ท้องฟ้าในรอบสัปดาห์

วรเชษฐ์ บุญปลอด ปรับปรุงล่าสุด : 15 พฤษภาคม 2560

14-20 พฤษภาคม 2560

  • อาทิตย์, 14 พฤษภาคม - เวลาเช้ามืด ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวเสาร์ 3°
  • พฤหัสบดี, 18 พฤษภาคม - ดาวพุธห่างดวงอาทิตย์ไปทางทิศตะวันตกมากที่สุด 26° (เห็นได้เวลาเช้ามืด)
  • ศุกร์, 19 พฤษภาคม - จันทร์กึ่งข้างแรม (07:33 น.)
ดาวพุธและดาวศุกร์บนท้องฟ้าเวลาเช้ามืด (ภาพ - Stellarium)

21-27 พฤษภาคม 2560

  • อังคาร, 23 พฤษภาคม - เวลาเช้ามืด ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวศุกร์ 6°
  • พุธ, 24 พฤษภาคม - เวลาเช้ามืด ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวพุธ 3°
  • ศุกร์, 26 พฤษภาคม - จันทร์ดับ (02:44 น.) / ดวงจันทร์ใกล้โลกที่สุด (8 น. ระยะห่าง 357,207 กม.)
  • เสาร์, 27 พฤษภาคม - เวลาหัวค่ำ ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวอังคาร 7°

28 พฤษภาคม - 3 มิถุนายน 2560

  • อังคาร, 30 พฤษภาคม - เวลาหัวค่ำ ดวงจันทร์ใกล้กระจุกดาวรังผึ้งในกลุ่มดาวปู 7°
  • พุธ, 31 พฤษภาคม - เวลาหัวค่ำ ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวหัวใจสิงห์ในกลุ่มดาวสิงโต 3° (ใกล้กันที่สุด 1° ก่อนดวงจันทร์ตกในเวลาเที่ยงคืน)
  • พฤหัสบดี, 1 มิถุนายน - จันทร์กึ่งข้างขึ้น (19:42 น.)
  • เสาร์, 3 มิถุนายน - ดาวศุกร์ห่างดวงอาทิตย์ไปทางทิศตะวันตกมากที่สุด 46° (เห็นได้เวลาเช้ามืด) / ดาวศุกร์อยู่ใกล้ดาวยูเรนัส 1.7°

ดาวเคราะห์และดวงจันทร์ (พฤษภาคม 2560)

ท้องฟ้าเวลาหัวค่ำมีดาวอังคาร (โชติมาตร +1.6 ถึง +1.7) อยู่ในกลุ่มดาววัวทางทิศตะวันตก และดาวพฤหัสบดี (โชติมาตร -2.4 ถึง -2.3) อยู่ในกลุ่มดาวหญิงสาวทางทิศตะวันออก ดาวอังคารเข้าใกล้ดวงอาทิตย์มากขึ้น จึงอยู่ต่ำใกล้ขอบฟ้า ดาวพฤหัสบดีเพิ่งอยู่ตรงข้ามกับดวงอาทิตย์เมื่อเดือนเมษายน จึงมีเวลาสังเกตได้นานกว่า ต้นเดือนตกลับขอบฟ้าเวลาตี 4 ครึ่ง ปลายเดือนตกเวลาตี 2 ครึ่ง

ดาวเสาร์ (โชติมาตร +0.2 ถึง +0.1) อยู่ในกลุ่มดาวคนยิงธนู กลางเดือนนี้เคลื่อนถอยไปอยู่ในกลุ่มดาวคนแบกงู ดาวเสาร์มีความสว่างเพิ่มขึ้นเนื่องจากกำลังจะผ่านตำแหน่งตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ในเดือนมิถุนายน ต้นเดือนขึ้นราว 4 ทุ่ม ปลายเดือนเริ่มเห็นหลัง 2 ทุ่ม

ท้องฟ้าเวลาเช้ามืดมีดาวศุกร์ (โชติมาตร -4.7 ถึง -4.5) อยู่ในกลุ่มดาวปลาและดาวพุธ (โชติมาตร +2.5 ถึง -0.3) อยู่ใกล้ขอบฟ้าทิศตะวันออก ดาวพุธทำมุมห่างดวงอาทิตย์ที่สุดในวันที่ 18 พฤษภาคม หากไม่เมฆบังจะสังเกตได้ดีตลอดเดือน

ต้นเดือนดวงจันทร์อยู่บนท้องฟ้าเวลาหัวค่ำ สว่างครึ่งดวงในวันที่ 3 พฤษภาคม วันถัดไปดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวหัวใจสิงห์ในกลุ่มดาวสิงโต วันที่ 7 และ 8 พฤษภาคม ผ่านใกล้ดาวพฤหัสบดีและดาวรวงข้าวในกลุ่มดาวหญิงสาว ตามลำดับ หลังจันทร์เพ็ญในวันที่ 11 พฤษภาคม จะเข้าสู่ข้างแรม เช้ามืดวันที่ 14 พฤษภาคม ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวเสาร์ จากนั้นสว่างครึ่งดวงในวันที่ 19 พฤษภาคม

เช้ามืดวันที่ 23 พฤษภาคม จันทร์เสี้ยวอยู่ใกล้ดาวศุกร์ วันถัดไปดวงจันทร์เคลื่อนไปอยู่ใกล้ดาวพุธ หลังจันทร์ดับในวันที่ 26 พฤษภาคม จะเข้าสู่ข้างขึ้น วันที่ 27 พฤษภาคม จันทร์เสี้ยวผ่านใกล้ดาวอังคาร วันสุดท้ายของเดือนมองเห็นดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวหัวใจสิงห์เป็นครั้งที่ 2 ของเดือน

ภาพจำลองดาวเคราะห์ แสดงให้เห็นส่วนสว่างของดาวเคราะห์ และขนาดปรากฏเปรียบเทียบ (ดัดแปลงจาก Solar System Simulator/NASA)

ศัพท์ดาราศาสตร์

  • การร่วมทิศ (conjunction) - การที่วัตถุท้องฟ้า 2 วัตถุ ปรากฏอยู่ในแนวเดียวกันหรือทิศทางเดียวกัน มักเป็นช่วงที่อยู่ใกล้กัน
  • ดาวคู่ (double star) - ดาวสองดวงปรากฏอยู่ใกล้กัน อาจโคจรรอบกันและกัน หรือไม่เกี่ยวข้องกันแต่เรียงอยู่ในแนวเดียวกันเมื่อมองจากโลก
  • ดาวแปรแสง (variable star) - ดาวที่มีความส่องสว่างเปลี่ยนแปลงไปตามเวลา
  • ตำแหน่งตรงข้าม (opposition) - การอยู่ตรงข้ามกันบนท้องฟ้าของสองวัตถุ ปรกติใช้เมื่อวัตถุหนึ่งคือดวงอาทิตย์
  • โชติมาตร (magnitude) - มาตราบอกความส่องสว่างของวัตถุท้องฟ้า ตัวเลขยิ่งมีค่าน้อยยิ่งสว่าง ดาวจางที่สุดที่ตาเปล่าของคนสายตาปรกติจะมองเห็นได้ในเวลากลางคืนภายใต้ท้องฟ้ามืดสนิทมีโชติมาตรประมาณ 6.5 ตัวอย่างโชติมาตรของดาว เช่น ดาวเหนือมีโชติมาตร 2 ดาวศุกร์มีโชติมาตรประมาณ -4 ดวงจันทร์เพ็ญมีโชติมาตรประมาณ -12.7
  • มุมห่าง (elongation) - ระยะเชิงมุมระหว่างดวงอาทิตย์กับวัตถุท้องฟ้า
  • ระยะเชิงมุม (angular distance) และขนาดเชิงมุม - การบอกระยะห่างและขนาดปรากฏของวัตถุท้องฟ้าใช้หน่วยของมุม พบบ่อยคือองศา ซึ่งแบ่งย่อยได้เป็นลิปดาและพิลิปดา (สัญลักษณ์ °,′ และ ′′ ตามลำดับ) โดย 1° = 60′ และ 1′ = 60′′
  • เวลาสากล (Universal Time) - ระบบเวลาที่ใช้เป็นมาตรฐานสากลทางดาราศาสตร์ เวลาประเทศไทยเร็วกว่าเวลาสากล 7 ชั่วโมง
  • สุริยวิถี (ecliptic) - แนวเส้นทางการเคลื่อนที่ของดวงอาทิตย์บนท้องฟ้า ซึ่งผ่านกลุ่มดาวจักรราศี โดยดาวเคราะห์และดวงจันทร์เคลื่อนอยู่ใกล้แนวนี้
  • หน่วยดาราศาสตร์ (astronomical unit) - หน่วยบอกระยะทาง เท่ากับระยะห่างเฉลี่ยระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์ ซึ่งมีค่าประมาณ 149.6 ล้านกิโลเมตร

ดูเพิ่ม