โลกต่างระบบใหม่ทั้ง 19 แห่งที่ได้ชื่อสามัญจากสหพันธ์ดาราศาสตร์สากล
รายชื่อโลกต่างระบบ ดาวเคราะห์ต่างระบบ ที่ได้รับการตั้งชื่อสามัญอย่างเป็นทางการโดยสหพันธ์ดาราศาสตร์สากล
ในปี 2538 นักดาราศาสตร์ได้ค้นพบดาวเคราะห์ที่โคจรรอบดาว 51 ม้าบิน (51 Peg) เป็นการพบดาวเคราะห์บริวารของดาวฤกษ์ดวงอื่นเป็นครั้งแรก ด้วยเหตุนี้จึงเกิดศัพท์ใหม่ขึ้นมา คือคำว่า ดาวเคราะห์ต่างระบบ (extrasolar planet, exoplanet) ซึ่งหมายถึงดาวเคราะห์ที่โคจรรอบดาวฤกษ์หรือวัตถุคล้ายดาวฤกษ์ที่ไม่ใช่ดวงอาทิตย์ และหลังจากนั้นก็มีการพบมากขึ้นเรื่อย ๆ จนถึงปัจจุบันนับจำนวนได้มากกว่าหนึ่งพันดวงแล้ว
ในปี 2557 สหพันธ์ดาราศาสตร์สากลได้ดำเนินโครงการ เนมเอกโซเวิลดส์ (NameExoworlds) ขึ้น เพื่อเปิดโอกาสให้ประเทศต่าง ๆ เสนอชื่อสามัญให้แก่ดาวเคราะห์ต่างระบบจำนวนหนึ่ง รวมถึงดาวฤกษ์แม่ในระบบนั้น ๆ ด้วย
โครงการนี้ได้สร้างคำใหม่ขึ้นมาอีกหนึ่งคำ คือ โลกต่างระบบ (exoworlds) ซึ่งมีความหมายรวมถึงดาวเคราะห์ต่างระบบและดาวฤกษ์ที่มีดาวเคราะห์ต่างระบบ โครงการนี้ได้คัดเอาระบบสุริยะที่มีโลกต่างระบบจำนวน 20 มาให้ตั้งชื่อ
ในจำนวนระบบสุริยะทั้ง 20 ระบบนี้ มีดาวที่มีชื่อสามัญอยู่แล้ว 5 ดวง ได้แก่ ดาวเอปไซลอนคนเลี้ยงสัตว์ (ดาวไอน์), ดาวไอโอตามังกร (ดาวเอ็ดอาซิค), ดาวแกมมาซีฟิอัส (ดาวเออร์ราย), ดาวแอลฟาปลาใต้ (ดาวโฟมัลออต) และดาวบีตาคนคู่ (ดาวพอลลักซ์) ดาวเหล่านี้จะไม่มีการเปลี่ยนแปลงชื่อสามัญ มีเพียงการเปิดให้ตั้งชื่อเฉพาะดาวเคราะห์บริวารเท่านั้น
ชื่อโลกต่างระบบที่แสดงในเพจนี้ เป็นชื่อที่ได้รับการรับรองโดยสหพันธ์ดาราศาสตร์สากล ตามโครงการเนมเอกโซเวิลดส์ รวมจำนวนทั้งสิ้น 45 ชื่อ เป็นดาวฤกษ์ 13 ดวง พัลซาร์ 1 ดวง และดาวเคราะห์ 31 ดวง
มีระบบสุริยะแห่งหนึ่งที่ถูกปรับเป็นโมฆะ นั่นคือ ระบบสุริยะของเทาคนเลี้ยงสัตว์ (tau Böotis) เนื่องจากชื่อที่ชนะการโหวตไม่เป็นไปตามกติกาที่กำหนดไว้
ในจำนวนชื่อทั้ง 45 ชื่อ แบ่งเป็นชื่อ ชนเผ่า 1 ชื่อ ชื่อสถานที่ 2 ชื่อ คำทั่วไป 9 ชื่อ ชื่อบุคคล 11 ชื่อ และตัวสมมุติ (ตัวละคร เทพ ภูต ฯลฯ) 22 ชื่อ
ในปี 2557 สหพันธ์ดาราศาสตร์สากลได้ดำเนินโครงการ เนมเอกโซเวิลดส์ (NameExoworlds) ขึ้น เพื่อเปิดโอกาสให้ประเทศต่าง ๆ เสนอชื่อสามัญให้แก่ดาวเคราะห์ต่างระบบจำนวนหนึ่ง รวมถึงดาวฤกษ์แม่ในระบบนั้น ๆ ด้วย
โครงการนี้ได้สร้างคำใหม่ขึ้นมาอีกหนึ่งคำ คือ โลกต่างระบบ (exoworlds) ซึ่งมีความหมายรวมถึงดาวเคราะห์ต่างระบบและดาวฤกษ์ที่มีดาวเคราะห์ต่างระบบ โครงการนี้ได้คัดเอาระบบสุริยะที่มีโลกต่างระบบจำนวน 20 มาให้ตั้งชื่อ
ในจำนวนระบบสุริยะทั้ง 20 ระบบนี้ มีดาวที่มีชื่อสามัญอยู่แล้ว 5 ดวง ได้แก่ ดาวเอปไซลอนคนเลี้ยงสัตว์ (ดาวไอน์), ดาวไอโอตามังกร (ดาวเอ็ดอาซิค), ดาวแกมมาซีฟิอัส (ดาวเออร์ราย), ดาวแอลฟาปลาใต้ (ดาวโฟมัลออต) และดาวบีตาคนคู่ (ดาวพอลลักซ์) ดาวเหล่านี้จะไม่มีการเปลี่ยนแปลงชื่อสามัญ มีเพียงการเปิดให้ตั้งชื่อเฉพาะดาวเคราะห์บริวารเท่านั้น
ชื่อโลกต่างระบบที่แสดงในเพจนี้ เป็นชื่อที่ได้รับการรับรองโดยสหพันธ์ดาราศาสตร์สากล ตามโครงการเนมเอกโซเวิลดส์ รวมจำนวนทั้งสิ้น 45 ชื่อ เป็นดาวฤกษ์ 13 ดวง พัลซาร์ 1 ดวง และดาวเคราะห์ 31 ดวง
มีระบบสุริยะแห่งหนึ่งที่ถูกปรับเป็นโมฆะ นั่นคือ ระบบสุริยะของเทาคนเลี้ยงสัตว์ (tau Böotis) เนื่องจากชื่อที่ชนะการโหวตไม่เป็นไปตามกติกาที่กำหนดไว้
ในจำนวนชื่อทั้ง 45 ชื่อ แบ่งเป็นชื่อ ชนเผ่า 1 ชื่อ ชื่อสถานที่ 2 ชื่อ คำทั่วไป 9 ชื่อ ชื่อบุคคล 11 ชื่อ และตัวสมมุติ (ตัวละคร เทพ ภูต ฯลฯ) 22 ชื่อ
ชื่อโลกต่างระบบ
| โลกต่างระบบ | ชนิดวัตถุ | ชื่อทางดาราศาสตร์ | ชื่อสามัญ | องค์กรผู้เสนอ | |
|---|---|---|---|---|---|
| 14 Andromedae | ดาวฤกษ์ | 14 Andromedae | Veritate | เวริทาเท | สมาคมดาราศาสตร์แคนาดาศูนย์ทันเดอร์เบย์, แคนาดา |
| ดาวเคราะห์ | 14 Andromedae b | Spe | สเป | ||
| 18 Delphini | ดาวฤกษ์ | 18 Delphini | Musica | มูซิคา | ชมรมวิทยาศาสตร์โรงเรียนโจะนังเขตโตะกุชิมะ, ญี่ปุ่น |
| ดาวเคราะห์ | 18 Delphini b | Arion | แอเรียน | ||
| 42 Draconis | ดาวฤกษ์ | 42 Draconis | Fafnir | ฟาฟเนียร์ | สมาคมดาราศาสตร์บราวาร์ด, สหรัฐอเมริกา |
| ดาวเคราะห์ | 42 Draconis b | Orbitar | ออร์บิทาร์ | ||
| 47 Ursae Majoris | ดาวฤกษ์ | 47 Ursae Majoris | Chalawan | ชาละวัน | สมาคมดาราศาสตร์ไทย, ไทย |
| ดาวเคราะห์ | 47 Ursae Majoris b | Taphao Thong | ตะเภาทอง | ||
| ดาวเคราะห์ | 47 Ursae Majoris c | Taphao Kaew | ตะเภาแก้ว | ||
| 51 Pegasi | ดาวฤกษ์ | 51 Pegasi | Helvetios | เฮลเวเชียส | สมาคมดาราศาสตร์ลูเซิร์น, สวิสเซอร์แลนด์ |
| ดาวเคราะห์ | 51 Pegasi b | Dimidium | ดิมิเดียม | ||
| 55 Cancri | ดาวฤกษ์ | 55 Cancri | Copernicus | โคเพอร์นิคัส | สมาคมอุตุนิยมวิทยาและดาราศาสตร์หลวงเนเธอร์แลนด์, เนเธอร์แลนด์ |
| ดาวเคราะห์ | 55 Cancri b | Galileo | กาลิเลโอ | ||
| ดาวเคราะห์ | 55 Cancri c | Brahe | บราห์ | ||
| ดาวเคราะห์ | 55 Cancri d | Lipperhey | ลิพเพอร์ไฮ | ||
| ดาวเคราะห์ | 55 Cancri e | Janssen | ยันส์เซิน | ||
| ดาวเคราะห์ | 55 Cancri f | Harriot | แฮร์ริออต | ||
| Epsilon Tauri | ดาวเคราะห์ | Ain b (epsilon Tauri b) | Amateru | อะมะเตะรุ | หอดูดาวคะมะงะริ, ญี่ปุ่น |
| Iota Draconis | ดาวเคราะห์ | Edasich b (iota Draconis b) | Hypatia | ไฮพาเชีย | สมาคมไฮเพเชีย, สเปน |
| Epsilon Eridani | ดาวฤกษ์ | epsilon Eridani | Ran | แรน | โรงเรียนเมาเทนไซด์มิดเดิลสกูล, สหรัฐอเมริกา |
| ดาวเคราะห์ | epsilon Eridani b | AEgir | ไอยีร์ | ||
| Gamma Cephei | ดาวเคราะห์ | Errai b (gamma Cephei b) | Tadmor | ตัดมอร์ | สมาคมดาราศาสตร์ซีเรีย, ซีเรีย |
| Alpha Piscis Austrini | ดาวเคราะห์ | Fomalhaut b (alpha Piscis Austrini b) | Dagon | ดากอน | ท้องฟ้าจำลองมหาวิทยาลัยเซนต์คลาวด์สเตต, สหรัฐอเมริกา |
| HD 104985 | ดาวฤกษ์ | HD 104985 | Tonatiuh | โตนาติยูห์ | สมาคมดาราศาสตร์ยูเรเนีย, เมกซิโก |
| ดาวเคราะห์ | HD 104985 b | Meztli | เมซต์ลี | ||
| HD 149026 | ดาวฤกษ์ | HD 149026 | Ogma | อ็อกมา | ชมรมดาราศาสตร์ตูแซง, ฝรั่งเศส |
| ดาวเคราะห์ | HD 149026 b | Smertrios | สเมียร์ทริออส | ||
| HD 81688 | ดาวฤกษ์ | HD 81688 | Intercrus | อินเตอร์ครัส | ชมรมดาราศาสตร์โอะกะยะมะ, ญี่ปุ่น |
| ดาวเคราะห์ | HD 81688 b | Arkas | อาร์คัส | ||
| Mu Arae | ดาวฤกษ์ | mu Arae | Cervantes | เซร์บันเตส | ท้องฟ้าจำลองปัมโปลนา, สเปน |
| ดาวเคราะห์ | mu Arae b | Quijote | กีโคเต | ||
| ดาวเคราะห์ | mu Arae c | Dulcinea | ดุลซีเนอา | ||
| ดาวเคราะห์ | mu Arae d | Rocinante | โรซีนันเต | ||
| ดาวเคราะห์ | mu Arae e | Sancho | ซันโช | ||
| Beta Geminorum | ดาวเคราะห์ | Pollux b (beta Geminorum b) | Thestias | เทสเทียส | โครงการเดอะสกายเนต, ออสเตรเลีย |
| PSR 1257+12 | พัลซาร์ | PSR 1257+12 | Lich | ลิช | ท้องฟ้าจำลองซึดทิรอลอัลโตอาดิเจ, อิตาลี |
| ดาวเคราะห์ | PSR 1257+12 b | Draugr | ดร๊อกร์ | ||
| ดาวเคราะห์ | PSR 1257+12 c | Poltergeist | พอลเทอร์ไกสท์ | ||
| ดาวเคราะห์ | PSR 1257+12 d | Phobetor | โฟบีเตอร์ | ||
| Upsilon Andromedae | ดาวฤกษ์ | upsilon Andromedae | Titawin | ติตะวิน | ชมรมดาราศาสตร์เวกา, โมร็อกโก |
| ดาวเคราะห์ | upsilon Andromedae b | Saffar | ซอฟฟาร์ | ||
| ดาวเคราะห์ | upsilon Andromedae c | Samh | ซัมฮ์ | ||
| ดาวเคราะห์ | upsilon Andromedae d | Majriti | มัจรีตีย์ | ||
| Xi Aquilae | ดาวฤกษ์ | xi Aquilae | Libertas | ลิเบอร์ทัส | ชมรมลิเบอร์ตีเยอร์, ญี่ปุ่น |
| ดาวเคราะห์ | xi Aquilae b | Fortitudo | ฟอร์ทิทูโด | ||
ที่มาโดยย่อของชื่อโลกต่างระบบทั้ง 45 ชื่อ
| ชื่อสามัญ | ที่มาของชื่อ | |
|---|---|---|
| Veritate | เวริทาเท | กร่อนมาจากคำละติน "Vertitas" แปลว่า ความจริง |
| Spe | สเป | กร่อนมาจากคำละติน "Spes" แปลว่า ความหวัง |
| Musica | มูซิคา | คำละตินของคำว่า "music" |
| Arion | แอเรียน | ศิลปินกรีกโบราณ ผู้ถูกลักพาตัวและได้รับการช่วยเหลือโดยปลาโลมา |
| Fafnir | ฟาฟเนียร์ | คนแคระในประมวลเรื่องปารัมปราของนอร์สผู้กลายร่างเป็นมังกร |
| Orbitar | ออร์บิทาร์ | คำประดิษฐ์ของอเมริกัน ที่มีความหมายสดุดีภารกิจอวกาศขององค์การนาซา |
| Chalawan | ชาละวัน | พญาจระเข้ตามนิทานพื้นบ้านเรื่องไกรทอง |
| Taphao Thong | ตะเภาทอง | ลูกสาวเศรษฐีในนิทานพื้นบ้านเรื่องไกรทอง |
| Taphao Kaew | ตะเภาแก้ว | ลูกสาวเศรษฐีในนิทานพื้นบ้านเรื่องไกรทอง |
| Helvetios | เฮลเวเชียส | คำละตินของคำว่า "the Helvetian" ซึ่งเป็นชื่อชนเผ่าแห่งหนึ่งในสวิสเซอร์แลนด์ในยุคกลาง |
| Dimidium | ดิมิเดียม | คำละติน แปลว่า ครึ่ง สื่อถึงมวลของดาวเคราะห์ดวงนี้ที่เป็นครึ่งหนึ่งของดาวพฤหัสบดี |
| Copernicus | โคเพอร์นิคัส | นักดาราศาสตร์ชาวโปล นิโคเลาส์ โคเพอร์นิคัส ผู้เสนอแนวคิดเรื่องจักรวาลที่มีดวงอาทิตย์เป็นศูนย์กลางในหนังสือชื่อ "De revolutionibus orbium coelestium" |
| Galileo | กาลิเลโอ | กาลิเลโอ กาลิเลอี นักดาราศาสตร์ชาวอิตาลี ผู้ได้ชื่อว่าเป็นบิดาแห่งนักดาราศาสตร์ภาคสังเกตการณ์ และบิดาแห่งวิชาฟิสิกส์ยุคใหม่ ผู้ค้นพบบริวารของดาวพฤหัสบดี ดิถีของดาวศุกร์ และอื่น ๆ |
| Brahe | บราห์ | ทีโค บราห์ นักดาราศาสตร์ชาวเดนมาร์ก ผู้ทำแผนที่ดาวฤกษ์และดาวเคราะห์ด้วยความแม่นยำ |
| Lipperhey | ลิพเพอร์ไฮ | ฮันส์ ลิพเพอร์ไฮ ช่างทำแว่นชาวเยอรมัน-ดัตช์ เป็นผู้ประดิษฐ์กล้องโทรทรรศน์เป็นคนแรก |
| Janssen | ยันส์เซิน | ช่างแว่นชาวดัตข์ เป็นอีกผู้หนึ่งที่เป็นที่ถกเถียงกันว่าอาจเป็นผู้ประดิษฐ์กล้องโทรทรรศน์เป็นคนแรก และอาจมีส่วนในการประดิษฐ์กล้องจุลทรรศน์ด้วย |
| Harriot | แฮร์ริออต | ทอมัส แฮริออต นักดาราศาสตร์ชาวอังกฤษ ผู้มีส่วนในการทำแผนที่ดวงจันทร์จากการสังเกตผ่านกล้องโทรทรรศน์เป็นครั้งแรก |
| Amateru | อะมะเตะรุ | ชื่อย่อของเทพอะมะเตะระสึ ซึ่งเป็นเทพีแห่งดวงอาทิตย์ตามนิกายชินโตของญี่ปุ่น |
| Hypatia | ไฮพาเชีย | นักดาราศาสตร์ นักปรัชญา และนักคณิตศาสตร์ชาวกรีกในยุคคริสต์ศตวรรษที่ 5 |
| Ran | แรน | เทพีแห่งท้องทะเลของนอร์ส |
| AEgir | ไอยีร์ | เทพแห่งมหาสมุทร สามีของแรน |
| Tadmor | ตัดมอร์ | ชื่อโบราณของเมืองแพลไมรา เมืองโบราณในประเทศซีเรีย |
| Dagon | ดากอน | เทพของเซมิติก มีร่างเป็นครึ่งคนครึ่งปลา |
| Tonatiuh | โตนาติยูห์ | เทพแห่งดวงอาทิตย์ของแอซเทก |
| Meztli | เมซต์ลี | เทพีแห่งดวงจันทร์ของแอซเทก |
| Ogma | อ็อกมา | เทพแห่งการโน้มน้าว การเขียน และความแข็งแกร่งของชาวเคลต์ในไอร์แลนด์และสก็อตแลนด์ |
| Smertrios | สเมียร์ทริออส | เทพแห่งสงครามของชาวกอล |
| Intercrus | อินเตอร์ครัส | คำว่า "หว่างขา" เขียนในแบบละติน สื่อถึงตำแหน่งของดาวในกลุ่มดาวหมีใหญ่ |
| Arkas | อาร์คัส | บุตรของคัลลิสโตในประมวลเรื่องปารัมปรากรีก |
| Cervantes | เซร์บันเตส | กวีชาวสเปน ผู้เขียนเรื่อง El Ingenioso Hidalgo Don Quixote de la Mancha |
| Quijote | กีโคเต | ตัวละครหลักในเรื่อง El Ingenioso Hidalgo Don Quixote de la Mancha |
| Dulcinea | ดุลซีเนอา | ตัวละครในเรื่อง El Ingenioso Hidalgo Don Quixote de la Mancha |
| Rocinante | โรซีนันเต | ม้าในเรื่อง El Ingenioso Hidalgo Don Quixote de la Mancha |
| Sancho | ซันโช | ตัวละครในเรื่อง El Ingenioso Hidalgo Don Quixote de la Mancha |
| Thestias | เทสเทียส | เทพีของกรีก เป็นแม่ของแฝดคาสเตอร์กับพอลลักซ์ |
| Lich | ลิช | ผีดิบในนิทาน ผู้มีเวทมนต์ควบคุมผีดิบตนอื่นได้ |
| Draugr | ดร๊อกร์ | ผีดิบในประมวลเรื่องปารัมปราของนอร์ส |
| Poltergeist | พอลเทอร์ไกสท์ | ภูตที่สร้างความเอะอะ |
| Phobetor | โฟบีเตอร์ | เทพแห่งฝันร้ายตามประมวลเรื่องปารัมปรากรีก เป็นลูกของนิกซ์ |
| Titawin | ติตะวิน | ชื่อเดิมของเมืองเมดีนาออฟเตตูอันปัจจุบันอยู่ในตอนเหนือของประเทศโมร็อกโก |
| Saffar | ซอฟฟาร์ | นักคณิตศาสตร์ นักภูมิศาสตร์ และดาราศาสตร์ในคริสต์ศตวรรษที่ 11 ในอันดาลูเซีย |
| Samh | ซัมฮ์ | นักคณิตศาสตร์และนักดาราศาสตร์ในคริสต์ศตวรรษที่ 11 ในอันดาลูเซีย |
| Majriti | มัจรีตีย์ | นักคณิตศาสตร์และนักดาราศาสตร์ในคริสต์ศตวรรษที่ 10 ในอันดาลูเซีย |
| Libertas | ลิเบอร์ทัส | คำละติน แปลว่า เสรีภาพ |
| Fortitudo | ฟอร์ทิทูโด | คำละติน แปลว่า ความห้าวหาญ |
