สมาคมดาราศาสตร์ไทย
กล้องรูบินพบสมาชิกใหม่ในระบบสุริยะ ขนาดเท่าซีรีส

กล้องรูบินพบสมาชิกใหม่ในระบบสุริยะ ขนาดเท่าซีรีส

11 พ.ย. 2569
รายงานโดย: วิมุติ วสะหลาย (wimut@hotmail.com)
กล้องวีรารูบินค้นพบวัตถุขนาดใหญ่ดวงหนึ่งในระบบสุริยะ เป็นไปได้ว่าอาจเป็นดาวเคราะห์แคระดวงใหม่

วัตถุดวงนี้ชื่อ 2026 อีดี 138 (2026 ED138) คาดว่ามีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 600-1500 กิโลเมตร ขนาดระดับนี้ใหญ่พอที่จะทำให้เกิดสมดุลอุทกสถิตหรือมีสันฐานกลมหรือเกือบกลมด้วยความโน้มถ่วงของตัวเอง นั่นหมายความว่าเข้าเกณฑ์ของการเป็นดาวเคราะห์แคระ


ปัจจุบันระบบสุริยะมีดาวเคราะห์แคระที่พบแล้วมีเพียงห้าดวงเท่านั้น ได้แก่ พลูโต ซีรีส เอียริส เฮาเมอา และมาเคมาเค หาก 2026 อีดี 138 เป็นดาวเคราะห์แคระจริง จำนวนสมาชิกกลุ่มนี้ก็จะเพิ่มเป็นหกดวง

แผนผังระบบสุริยะแสดงวงโคจรของ 2026 อีดี 138 (2026 ED138) (จาก NSF–DOE Vera C. Rubin Observatory/NOIRLab/SLAC/AURA/R. Proctor)


2026 อีดี 138 ถูกค้นพบเมื่อวันที่ 13 ตุลาคมที่ผ่านมาโดย แมททิว ฮอลมัน ซึ่งทำงานอยู่ในศูนย์ฟิสิกส์ดาราศาสตร์ฮาร์เวิร์ดสมิทโซเนียน

เบื้องต้นพบว่าวัตถุดวงนี้มีวงโคจรอยู่นอกวงโคจรของดาวเนปจูน แม้จะอยู่ไกลจากดวงอาทิตย์มากแต่ก็ค่อนข้างสว่าง นั่นย่อมแสดงว่าวัตถุดวงนี้ต้องมีขนาดใหญ่กว่าวัตถุพ้นดาวเนปจูนทั่วไป

ตำแหน่งของ 2026 อีดี 138 ระหว่างวันที่ 4 มีนาคม ถึง 11 กรกฎาคม 2569 (จาก NSF-DOE Vera C. Rubin Observatory/NOIRLab/SLAC/AURA)

หอดูดาววีรารูบินตั้งอยู่บนยอดเขาเซียโรปาชอนในประเทศชิลี สูงจากระดับน้ำทะเล 2,682 เมตร กระจกปฐมภูมิของกล้องมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 8.4 เมตร หอดูดาวรูบินมีกล้องถ่ายภาพที่มีเซนเซอร์รับภาพละเอียดถึง 3.2 กิกะพิกเซล ซึ่งนับเป็นเซนเซอร์ในงานดาราศาสตร์ที่ละเอียดที่สุดในโลก

แม้จะเพิ่งเปิดใช้งานมาเพียงไม่ถึงสองปี แต่กล้องรูบินก็ค้นพบดาวเคราะห์น้อยดวงใหม่มาแล้วกว่า 11,000 ดวง