สมาคมดาราศาสตร์ไทย
ดวงจันทร์บังดาวพฤหัสบดี 3 พฤศจิกายน 2569

ดวงจันทร์บังดาวพฤหัสบดี 3 พฤศจิกายน 2569

26 ตุลาคม 2569 โดย: วรเชษฐ์ บุญปลอด
เช้ามืดวันอังคารที่ 3 พฤศจิกายน 2569 จันทร์เสี้ยวข้างแรม (38%) จะบังดาวพฤหัสบดีบนท้องฟ้าทิศตะวันออก ประเทศไทยสังเกตได้เฉพาะบริเวณตอนใต้ของจังหวัดราชบุรีลงไปและบางส่วนทางตอนล่างของภาคตะวันออก กรุงเทพฯ อยู่นอกเขตการบัง แต่สามารถสังเกตดาวพฤหัสบดีและดาวบริวารอยู่เคียงข้างทางทิศเหนือ (ซ้ายมือ) ของดวงจันทร์บนท้องฟ้า ขนาบด้วยดาวอังคารที่อยู่สูงกว่าและดาวหัวใจสิงห์ที่อยู่ต่ำกว่า ผู้สังเกตในกรุงเทพฯ จะเห็นดาวพฤหัสบดีอยู่ใกล้ดวงจันทร์มากที่สุดในเวลาประมาณ 04:44 น.

ดวงจันทร์บังดาวพฤหัสบดีเมื่อวันที่ 1 พฤศจิกายน 2541 (ภาพ – วรวิทย์ ตันวุฒิบัณฑิต)

ตำแหน่งดวงจันทร์ ดาวพฤหัสบดี ดาวอังคาร และดาวหัวใจสิงห์
ขณะดวงจันทร์อยู่ใกล้หรือบดบังดาวพฤหัสบดีในเช้ามืดวันที่ 3 พฤศจิกายน 2569 ทางทิศตะวันออก จะเห็นดาวอังคารอยู่สูงขึ้นไป และดาวหัวใจสิงห์อยู่ต่ำลงมา (จาก Stellarium)

บริเวณที่เกิดการบังจะเห็นดวงจันทร์อยู่สูงบนท้องฟ้าทิศตะวันออก การบังเริ่มขึ้นขณะดาวพฤหัสบดีอยู่ที่ขอบด้านสว่างของดวงจันทร์ ช่วงสิ้นสุดการบัง ดาวพฤหัสบดีจะโผล่ออกมาจากหลังดวงจันทร์ที่ด้านตรงข้ามซึ่งเป็นด้านมืด กล้องที่มีกำลังขยายสูงจะเห็นดาวพฤหัสบดีเป็นทรงรีมีเส้นผ่านศูนย์กลางเชิงมุมในแนวศูนย์สูตร 36.0 พิลิปดา

แนวการเคลื่อนที่ของดาวพฤหัสบดีขณะเกิดการบัง
แนวการเคลื่อนที่ของดาวพฤหัสบดีขณะเกิดการบังเมื่อมองจากกรุงเทพฯ และอำเภอเมืองของบางจังหวัด แม้ว่าพื้นที่ตอนบนของประเทศรวมทั้งกรุงเทพฯ จะไม่เห็นการบัง แต่สามารถสังเกตเห็นดาวพฤหัสบดีและดาวบริวารอยู่ใกล้ขอบดวงจันทร์ได้ (จาก วรเชษฐ์ บุญปลอด / Stellarium)

หากใช้จุดศูนย์กลางของดาวพฤหัสบดีเป็นจุดอ้างอิง ผลการคำนวณในอำเภอเมืองของจังหวัดที่เห็นการบังแบบเต็มดวง แสดงในตาราง

ดวงจันทร์บังดาวพฤหัสบดี 3 พฤศจิกายน 2569
สถานที่เริ่มบังสิ้นสุดการบัง
เวลามุมเงยเวลามุมเงย
กระบี่04:1844°05:1758°
ชุมพร04:2446°05:0656°
ตรัง04:1945°05:1959°
นครศรีธรรมราช04:2146°05:1659°
นราธิวาส04:2348°05:2663°
ประจวบคีรีขันธ์04:3149°04:5855°
ปัตตานี04:2247°05:2462°
พังงา04:1844°05:1557°
พัทลุง04:2046°05:2060°
ภูเก็ต04:1743°05:1758°
ยะลา04:2247°05:2562°
ระนอง04:2145°05:0956°
สงขลา04:2146°05:2261°
สตูล04:1945°05:2361°
สุราษฎร์ธานี04:2145°05:1358°


นอกจากดาวพฤหัสบดี ดวงจันทร์บริวารขนาดใหญ่ก็ถูกดวงจันทร์บังด้วย ยูโรปากำลังผ่านหน้าดาวพฤหัสบดี อีก 3 ดวง ได้แก่ ไอโอ แกนีมีด และคัลลิสโต เรียงจากดวงที่อยู่ใกล้ดาวพฤหัสบดีมากที่สุด ดาวบริวารทั้งสามจะถูกบังตามหลังดาวพฤหัสบดี โดยสามารถใช้ซอฟต์แวร์จำลองให้เห็นภาพได้ เช่น Stellarium (stellarium.org) รุ่นล่าสุดซึ่งมีความแม่นยำสูงและดาวน์โหลดมาใช้งานได้ฟรี

พื้นที่ตลอดแนวด้านทิศเหนือของขอบเขตการบังเป็นบริเวณซึ่งเมื่อดาวพฤหัสบดีถูกดวงจันทร์บังเต็มที่ ไม่ได้ถูกบังหมดทั้งดวง เมื่อดูผ่านกล้องโทรทรรศน์กำลังขยายสูงจะเห็นดาวพฤหัสบดีเคลื่อนไปตามแนวขอบดวงจันทร์ บริเวณที่เห็นการบังแบบเฉียดพาดเป็นแถบกว้างประมาณ 68 กิโลเมตร ผ่านพื้นที่บางส่วนของหลายจังหวัด ได้แก่ ราชบุรี เพชรบุรี ประจวบคีรีขันธ์ ชลบุรี ระยอง จันทบุรี และตราด เวลาบังลึกที่สุดอยู่ในช่วง 04:43-04:48 น. ไล่เรียงจากจังหวัดทางตะวันตกไปยังตะวันออก

แผนที่แสดงบริเวณที่เห็นดวงจันทร์บังดาวพฤหัสบดีแบบเฉียด
ดวงจันทร์บังดาวพฤหัสบดีในเช้ามืดวันที่ 3 พฤศจิกายน 2569 สังเกตได้เพียงบางส่วนของประเทศไทย แผนที่นี้แบ่งพื้นที่ออกเป็น 3 ส่วน ใต้เส้นประลงไปจะเห็นดาวพฤหัสบดีถูกบังทั้งดวง (ส่วนใหญ่ของประจวบคีรีขันธ์ ทั้งหมดของภาคใต้ และบางส่วนทางตอนล่างของเกาะกูดในภาคตะวันออก) เหนือเส้นทึบขึ้นไปจะไม่เห็นดวงจันทร์บังดาวพฤหัสบดี ส่วนคนที่อยู่ในพื้นที่ระหว่างเส้นทึบกับเส้นประซึ่งทอดยาวจากบริเวณจังหวัดเพชรบุรี ผ่านอ่าวไทย และใกล้ชายฝั่งทางตอนใต้ของภาคตะวันออก จะเห็นดาวพฤหัสบดีถูกบังบางส่วน แผนที่นี้แสดงเส้นแบ่งเขตจังหวัดและตำแหน่งเมืองต่าง ๆ โดยมีขนาดแปรผันตามจำนวนประชากร (จาก วรเชษฐ์ บุญปลอด)

พื้นที่อื่นของโลกที่เห็นการบังในเวลากลางคืน เช่น ทางใต้ของอินเดีย เกาะในมหาสมุทรอินเดีย มาเลเซียบนคาบสมุทรมลายู เกาะสุมาตรา บริเวณที่เห็นการบังในเวลากลางวัน เช่น บางส่วนของอินโดนีเซีย ส่วนใหญ่ของออสเตรเลีย นิวซีแลนด์

แผนที่แสดงบริเวณที่เห็นดวงจันทร์บังดาวพฤหัสบดี
แผนที่แสดงบริเวณที่เห็นดวงจันทร์บังดาวพฤหัสบดีซึ่งอยู่ภายในพื้นที่ล้อมรอบด้วยเส้นสีน้ำเงิน (จาก วรเชษฐ์ บุญปลอด)

หลังจากปีนี้ประเทศไทยจะมีโอกาสเห็นดวงจันทร์บังดาวพฤหัสบดีอีกครั้งในวันที่ 25 ตุลาคม พ.ศ. 2577 (ค.ศ. 2034)