ห้ามพลาด ดาวเคราะห์เจ็ดดวงเรียงกัน ปรากฏการณ์ครั้งหนึ่งในชีวิต - จริงหรือไม่ ใช่หรือมั่ว

เขาว่าอย่างไร

เมื่อต้นปี 2568 เกิดกระแสข่าวแพร่สะพัดในติ๊กต็อก ในเอกซ์ และเฟซบุ๊ก ว่า วันที่ 25 มกราคม 2568 นี้ จะเกิดปรากฏการณ์ดาวเคราะห์เรียงตัวกัน 7 ดวง เป็นปรากฏการณ์ที่หาดูได้ยากยิ่ง ให้กาปฏิทินรอไว้เลย มีโอกาสแค่ครั้งเดียวในชีวิต บางโพสแสดงภาพประกอบที่แสดงภาพของดาวเคราะห์บริวารของดวงอาทิตย์เจ็ดแปดดวงเรียงต่อกันเป็นเส้นราวกับลูกชิ้นเสียบไม้อย่างไรอย่างนั้น

เช่น


บางกระแสบอกเป็นเดือนกุมภาพันธ์ เช่น


ฟังดูน่าตื่นเต้น ว่าแต่วันที่ 25 มกราคม 2568 นี้ ดาวเคราะห์จะมาเรียงกันเป็นแนวเดียวกัน เรื่องนี้จริงหรือไม่ ใช่หรือมั่ว?

ข้อเท็จจริง

ในโลกออนไลน์มีเรื่องราวทำนองนี้แพร่ออกมาอย่างสม่ำเสมอ แทบทุกปี ปีละหลายครั้ง บางครั้งก็บอกว่าเรียงกันห้าดวงบ้าง หกดวงบ้าง ครั้งนี้มากหน่อย บอกว่าเรียงกันเจ็ดดวง

วันที่ 25 มกราคม 2568 นี้ หรือใครจะว่าเป็นปลายเดือนกุมภาพันธ์ก็แล้วแต่ ดาวเคราะห์เรียงกันจริง แต่ไม่ได้เรียงเป็นแนวแบบที่เห็นในภาพข้างบน และไม่ได้เรียงกันแค่วันที่ 25 ด้วย ดาวเคราะห์ทุกดวงเรียงกันบนฟ้าทุกวัน

ต้องมาทำความเข้าใจคำว่า "เรียง" ให้ตรงกันเสียก่อน คำว่าดาวเคราะห์เรียงกันมักพูดกันนั้น หมายถึงปรากฏว่าเรียงกันเป็นแถวบนท้องฟ้าเมื่อมองจากโลก เหมือนดาวเคราะห์เข้าแถว แต่ในอวกาศดาวเคราะห์ไม่ได้เรียงกันจริง ๆ

ดาวเคราะห์แต่ละดวงมีวงโคจรเป็นของตัวเอง มีคาบโคจรช้าเร็วต่างกันไป ดังนั้นเมื่อมองลงมาจากมุมมองที่อยู่เหนือระนาบวงโคจรจะเห็นดาวเคราะห์แต่ละดวงอยู่กระจัดกระจายกันไปไม่ได้เรียงกัน แต่การที่วงโคจรของดาวเคราะห์ทุกดวงมีระนาบใกล้เคียงกันจนเกือบเป็นระนาบเดียวกัน เมื่อมองดาวเคราะห์จากในระนาบวงโคจรนั้น ก็จะเห็นดาวเคราะห์ทุกดวงเรียงเป็นแนวเดียวกัน อาจจะคดบ้างเล็กน้อยเพราะระนาบวงโคจรของดาวเคราะห์แต่ละดวงไม่ได้ซ้อนทับกันพอดีเสียทีเดียว แต่ก็ถือว่ายังอยู่ในแนวเดียวกัน การที่เราดูดาวจากบนโลก จึงมองเห็นดาวเคราะห์ทั้งหมดเรียงกันเป็นแนวเดียวกันเสมอ ซึ่งระนาบที่เป็นแกนของแนวนั้นก็คือระนาบสุริยวิถีนั่นเอง

หากยังนึกภาพไม่ออก ให้นึกถึงตอนเราดูการแข่งขันฟุตบอลจากบนอัฒจันทร์ซึ่งเป็นมุมสูง จะเห็นนักฟุตบอลวิ่งเล่นกันกระจัดกระจายทั่วสนามไม่ได้เรียงกัน แต่ในมุมมองของนักฟุตบอลที่อยู่ในสนามหรือโคชที่ยืนอยู่ข้างสนาม จะมองเห็นนักฟุตบอลคนอื่นทุกคนอยู่ในแนวเดียวกันหมด เพราะนักฟุตบอลทั้งหมดรวมถึงตัวผู้ดูยืนอยู่บนระนาบเดียวกันซึ่งก็คือสนาม


แล้วโอกาสที่ดาวเคราะห์ในระบบสุริยะจะมาเรียงกันเป็นเส้นตรงแบบลูกชิ้นเสียบไม้เป็นไปได้หรือไม่?

ในทางทฤษฎีย่อมเป็นไปได้ แต่เกิดขึ้นยากมาก วิล ทริก จากเว็บไซต์ earthsky.org ได้เคยคำนวณไว้ว่ามีโอกาสเกิดเหตุการณ์เช่นนั้นขึ้นได้ทุก 396 พันล้านปี ตัวเลขนี้ยาวนานกว่าอายุขัยของระบบสุริยะเสียอีก จึงกล่าวได้ว่าเป็นไปไม่ได้เลย

อย่างไรก็ตาม ในช่วงเดือนมกราคมถึงเดือนกุมภาพันธ์ 2568 ตำแหน่งดาวเคราะห์บนท้องฟ้าก็นับว่าน่าสนใจอยู่ไม่น้อย เพราะมีดาวเคราะห์สว่างให้เห็นหลายดวง เป็นช่วงฤดูหนาวที่ท้องฟ้าแจ่มใสเหมาะแก่การดูดาว และเป็นช่วงที่ดาวอังคารใกล้โลก จึงสว่างเป็นพิเศษ

ทันทีหลังดวงอาทิตย์ตกจนฟ้าเริ่มมืดมองเห็นดาว จะเห็นดาวเสาร์อยู่ใกล้ขอบฟ้าที่สุดอยู่ทางทิศตะวันตก แม้ช่วงนี้แสงจะริบหรี่ไปมากก็ตาม ถัดขึ้นมาเป็นดาวศุกร์สว่างไสว ใกล้จุดเหนือศีรษะเยื้องไปทางตะวันออกคือดาวพฤหัสบดี และที่อยู่เหนือขอบฟ้าทางทิศตะวันออกคือดาวอังคารที่อยู่ในช่วงสว่างเป็นพิเศษส่องแสงสีแดงส้มโดดเด่นเหนือใคร ความจริงยังมีอีกสองดวงที่ยังอยู่ในแนวนี้ด้วย แต่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า นั่นคือดาวเนปจูนและดาวยูเรนัส ดาวเนปจูนช่วงนี้อยู่เหนือดาวเสาร์ขึ้นมาเล็กน้อย ดาวยูเรนัสอยู่เหนือศีรษะเกือบพอดีเลยทีเดียว มีดาวเคราะห์เพียงดวงเดียวที่ไม่ได้ร่วมวงในเย็นวันนั้นคือดาวพุธ เพราะในช่วงนั้นดาวพุธอยู่อีกฟากหนึ่งของดวงอาทิตย์ จึงมองเห็นได้ในช่วงเช้ามืดแทน ดาวเคราะห์ทั้งหมดเรียงเข้าแถวพาดเป็นแนวจากตะวันตกเฉียงใต้ไปยังตะวันออกเฉียงเหนือ


ดาวเคราะห์แต่ละดวงมีการเปลี่ยนตำแหน่งไปบนท้องฟ้าวันละน้อย ดังนั้นปรากฏการณ์ดาวเคราะห์เรียงแถวเช่นนี้จึงเกิดขึ้นได้ครั้งละหลายวัน และหากสังเกตทุกวันก็จะสังเกตการเปลี่ยนตำแหน่งของดาวเคราะห์อย่างชัดเจน โดยเฉพาะดาวศุกร์และดาวอังคาร เป็นวิธีการเรียนรู้การเคลื่อนที่ของดาวเคราะห์ที่ดีวิธีหนึ่ง แม้ปรากฏการณ์นี้จะไม่ได้มีความพิเศษอะไรมากนัก แต่ก็มีเสน่ห์น่าเย้ายวน จึงอยากชวนให้ออกไปดูดาวกัน

บทสรุป

● วันที่ 25 มกราคม 2568 ดาวเคราะห์บนท้องฟ้าเรียงกันเป็นแนวเดียวกันจริง
● การเรียงนี้คือการเรียงกันบนท้องฟ้าเมื่อมองจากโลก ไม่ใช่เรียงกันในอวกาศ การเรียงกันในอวกาศของดาวเคราะห์เป็นเส้นตรงเป็นเรื่องเป็นไปไม่ได้
● ดาวเคราะห์บนฟ้าเรียงกันเป็นแนวเดียวกันทุกวัน ไม่ว่าวันไหน เดือนไหน ปีไหน ก็เรียง จึงไม่ใช่เรื่องน่าตื่นเต้นอะไร ถ้าเมื่อไหร่ที่ดาวเคราะห์บนฟ้าไม่เรียงเป็นแนวเดียวกันจึงจะถือว่าแปลก