ท้องฟ้าในรอบสัปดาห์

วรเชษฐ์ บุญปลอด ปรับปรุงล่าสุด : 18 เมษายน 2560

16-22 เมษายน 2560

  • จันทร์, 17 เมษายน - เวลาเช้ามืด ดวงจันทร์ใกล้ดาวเสาร์ 3°
  • พุธ, 19 เมษายน - จันทร์กึ่งข้างแรม (16:57 น.)
  • พฤหัสบดี, 20 เมษายน - ดาวพุธผ่านตำแหน่งร่วมทิศแนววงใน
  • ศุกร์, 21 เมษายน - เวลาหัวค่ำ ดาวอังคารใกล้กระจุกดาวลูกไก่ 3.5° / คืนนี้ฝนดาวตกพิณมีอัตราสูงสุด (แสงจันทร์รบกวนหลังตี 2)
ดาวอังคารอยู่ทางซ้ายมือของกระจุกดาวลูกไก่ (ภาพ - Stellarium)

23-29 เมษายน 2560

  • จันทร์, 24 เมษายน - เวลาเช้ามืด ดวงจันทร์ใกล้ดาวศุกร์ 6°
  • พุธ, 26 เมษายน - จันทร์ดับ (19:16 น.)
  • พฤหัสบดี, 27 เมษายน - ดวงจันทร์ใกล้โลกที่สุด (23 น. ระยะห่าง 359,327 กม.)
  • ศุกร์, 28 เมษายน - เวลาหัวค่ำ ดวงจันทร์ใกล้ดาวอังคารและดาวอัลเดบารัน ห่าง 6° และ 4° ตามลำดับ

30 เมษายน - 6 พฤษภาคม 2560

  • อังคาร, 2 พฤษภาคม - เวลาหัวค่ำ ดวงจันทร์ใกล้กระจุกดาวรังผึ้ง 5°
  • พุธ, 3 พฤษภาคม - จันทร์กึ่งข้างขึ้น (09:47 น.)
  • พฤหัสบดี, 4 พฤษภาคม - เวลาหัวค่ำ ดวงจันทร์ใกล้ดาวหัวใจสิงห์ 1°
  • เสาร์, 6 พฤษภาคม - เวลาเช้ามืด ฝนดาวตกอีตาคนแบกหม้อน้ำมีอัตราสูงสุด (แสงจันทร์รบกวนก่อนตี 3)

ดาวเคราะห์และดวงจันทร์ (เมษายน 2560)

ท้องฟ้าเวลาหัวค่ำมีดาวพฤหัสบดีขึ้นมาอยู่เหนือขอบฟ้าทิศตะวันออก ขณะที่ดาวพุธและดาวอังคารอยู่บนท้องฟ้าทิศตะวันตก ดาวพฤหัสบดีอยู่ในกลุ่มดาวหญิงสาว อยู่ตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ในวันที่ 8 เมษายน ช่วงเวลานี้ดาวพฤหัสบดีจึงสว่างที่สุดในรอบปีที่โชติมาตร -2.5 และสังเกตได้ตลอดทั้งคืน ปลายเดือนจางลงเล็กน้อยไปที่โชติมาตร -2.4

ดาวอังคารอยู่ในกลุ่มดาวแกะ กลางเดือนเข้าสู่กลุ่มดาววัว จากนั้นปลายเดือนจะเห็นดาวอังคารอยู่ทางซ้ายมือของกระจุกดาวลูกไก่ ใกล้กันที่สุดในค่ำวันที่ 21 เมษายน ที่ระยะห่าง 3.5 องศา ดาวพุธทำมุมห่างดวงอาทิตย์ที่สุดในวันที่ 1 เมษายน หลังจากนั้นจะเคลื่อนกลับเข้าใกล้ดวงอาทิตย์พร้อมกับจางลง มีโอกาสสังเกตได้จนถึงก่อนสงกรานต์ ความสว่างของดาวพุธลดลงอย่างรวดเร็วจากโชติมาตร -0.1 ในวันที่ 1 เมษายน ไปอยู่ที่ +2.8 ในวันที่ 12 เมษายน หลังผ่านตำแหน่งตรงกลางระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์แล้ว ปลายเดือนนี้ดาวพุธจะย้ายไปอยู่บนท้องฟ้าเวลาเช้ามืด แต่อาจยังสังเกตได้ยากเนื่องจากอยู่ต่ำใกล้ขอบฟ้า

ดาวเสาร์ (โชติมาตร +0.4 ถึง +0.3) อยู่ในกลุ่มดาวคนยิงธนู ต้นเดือนขึ้นเหนือขอบฟ้าในเวลาประมาณเที่ยงคืน และอยู่สูงสุดบนท้องฟ้าในเวลาเช้ามืด ปลายเดือนเริ่มเห็นดาวเสาร์ได้ตั้งแต่หลัง 4 ทุ่ม ดาวศุกร์ (โชติมาตร -4.2 ถึง -4.7) อยู่ในกลุ่มดาวปลา เป็นดาวประกายพรึกอยู่บนท้องฟ้าเวลาเช้ามืด ต้นเดือนยังอยู่ใกล้ขอบฟ้า มีเวลาสังเกตได้ไม่นานก่อนดวงอาทิตย์ขึ้น หลังจากนั้นดาวศุกร์จะทำมุมห่างดวงอาทิตย์มากขึ้นอย่างรวดเร็ว

ต้นเดือนอยู่ในช่วงข้างขึ้น จันทร์เสี้ยวอยู่บนท้องฟ้าเวลาหัวค่ำ วันที่ 1 เมษายน ดวงจันทร์ผ่านใกล้ดาวอัลเดบารันในกลุ่มดาววัวที่ระยะห่างเพียง 1 องศา จากนั้นสว่างครึ่งดวงในวันที่ 4 เมษายน แล้วไปอยู่ใกล้ดาวหัวใจสิงห์ในวันที่ 7 เมษายน ดวงจันทร์สว่างเต็มดวงในวันที่ 11 เมษายน ใกล้เคียงกับวันที่ดาวพฤหัสบดีอยู่ตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ คืนวันที่ 10 เมษายน และเช้ามืดวันที่ 11 เมษายน จึงเห็นดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวพฤหัสบดี

เช้ามืดวันที่ 17 เมษายน ดวงจันทร์ผ่านใกล้ดาวเสาร์ สว่างครึ่งดวงข้างแรมในวันที่ 19 เมษายน ดวงจันทร์เคลื่อนไปทางทิศตะวันออกมากขึ้นทุกวัน เช้ามืดวันที่ 24 เมษายน มองเห็นจันทร์เสี้ยวอยู่ใกล้ดาวศุกร์ หลังจันทร์ดับในวันที่ 26 เมษายน จะเข้าสู่ข้างขึ้นอีกครั้ง คืนวันที่ 28 เมษายน จันทร์เสี้ยวผ่านใกล้ดาวอังคารและดาวอัลเดบารัน โดยอยู่ทางซ้ายมือของดาวอังคาร

ภาพจำลองดาวเคราะห์ แสดงให้เห็นส่วนสว่างของดาวเคราะห์ และขนาดปรากฏเปรียบเทียบ (ดัดแปลงจาก Solar System Simulator/NASA)

ศัพท์ดาราศาสตร์

  • การร่วมทิศ (conjunction) - การที่วัตถุท้องฟ้า 2 วัตถุ ปรากฏอยู่ในแนวเดียวกันหรือทิศทางเดียวกัน มักเป็นช่วงที่อยู่ใกล้กัน
  • ดาวคู่ (double star) - ดาวสองดวงปรากฏอยู่ใกล้กัน อาจโคจรรอบกันและกัน หรือไม่เกี่ยวข้องกันแต่เรียงอยู่ในแนวเดียวกันเมื่อมองจากโลก
  • ดาวแปรแสง (variable star) - ดาวที่มีความส่องสว่างเปลี่ยนแปลงไปตามเวลา
  • ตำแหน่งตรงข้าม (opposition) - การอยู่ตรงข้ามกันบนท้องฟ้าของสองวัตถุ ปรกติใช้เมื่อวัตถุหนึ่งคือดวงอาทิตย์
  • โชติมาตร (magnitude) - มาตราบอกความส่องสว่างของวัตถุท้องฟ้า ตัวเลขยิ่งมีค่าน้อยยิ่งสว่าง ดาวจางที่สุดที่ตาเปล่าของคนสายตาปรกติจะมองเห็นได้ในเวลากลางคืนภายใต้ท้องฟ้ามืดสนิทมีโชติมาตรประมาณ 6.5 ตัวอย่างโชติมาตรของดาว เช่น ดาวเหนือมีโชติมาตร 2 ดาวศุกร์มีโชติมาตรประมาณ -4 ดวงจันทร์เพ็ญมีโชติมาตรประมาณ -12.7
  • มุมห่าง (elongation) - ระยะเชิงมุมระหว่างดวงอาทิตย์กับวัตถุท้องฟ้า
  • ระยะเชิงมุม (angular distance) และขนาดเชิงมุม - การบอกระยะห่างและขนาดปรากฏของวัตถุท้องฟ้าใช้หน่วยของมุม พบบ่อยคือองศา ซึ่งแบ่งย่อยได้เป็นลิปดาและพิลิปดา (สัญลักษณ์ °,′ และ ′′ ตามลำดับ) โดย 1° = 60′ และ 1′ = 60′′
  • เวลาสากล (Universal Time) - ระบบเวลาที่ใช้เป็นมาตรฐานสากลทางดาราศาสตร์ เวลาประเทศไทยเร็วกว่าเวลาสากล 7 ชั่วโมง
  • สุริยวิถี (ecliptic) - แนวเส้นทางการเคลื่อนที่ของดวงอาทิตย์บนท้องฟ้า ซึ่งผ่านกลุ่มดาวจักรราศี โดยดาวเคราะห์และดวงจันทร์เคลื่อนอยู่ใกล้แนวนี้
  • หน่วยดาราศาสตร์ (astronomical unit) - หน่วยบอกระยะทาง เท่ากับระยะห่างเฉลี่ยระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์ ซึ่งมีค่าประมาณ 149.6 ล้านกิโลเมตร

ดูเพิ่ม