ดาวหางสวอน (C/2025 R2)

ดาวหางซี/2025 อาร์ 2 (สวอน) - C/2025 R2 (SWAN) หรือก่อนหน้านี้มีชื่อชั่วคราวว่า SWAN25B เป็นดาวหางที่อยู่บนท้องฟ้าเวลาหัวค่ำ แม้ว่าจะไม่สามารถสังเกตได้ด้วยตาเปล่า แต่มีความสว่างถึงระดับที่สังเกตได้ด้วยกล้องสองตาและกล้องโทรทรรศน์ ดาวหางกำลังเคลื่อนห่างจากดวงอาทิตย์มากขึ้น ทำให้มีโอกาสจะส่องดูด้วยกล้องและถ่ายภาพได้ง่ายขึ้น โดยเฉพาะในช่วงเดือนตุลาคม 2568 ที่ดาวหางจะอยู่ห่างจากดวงอาทิตย์ให้สังเกตได้ภายใต้ฟ้ามืด

ดาวหางดวงนี้ค้นพบโดยวลาดีมีร์ เบซุกลี นักดาราศาสตร์สมัครเล่นชาวยูเครน เมื่อวันที่ 11 กันยายน 2568 เป็นการค้นพบในภาพถ่ายของอุปกรณ์สวอน (SWAN ย่อมาจาก Solar Wind Anisotropies) ซึ่งเป็นกล้องโทรทรรศน์ที่ได้รับการออกแบบให้มีความไวต่อความยาวคลื่นของไฮโดรเจนที่ได้รับรังสีอัลตราไวโอเลตจากดวงอาทิตย์ ติดตั้งบนหอสังเกตการณ์โซโฮ (SOHO) ของนาซาและอีซา โซโฮอยู่ในอวกาศที่ระยะห่างจากโลกประมาณ 1.5 ล้านกิโลเมตร อุปกรณ์สวอนมีวัตถุประสงค์หลักในการเก็บข้อมูลเกี่ยวกับลมสุริยะ การค้นพบดาวหางในภาพถ่ายซึ่งเผยแพร่ต่อสาธารณชน ทำให้ดาวหางได้รับการตั้งชื่อตามอุปกรณ์ที่สังเกต ไม่ได้ตั้งชื่อตามผู้ค้นพบ

ภาพถ่ายของอุปกรณ์สวอนมีความละเอียดต่ำมาก แต่พอจะตรวจพบการเคลื่อนที่ของวัตถุอย่างดาวหางได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งดาวหางที่สว่างกว่าโชติมาตร 12 ซึ่งไฮโดรเจนที่หัวดาวหางมักปรากฏขึ้นในภาพถ่ายของอุปกรณ์นี้ นักดาราศาสตร์วัดตำแหน่งของดาวหางในภาพได้แบบหยาบ ๆ เท่านั้น จึงต้องอาศัยการยืนยันจากการสังเกตภาคพื้นดินร่วมด้วย ตั้งแต่ออกไปปฏิบัติภารกิจในอวกาศเมื่อ พ.ศ. 2538 มีนักดาราศาสตร์สมัครเล่นเพียงไม่กี่คนที่ค้นพบดาวหางดวงใหม่ในภาพถ่ายของอุปกรณ์ดังกล่าวซึ่งรวมแล้วพบดาวหางประมาณ 20 ดวง ขณะค้นพบดาวหางสวอนสว่างราวโชติมาตร 7-8


ความจริงควรมีรายงานการพบเห็นดาวหางดวงนี้ตั้งแต่เดือนสิงหาคม เนื่องจากดาวหางปรากฏให้เห็นอย่างชัดเจนในภาพถ่ายจากยานสเตอริโอ-เอ (STEREO-A) ของนาซาเป็นระยะเวลาหลายวันนับตั้งแต่ปลายเดือนสิงหาคม 2568 เป็นต้นมา ยานสเตอริโอ-เอโคจรรอบดวงอาทิตย์ในตำแหน่งที่ห่างจากโลกมาก ข้อมูลจากโลกและยานอวกาศที่อยู่ห่างออกไปทำให้นักดาราศาสตร์สามารถคำนวณวงโคจรที่มีความแม่นยำพอสมควรได้อย่างรวดเร็ว

ปัจจุบันการค้นพบดาวหางดวงใหม่ในขณะที่สว่างขึ้นมาถึงระดับโชติมาตร 7-8 แล้วอาจดูน่าประหลาดใจ แต่ก็สามารถเกิดขึ้นได้เนื่องจากดาวหางดวงนี้มีวิถีโคจรใกล้เคียงกับทิศทางของดวงอาทิตย์ในมุมมองจากโลก เป็นสาเหตุให้หอดูดาวบนพื้นโลกไม่สามารถตรวจพบได้ ขณะค้นพบดาวหางอยู่ในกลุ่มดาวหญิงสาว หลังการค้นพบมีความสว่างเพิ่มขึ้นเล็กน้อยไปอยู่ที่ราวโชติมาตร 6-7 ดาวหางผ่านจุดใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุดเมื่อวันที่ 12 กันยายน 2568 ที่ระยะห่าง 0.503 หน่วยดาราศาสตร์ (ประมาณ 75 ล้านกิโลเมตร)

ข้อมูลวงโคจรแสดงว่าดาวหางสวอนมีความรีของวงโคจรสูง อาจเคยเข้าใกล้ดวงอาทิตย์มาก่อนเมื่อหลายพันหรือหลายหมื่นปีที่แล้ว (ข้อมูลวงโคจรยังไม่ละเอียดพอที่จะระบุระยะเวลาได้) (อัปเดต: ข้อมูลล่าสุดเมื่อวันที่ 7 ตุลาคม 2568 พบว่ามีคาบประมาณ 680 ปี) วงโคจรทำมุมเอียง 4° กับวงโคจรของโลกรอบดวงอาทิตย์ ดาวหางสวอนจะมีมุมห่างจากดวงอาทิตย์เพิ่มขึ้นทุกวัน เคลื่อนเข้าใกล้โลกที่สุดในวันที่ 19-20 ตุลาคม 2568 ที่ระยะห่าง 0.26 หน่วยดาราศาสตร์ (ประมาณ 39 ล้านกิโลเมตร) คาดว่าความสว่างของดาวหางอาจอยู่ที่ราวโชติมาตร 6 มีตำแหน่งอยู่สูงบนท้องฟ้าในเวลาที่ท้องฟ้ามืดแล้ว สามารถสังเกตได้ด้วยกล้องสองตาและกล้องโทรทรรศน์ หรือถ่ายภาพได้ดีหากไม่มีเมฆฝนรบกวน

แหล่งข้อมูล

● C/2025 R2 (SWAN) - Solar System Dynamics (JPL/NASA)
● C/2025 R2 (SWAN) - Seiichi Yoshida
● CBET 5606 - Central Bureau for Astronomical Telegrams
● CBET 5618 - Central Bureau for Astronomical Telegrams

ดูเพิ่ม

● เวลาเกิดแสงสนธยาและเวลาดวงอาทิตย์ขึ้น-ตก
● รู้จักดาวหาง
● แผนที่ฟ้าออนไลน์ แสดงตำแหน่งดาวและวัตถุท้องฟ้าในเวลาจริง