สมาคมดาราศาสตร์ไทย

วงแหวนฝุ่นของพร็อกซิมาคนครึ่งม้า

6 พ.ย. 2560
รายงานโดย: วิมุติ วสะหลาย (wimut@hotmail.com)
ดาวพร็อกซิมาคนครึ่งม้า (Proxima Centauri) เป็นดาวฤกษ์ที่อยู่ใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุด อยู่ห่างออกไปเพียง 4.2 ปีแสงในทิศทางของกลุ่มดาวคนครึ่งม้า เป็นดาวฤกษ์ชนิดดาวแคระแดง เมื่อปี 2558 นักดาราศาสตร์ได้พบว่าดาวเพื่อนบ้านดวงนี้มีดาวเคราะห์เป็นบริวารดวงหนึ่งด้วย ชื่อว่า พร็อกซิมาคนครึ่งม้าบี (Proxima Centauri B)

แต่การสำรวจดาวดวงนี้โดยหอสังเกตการณ์อัลมาเมื่อไม่นานมานี้ พบอะไรมากกว่านั้น

หอสังเกตการณ์อัลมา (ALMA) เป็นหอสังเกตการณ์คลื่นวิทยุ ตั้งอยู่ในทะเลทรายของประเทศชิลี ได้พบว่ารอบดาวพร็อกซิมาคนครึ่งม้ามีแถบของฝุ่นล้อมอยู่เหมือนวงแหวน มีระยะห่างจากดาวพร็อกซิมาคนครึ่งม้าประมาณสี่หน่วยดาราศาสตร์ ซึ่งเป็นระยะที่ไกลกว่าวงโคจรของดาวพร็อกซิมาคนครึ่งม้าบีมาก ดาวพร็อกซิมาคนครึ่งม้าบีอยู่ห่างจากดาวแม่เพียงสี่ล้านกิโลเมตรเท่านั้น

วัสดุในวงแหวนมีขนาดต่างกันตั้งแต่เป็นเม็ดฝุ่นขนาดไม่ถึงหนึ่งมิลลิเมตรไปจนถึงขนาดหลายกิโลเมตร วัสดุเหล่านี้เป็นสิ่งหลงเหลือจากการสร้างดาวเคราะห์ที่ล้มเหลว มีมวลรวมประมาณหนึ่งในร้อยของมวลโลก มีอุณหภูมิเย็นจัดถึง -230 องศาเซลเซียส ซึ่งใกล้เคียงกับอุณหภูมิของวัตถุไคเปอร์ในระบบสุริยะของเรา

ข้อมูลจากอัลมายังแสดงถึงสิ่งที่คล้ายกับจะเป็นวงแหวนรอบนอกอีกชั้นหนึ่ง ซึ่งเป็นวงแหวนที่เย็นกว่าวงแหวนชั้นใน อยู่ห่างจากดาวพร็อกซิมาคนครึ่งม้ามากกว่าวงในถึงสิบเท่า อาจแสดงว่าดาวดวงนี้อาจมีระบบดาวเคราะห์ที่ซับซ้อนอยู่

กีเยม อังกลาดา จากสถาบันฟิสิกส์ดาราศาสตร์อันดาลูเซีย กรานาดา ประเทศสเปน อธิบายว่า "การค้นพบแถบฝุ่นล้อมรอบดาวพร็อกซิมาคนครึ่งม้าเป็นการค้นพบที่สำคัญมาก เพราะนี้เป็นหลักฐานว่าดาวพร็อกซิมามีระบบดาวเคราะห์ที่ซับซ้อน ไม่ใช่มีเพียงแค่ดาวเคราะห์ดวงเดียวอย่างแน่นอน "

การค้นพบใด ๆ ในระบบดาวเคราะห์ของดาวพร็อกซิมาคนครึ่งม้าถือว่ามีความพิเศษทั้งสิ้น เพราะขณะนี้นักดาราศาสตร์กำลังมีแผนที่จะดำเนินโครงการ สตาร์ชอต ซึ่งเป็นการยานสำรวจจิ๋วไปสำรวจถึงดาวดวงนี้ นับเป็นการสำรวจดาวฤกษ์ดวงอื่นในระยะใกล้เป็นครั้งแรก ความรู้จากการศึกษาวงแหวนฝุ่นของดาวดวงนี้ย่อมมีประโยชน์ต่อการวางแผนภารกิจของโครงการ

วงแหวนล้อมรอบดาวพร็อกซิมาคนครึ่งม้าตามจินตนาการของศิลปิน <wbr>หอดูดาวอัลมาพบแสงเรืองออกมาจากแถบล้อมรอบดาวที่ระยะห่างจากดาว <wbr>4 <wbr>หน่วยดาราศาสตร์<br />

วงแหวนล้อมรอบดาวพร็อกซิมาคนครึ่งม้าตามจินตนาการของศิลปิน หอดูดาวอัลมาพบแสงเรืองออกมาจากแถบล้อมรอบดาวที่ระยะห่างจากดาว หน่วยดาราศาสตร์
(จาก ESO/M. Kornmesser)