) - ดาวสองดวงปรากฏอยู่ใกล้กัน อาจโคจรรอบกันและกัน หรือไม่เกี่ยวข้องกันแต่เรียงอยู่ในแนวเดียวกันเมื่อมองจากโลก
  • ดาวแปรแสง (variable star) - ดาวที่มีความส่องสว่างเปลี่ยนแปลงไปตามเวลา
  • ตำแหน่งตรงข้าม (opposition) - การอยู่ตรงข้ามกันบนท้องฟ้าของสองวัตถุ ปรกติใช้เมื่อวัตถุหนึ่งคือดวงอาทิตย์
  • โชติมาตร (magnitude) - มาตราบอกความส่องสว่างของวัตถุท้องฟ้า ตัวเลขยิ่งมีค่าน้อยยิ่งสว่าง ดาวจางที่สุดที่ตาเปล่าของคนสายตาปรกติจะมองเห็นได้ในเวลากลางคืนภายใต้ท้องฟ้ามืดสนิทมีโชติมาตรประมาณ 6.5 ตัวอย่างโชติมาตรของดาว เช่น ดาวเหนือมีโชติมาตร 2 ดาวศุกร์มีโชติมาตรประมาณ -4 ดวงจันทร์เพ็ญมีโชติมาตรประมาณ -12.7
  • มุมห่าง (elongation) - ระยะเชิงมุมระหว่างดวงอาทิตย์กับวัตถุท้องฟ้า
  • ระยะเชิงมุม (angular distance) และขนาดเชิงมุม - การบอกระยะห่างและขนาดปรากฏของวัตถุท้องฟ้าใช้หน่วยของมุม พบบ่อยคือองศา ซึ่งแบ่งย่อยได้เป็นลิปดาและพิลิปดา (สัญลักษณ์ °,′ และ ′′ ตามลำดับ) โดย 1° = 60′ และ 1′ = 60′′
  • เวลาสากล (Universal Time) - ระบบเวลาที่ใช้เป็นมาตรฐานสากลทางดาราศาสตร์ เวลาประเทศไทยเร็วกว่าเวลาสากล 7 ชั่วโมง
  • สุริยวิถี (ecliptic) - แนวเส้นทางการเคลื่อนที่ของดวงอาทิตย์บนท้องฟ้า ซึ่งผ่านกลุ่มดาวจักรราศี โดยดาวเคราะห์และดวงจันทร์เคลื่อนอยู่ใกล้แนวนี้
  • หน่วยดาราศาสตร์ (astronomical unit) - หน่วยบอกระยะทาง เท่ากับระยะห่างเฉลี่ยระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์ ซึ่งมีค่าประมาณ 149.6 ล้านกิโลเมตร

ดูเพิ่ม