เดือนกรกฎาคมของทุกๆ ปีของบ้านราอยู่ในช่วงฤดูฝน ท้องฟ้าปิด มีฝนตกเกือบทุกภาคเป็นอุปสรรคในการออกไปดูดาว แต่ปลายเดือนนี้จะมีปรากฏการณ์ดาราศาสตร์ที่น่าสนใจและน่าติดตามชมอย่างยิ่ง วันที่ 27 กรกฎาคม พ.ศ. 2561 ดาวอังคารโคจรมาอยู่ ณ ตำแหน่งตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ (ดาวอังคารเพ็ญ) (Mars Opposition) มาใกล้โลกด้วยมีความสว่างที่โชติมาตรปรากฏ -2.8 และถัดมาอีก 4 วัน ดาวอังคารโคจรเข้ามาใกล้โลกมากขึ้น วันที่ 31 กรกฎาคม พ.ศ. 2561 เป็นวันที่ดาวอังคารใกล้โลกมากที่สุดในรอบ 15 ปี ที่เคยเข้าใกล้โลกมากที่สุดเมื่อปี พ.ศ. 2546


โลก และดาวเคราะห์ในระบบสุริยะโคจรรอบดวงอาทิตย์ด้วยคาบที่แตกต่างกัน เราเรียกจังหวะเวลาที่ดวงอาทิตย์ โลก และดาวอังคารโคจรมาอยู่ในแนวเส้นตรงเดียวกัน โดยมีโลกอยู่ตรงกลาง ดาวอังคารมาอยู่ ณ ตำแหน่งตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ (หรือที่เรียกว่า ดาวอังคารเพ็ญ) ช่วงเวลาที่ดาวอังคารใกล้โลกมากที่สุดนั้น ดาวอังคารจะขึ้นทางทิศตะวันออก ขณะที่ดวงอาทิตย์ตกทางทิศตะวันตก และปรากฏอยู่บนท้องฟ้าตลอดทั้งคืนจนกระทั่งคล้อยต่ำลงและตกทางทิศตะวันตก ขณะที่ดวงอาทิตย์ขึ้นทางทิศตะวันออกในเวลาเช้ามืด โดยเฉลี่ยดาวอังคารจะอยู่ตำแหน่งตรงข้ามกับดวงอาทิตย์เกิดขึ้นทุกๆ 2 ปี 2 เดือน และดาวอังคารจะเข้าใกล้โลกมากที่สุดทุก 15 ปี และ 17 ปี

แต่ละครั้งที่ดาวอังคารอยู่ตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ ดาวอังคารจะมีระยะห่างจากโลกไม่เท่ากัน สาเหตุที่เป็นเช่นนี้ เนื่องจากดาวอังคารมีวงโคจรที่เป็นวงรีค่อนข้างมาก ขณะที่ดาวอังคารอยู่ที่ตำแหน่งใกล้ดวงอาทิตย์มากที่สุด ดาวอังคารจะอยู่ห่างจากดวงอาทิตย์ประมาณ 207 ล้านกิโลเมตร แต่เมื่อถึงตำแหน่งไกลจากดวงอาทิตย์ที่สุด ดาวอังคารจะอยู่ห่างจากดวงอาทิตย์ประมาณ 249 ล้านกิโลเมตร ดังนั้นหากดาวอังคารมาอยู่ ณ ตำแหน่งตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ ในช่วงเวลาใกล้เคียงกับที่มันเข้าใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุด ดาวอังคารก็จะมีระยะห่างที่ใกล้โลกมากเป็นพิเศษ ซึ่งทำให้ดาวอังคารมีความสว่างมากและมีขนาดปรากฏใหญ่กว่าในช่วงเวลาอื่น ๆ เมื่อดูด้วยกล้องโทรทรรศน์ ครั้งล่าสุดที่เกิดเหตุการณ์ลักษณะนี้ คือ เมื่อวันที่ 27 สิงหาคม พ.ศ. 2546 มีความสว่างปรากฏ -2.9 และจะเกิดขึ้นอีกครั้งในวันที่ 27 กรกฎาคมของปีนี้ มีความสว่างปรากฏ -2.8


ดาวอังคารโคจรมาอยู่ ณ ตำแน่งตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ หรือดาวอังคารเพ็ญ (Mars Opposition) วันศุกร์ที่ 27 กรกฎาคม พ.ศ. 2561 จะเห็นได้ต่อเมื่อดวงอาทิตย์ตกลับขอบฟ้าทางทิศตะวันตก ดาวอังคารจะขึ้นจากขอบฟ้าทางทิศตะวันออกเฉียงใต้เวลาหัวค่ำ จะเห็นดาวอังคารได้ดีเวลาประมาณ 19:30 น. มองเห็นดวงอังคารสว่างมากเป็นพิเศษ สว่างกว่าดาวพฤหัสบดีและดาวเสาร์ ด้วยความสว่างปรากฏ -2.8 เห็นได้ตลอดทั้งคืนไปจนถึงรุ่งเช้าวันใหม่ ดาวอังคารปรากฏอยู่ในกลุ่มดาวเพาะทะเล (Capricornus) อยู่ระยะห่างจากโลก 0.39 หน่วยดาราศาสตร์ (58.3 ล้านกิโลเมตร) มีขนาดปรากฏ 24.2 พิลิปดา และครั้งต่อไปดาวอังคารโคจรอยู่ ณ ตำแหน่งตรงข้ามกับดวงอาทิตย์อีก วันที่ 15 กันยายน พ.ศ. 2578 (ค.ศ. 2035) ที่ระยะห่างจากโลก 0.38 หน่วยดาราศาสตร์ (56.8 ล้านกิโลเมตร) มีความสว่างปรากฏ -2.8 ถัดมาอีก 4 วันดาวอังคารเข้ามาใกล้โลกมากขึ้นวันอังคารที่ 31 กรกฎาคม พ.ศ. 2561 สิ้นเดือนนี้ ดาวอังคารจะเข้าใกล้โลกมากที่สุด สว่างมากที่สุดในรอบ 15 ปี (Mars Closest Approach) ที่เคยเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 27 สิงหาคม พ.ศ. 2546 ครั้งนั้นมีความสว่างปรากฏ -2.9 ครั้งนี้ดาวอังคารมีความสว่างปรากฏ -2.8 มีความสว่างมากกว่าดาวพฤหัสบดี อยู่ห่างจากโลก 0.385 หน่วยดาราศาสตร์ (57.6 ล้านกิโลเมตร) มีขนาดปรากฏ 24.2 พิลิปดา ดาวอังคารเคยเข้าใกล้โลกมากกว่าการเข้าใกล้ในปีนี้ เมื่อปี 57,617 ก่อนคริสต์ศักราช และจะเข้าใกล้มากกว่าครั้งนี้อีกเล็กน้อยในปี ค.ศ. 2287 นั่นหมายความว่าโลกและดาวอังคารไม่เคยเข้าใกล้กันมากเท่านี้มาเกือบ 60,000 ปีแล้ว แม้ว่าข้อมูลดังกล่าวดูจะน่าตื่นเต้น แต่ความจริงก็คือ ในทางปฏิบัติขนาดปรากฏที่มองเห็นได้นั้นไม่ต่างกันมาก และครั้งนี้เป็นโอกาสดีที่ดาวอังคารใกล้โลกมากที่สุด ถ้ามองผ่านกล้องโทรทรรศน์จะเห็นรายละเอียดของดาวอังคารได้ชัดเจนและมีขนาดปรากฏใหญ่กว่าปกติ นอกจากค่ำคืนวันดังกล่าวได้เห็นดาวอังคารที่มีความสว่างมากที่สุดแล้ว ยังได้เห็นดาวเคราะห์อีก 3 ดวง เช่น ดาวศุกร์, ดาวพฤหัสบดี และดาวเสาร์ด้วย ดาวศุกร์ปรากฏอยู่ในกลุ่มดาวสิงโต ทางทิศตะวันตก เห็นได้หลังจากดวงอาทิตย์ตกลับขอบฟ้าไปแล้ว ที่มุมเงยประมาณ 30 องศา ถัดมาเห็นดาวพฤหัสบดีปรากฏอยู่ในกลุ่มดาวคันชั่ง สูงจากขอบฟ้ากลางศรีษะ (จุดจอมฟ้า) ทางทิศใต้ ถัดมาดาวเสาร์ปรากฏอยู่ในกลุ่มดาวคนยิงธนู ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้สูงจากขอบฟ้าประมาณ 30 องศา ถ้าไปดูสถานที่ไม่มีแสงไฟรบกวน ดาวเสาร์จะอยู่ท่ามกลางทางช้างเผือก และถัดมาดาวเคราะห์ที่เป็นพระเอกวันนี้ ที่สว่างที่สุดสีส้มเด่น สว่างกว่าดาวพฤหัสบดี และดาวเสาร์ คือ ดาวอังคารอยู่ในกลุ่มดาวเพาะทะเล ขึ้นทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ จะเห็นได้ดีเวลา 19:30 น. ดาวอังคารจะสูงจากขอบฟ้าที่มุมเงยประมาณ 30 องศา มองเห็นได้ตลอดทั้งคืนจนถึงรุ่งเช้าวันใหม่ ถ้าพลาดชมดาวอังคารใกล้โลกมากที่สุดครั้งนี้ต้องรอไปจนถึงวันที่ 11 กันยายน พ.ศ. 2575 (ค.ศ. 2035) ที่ระยะห่างจากโลก 0.38 หน่วยดาราศาสตร์ (56.8 ล้านกิโลเมตร) มีความสว่างปรากฏ -2.8



สมาคมดาราศาสตร์ เชิญชวนประชาชนชาวกรุงเทพฯ และปริมณฑล ร่วมกิจกรรม “ดาวอังคารใกล้โลกที่สุด สว่างที่สุดในรอบ 15 ปี” วันอังคารที่ 31 กรกฎาคม พ.ศ. 2561 ตั้งแต่เวลา 18:30 น. – 22:00 น. ที่สมาคมดาราศาสตร์ ข้างสนามฟุตซอลติดกับอาคาร 4 ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษา (ท้องฟ้าจำลองกรุงเทพ) ถนนสุขุมวิท (เอกมัย) แขวงพระโขนง เขตคลองเตย กรุงเทพฯ สมาคมดาราศาสตร์ไทยบริการตั้งกล้องโทรทรรศน์หลายขนาดมาให้ส่องดูดาวเคราะห์ทั้ง 4 ดวง ให้ความรู้เรื่องดาวอังคาร โดยวิทยากรสมาคมฯ ชมนิทรรศการภาพพื้นผิวดาวอังคาร 3 มิติ ชมยานสำรวจที่ลงจอดพื้นผิวดาวอังคารจำลอง มีกิจกรรมถาม – ตอบปัญหาดาราศาสตร์ชิงรางวัลจากสมาคมดาราศาสตร์ไทย

กิจกรรมครั้งนี้ บริการ ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย

กำหนดการกิจกรรม วันอังคารที่ 31 กรกฎาคม พ.ศ. 2561

18:00 น. – ลงทะเบียนร่วมกิจกรรมที่สมาคมดาราศาสตร์ไทย (หน้างานกิจกรรม)
18:30 น. – บริการตั้งกล้องโทรทรรศน์มีหลายขนาด ถ้าวันนี้ท้องฟ้าเปิดไม่มีเมฆจะได้เห็นดาวเคราะห์ ทั้ง 4 ดวงบนท้องฟ้า เช่น ดาวศุกร์, ดาวพฤหัสบดี, ดาวเสาร์ และดาวเคราะห์ที่เป็นพระเอกวันนี้ ที่สว่างที่สุดสีส้มเด่น ที่มีความสว่างกว่าดาวพฤหัสบดี และดาวเสาร์ คือ ดาวอังคาร ปรากฏอยู่ในกลุ่มดาวเพาะทะเล ขึ้นทางทิศตะวันออกเฉียงใต้จะเห็นได้ดีเวลา 19:30 น. อยู่สูงเป็นมุมเงยประมาณ 30 องศา สมาคมดาราศาสตร์ไทยบริการให้ผู้ที่จะถ่ายภาพดาวเคราะห์เก็บไว้เป็นที่ระลึก โดยนำโทรศัพท์มือถือมาต่อ (จุ่ม) ที่เลนส์ตาของกล้องโทรทรรศน์ได้ ที่ทางสมาคมฯ จัดกล้องไว้ให้ ระหว่างที่ชมดาวเคราะห์อยู่นั้น จะมีวิทยากรสมาคมฯ มาบรรยายให้ความรู้เรื่องดาวอังคารด้วย
21:00 น. – กิจกรรม ถาม – ตอบปัญหาดาราศาสตร์ กับสมาคมดาราศาสตร์ไทยเพื่อจะมอบรางวัลแก่ผู้ที่ตอบปัญหาดาราศาสตร์ที่ถูกต้อง
22:00 น. – ปิดกิจกรรม ชมดาวอังคารใกล้โลกที่สุด สว่างที่สุดในรอบ 15 ปี

หมายเหตุ : กิจกรรมครั้งนี้ อาจมีการเปลี่ยนแปลงได้ตามความเหมาะสม เรื่องสภาพอากาศท้องฟ้า ซึ่งในเดือนกรกฎาคมทุกปี บ้านเราอยู่ในช่วงฤดูฝน ถ้าวันดังกล่าวท้องฟ้ามีเมฆมาก ฝนตก ทางสมาคมจะแจ้งให้ทราบ

ติดต่อสอบถามรายละเอียดได้ที่
สมาคมดาราศาสตร์ไทย เลขที่ 928 ชั้น 1 อาคารศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษา ถนนสุขุมวิท แขวงพระโขนง เขตคลองเตย กรุงเทพฯ 10110 โทร: 02-3817409 – 10
หรือที่คุณ สุกัญญา พึ่งผลงาม (เจ้าหน้าที่สมาคมดาราศาสตร์ไทย โทร : 086-8891672
E-mail : thaiastro@hotmail.com
Website : thaiastro.nectec.or.th
Facebook Fan page : https://www.facebook.com/TheThaiAstronomicalSociety