อุปราคาและดาวพุธผ่านหน้าดวงอาทิตย์ในปี 2549

มกราคม 2549 วรเชษฐ์ บุญปลอด (worachateb@hotmail.com)

พ.ศ. 2549 มีอุปราคาเกิดขึ้นทั้งหมด 4 ครั้ง เป็นสุริยุปราคาและจันทรุปราคาอย่างละสองครั้ง และจะเกิดปรากฏการณ์ดาวพุธผ่านหน้าดวงอาทิตย์ในต้นเดือนพฤศจิกายนซึ่งประเทศไทยสามารถมองเห็นได้ รายละเอียดคร่าว ๆ มีดังนี้

อุปราคาและดาวพุธผ่านหน้าดวงอาทิตย์ในปี 2549
วันที่ ปรากฏการณ์ รายละเอียดโดยย่อ
15 มีนาคม จันทรุปราคาเงามัว

เป็นจันทรุปราคาที่สังเกตความเปลี่ยนแปลงได้ยาก เนื่องจากมีเพียงเงามัวของโลกเท่านั้นที่เข้าบังดวงจันทร์

29 มีนาคม สุริยุปราคาเต็มดวง

เป็นปรากฏการณ์ที่ดวงจันทร์เข้าบังดวงอาทิตย์มิดหมดดวง แนวคราสเต็มดวงซึ่งเป็นเส้นทางแคบ ๆ บนผิวโลกเริ่มต้นทางตะวันออกของบราซิล ลากผ่านมหาสมุทรแอตแลนติกและทวีปแอฟริกา ไปสิ้นสุดในเอเชียกลาง เงามืดของดวงจันทร์เริ่มแตะผิวโลกที่บราซิล เมื่อเวลา 15.36 น. ตามเวลาประเทศไทย ที่นั่นเห็นสุริยุปราคาเต็มดวงนาน 1 นาที 53 วินาที ขณะดวงอาทิตย์ขึ้น จากนั้นเงามืดเคลื่อนไปทางตะวันออกอย่างรวดเร็วลงสู่มหาสมุทรแอตแลนติก มุ่งหน้าไปยังทวีปแอฟริกา เงามืดของดวงจันทร์แตะชายฝั่งของประเทศกานาเมื่อเวลา 16.08 น. กึ่งกลางแนวคราสเห็นสุริยุปราคาเต็มดวงนาน 3 นาที 24 วินาที เงามืดเคลื่อนต่อไปยังประเทศโตโก เบนิน ไนจีเรีย ไนเจอร์ ชาด และลิเบีย

กึ่งกลางของแนวคราสซึ่งเห็นสุริยุปราคาเต็มดวงนานที่สุด (4 นาที 7 วินาที) เกิดขึ้นในเวลา 17.11 น. จากนั้นเงามืดเคลื่อนไปยังทะเลเมดิเตอร์เรเนียน แตะขอบด้านตะวันตกเฉียงเหนือของอียิปต์แล้วเคลื่อนต่อไปยังตุรกี ทะเลดำ จอร์เจีย ทะเลแคสเปียน รัสเซีย คาซัคสถาน แล้วเข้าสู่ตะวันตกเฉียงเหนือของมองโกเลียพร้อมกับสิ้นสุดคราสเต็มดวงเมื่อเวลา 18.48 น. ที่นั่นเห็นสุริยุปราคาเต็มดวงนาน 1 นาที 51 วินาที ขณะดวงอาทิตย์ตก บริเวณที่เห็นสุริยุปราคาบางส่วน ครอบคลุมตะวันออกของอเมริกาใต้ แอฟริกา ยุโรป และตะวันตกของเอเชีย

7/8 กันยายน จันทรุปราคาบางส่วน

มองเห็นได้ในแอฟริกา เอเชีย ออสเตรเลีย และยุโรป จันทรุปราคาเกิดขึ้นในเวลากลางดึกขณะเข้าสู่วันที่ 8 กันยายน ตามเวลาในประเทศไทย แต่เห็นได้ในเวลาใกล้รุ่งในออสเตรเลียและเวลาหัวค่ำในยุโรป

22 กันยายน สุริยุปราคาวงแหวน

เป็นปรากฏการณ์ที่ดวงจันทร์บังดวงอาทิตย์ แต่ไม่มิดดวงเนื่องจากขนาดปรากฏเล็กกว่าดวงอาทิตย์ แนวคราสวงแหวนเริ่มต้นทางเหนือของทวีปอเมริกาใต้ ลงสู่ตอนใต้ของมหาสมุทรแอตแลนติกโดยไม่ขึ้นฝั่งอีก บริเวณที่เห็นสุริยุปราคาบางส่วน ได้แก่ ทวีปอเมริกาใต้ ตะวันตกและทางใต้ของทวีปแอฟริกา รวมทั้งบางส่วนของแอนตาร์กติกา

9 พฤศจิกายน ดาวพุธผ่านหน้าดวงอาทิตย์

มองเห็นได้ในเอเชียตะวันออก ออสเตรเลีย อเมริกาเหนือและอเมริกาใต้ ประเทศไทยเห็นได้ขณะดวงอาทิตย์ขึ้นบนท้องฟ้าทิศตะวันออกจนถึงเวลา 7.11 น. จำเป็นต้องใช้กล้องโทรทรรศน์ที่มีแผ่นกรองแสงบังหน้ากล้องในการสังเกตการณ์เนื่องจากดาวพุธมีขนาดเล็กมาก หลังจากปีนี้ จะเกิดปรากฏการณ์ดาวพุธผ่านหน้าดวงอาทิตย์อีกครั้งในวันที่ 9 พฤษภาคม พ.ศ. 2559 ซึ่งประเทศไทยจะเห็นในช่วงเริ่มเกิดขณะอาทิตย์อัสดง

ดูเพิ่ม