ดวงจันทร์บังดาวเสาร์ : 24 มกราคม 2545

วรเชษฐ์ บุญปลอด (worachateb@hotmail.com)

ในปี 2545 มีปรากฏการณ์ดวงจันทร์บังดาวเคราะห์ที่สามารถมองเห็นได้จากประเทศไทยเพียงครั้งเดียว ซึ่งจะเกิดขึ้นในคืนวันพฤหัสบดีที่ 24 มกราคม 2545 ดาวเคราะห์ที่จะถูกดวงจันทร์บังในวันนี้ คือ ดาวเสาร์ แต่ที่สำคัญกว่านั้นก็คือ หากพลาดการดูดวงจันทร์บังดาวเสาร์ในวันนี้แล้ว ประชาชนในประเทศไทยจะไม่สามารถมองเห็นดาวเสาร์ถูกดวงจันทร์บังได้อีกตลอดช่วงระยะเวลา 22 ปีนับจากนี้ไป เนื่องจากหลังจากครั้งนี้แล้วดวงจันทร์จะบังดาวเสาร์เห็นในประเทศไทยอีกครั้งในคืนวันที่ 24 ต่อถึงเช้ามืดของวันที่ 25 กรกฎาคม 2567

บริเวณที่สามารถมองเห็นปรากฏการณ์นี้ ได้แก่ เกือบทุกภาคของไทยยกเว้นภาคใต้ นอกจากนี้ อินเดีย ฟิลิปปินส์ และเอเชียตะวันออก จะสามารถมองเห็นปรากฏการณ์ในคืนนี้ได้พร้อมกันกับคนไทย คืนที่เกิดปรากฏการณ์นี้ดวงจันทร์จะมีส่วนสว่างประมาณ 78 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งถือว่าสว่างมากพอสมควร ขณะที่ดวงจันทร์เข้าบังดาวเสาร์นั้น ดวงจันทร์จะปรากฏอยู่บนท้องฟ้าทางทิศตะวันตก พื้นที่ส่วนใหญ่ของประเทศจะมองเห็นดาวเสาร์และดวงจันทร์เข้าใกล้กันมากที่สุดในเวลาประมาณเที่ยงคืน หากว่าอยู่ในพื้นที่ของประเทศที่มีโอกาสมองเห็นการบังกัน กล้องโทรทรรศน์ที่มีกำลังขยายปานกลางถึงสูงจะช่วยให้ผู้ที่อยู่ในพื้นที่ดังกล่าวสามารถมองเห็นดาวเสาร์ค่อยๆ หายลับไปเบื้องหลังดวงจันทร์ได้ สำหรับช่วงเวลาที่ดวงจันทร์บังดาวเสาร์นั้นขึ้นอยู่กับระยะห่างของสถานที่สังเกตการณ์กับแนวขอบเขตของการมองเห็น ซึ่งแนวนี้พาดผ่านตอนเหนือของจังหวัดประจวบคีรีขันธ์และตอนใต้ของจังหวัดตราด

เวลาที่เกิดปรากฏการณ์

จังหวัดที่สามารถมองเห็นการบังกันในคืนวันนี้ จะเห็นดาวเสาร์หายลับไปเบื้องหลังดวงจันทร์ในเวลาประมาณ 23.30 น. โดยเวลาจะแตกต่างจากนี้ ขึ้นอยู่กับสถานที่ๆ สังเกตการณ์ และขณะที่เกิดการบังกันนั้น ดวงจันทร์อยู่สูงจากขอบฟ้าประมาณ 40-50 องศาทางทิศตะวันตก เวลาของการเกิดปรากฏการณ์ใน อำเภอเมือง ของจังหวัดต่างๆ เป็นไปตามตาราง

เวลาของการเกิดปรากฏการณ์ดวงจันทร์บังดาวเสาร์ คืนวันที่ 24 มกราคม 2545
จังหวัด เวลาที่ดวงจันทร์เริ่มบังดาวเสาร์ เวลาที่สิ้นสุดการบังดาวเสาร์
กรุงเทพฯ 23:37:34 น. 00:11:35 น.
กาญจนบุรี 23:34:51 น. 00:10:38 น.
กำแพงเพชร 23:25:02 น. 00:19:16 น.
จันทบุรี 23:47:38 น. 00:08:24 น.
ฉะเชิงเทรา 23:38:33 น. 00:12:48 น.
เชียงราย 23:17:37 น. 00:26:01 น.
เชียงใหม่ 23:18:04 น. 00:23:01 น.
ชลบุรี 23:40:32 น. 00:10:40 น.
ขอนแก่น 23:30:28 น. 00:25:12 น.
ตราด 23:51:00 น. 00:06:05 น.
ตาก 23:23:09 น. 00:19:38 น.
ลพบุรี 23:32:49 น. 00:16:28 น.
นครปฐม 23:36:39 น. 00:10:51 น.
นครนายก 23:36:17 น. 00:15:27 น.
นครราชสีมา 23:34:17 น. 00:20:05 น.
นครสวรรค์ 23:28:45 น. 00:18:14 น.
นนทบุรี 23:37:07 น. 00:12:01 น.
ปทุมธานี 23:36:08 น. 00:13:04 น.
พระนครศรีอยุธยา 23:34:41 น. 00:14:35 น.
พิษณุโลก 23:25:11 น. 00:21:32 น.
เพชรบุรี 23:41:27 น. 00:06:07 น.
สกลนคร 23:30:25 น. 00:28:46 น.
ระยอง 23:46:30 น. 00:06:27 น.
ราชบุรี 23:38:13 น. 00:08:39 น.
สมุทรปราการ 23:38:38 น. 00:11:05 น.
สมุทรสาคร 23:38:42 น. 00:09:54 น.
สุพรรณบุรี 23:33:34 น. 00:14:05 น.
อุบลราชธานี 23:36:55 น. 00:26:00 น.
อุดรธานี 23:27:42 น. 00:27:03 น.

หมายเหตุ ผลการคำนวณนี้แสดงเวลาที่ขอบดวงจันทร์อยู่ตรงกึ่งกลางของดาวเสาร์เสมือนดาวเสาร์เป็นจุดแบบดาวฤกษ์ แทนการใช้เวลาที่ขอบดวงจันทร์สัมผัสขอบดาวเสาร์ ดังนั้นผู้ที่ดูดาวเสาร์ผ่านกล้องโทรทรรศน์จากอำเภอเมืองของจังหวัดเหล่านี้ จะเห็นดาวเสาร์ถูกดวงจันทร์บังครึ่งดวง ณ เวลาที่แสดงในตาราง - ผลคำนวณจากโปรแกรม WinOccult ของ International Occultation Timing Association (IOTA) สามารถหาข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ http://www.lunar-occultations.com/iota

ดูเพิ่ม