สมาคมดาราศาสตร์ไทย

ท้องฟ้ารายสัปดาห์

25 มิถุนายน 2562 โดย: วรเชษฐ์ บุญปลอด

23-29 มิถุนายน 2562

อาทิตย์, 23 มิถุนายน ดวงจันทร์ไกลโลกที่สุด (15 น. ระยะห่าง 404,548 กม.)
จันทร์, 24 มิถุนายน ดาวพุธห่างดวงอาทิตย์ไปทางทิศตะวันออกมากที่สุดเป็นมุม 25°
อังคาร, 25 มิถุนายน จันทร์กึ่งข้างแรม (16:46 น.)

30 มิถุนายน กรกฎาคม 2562

อังคาร, กรกฎาคม เวลาเช้ามืด ดวงจันทร์ใกล้ดาวศุกร์ที่ระยะ 
พุธ, กรกฎาคม จันทร์ดับ (02:16 น.) เกิดสุริยุปราคาเต็มดวง ไม่เห็นในประเทศไทย
พฤหัสบดี, กรกฎาคม เวลาหัวค่ำ ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวพุธและดาวอังคารที่ระยะ 
ศุกร์, กรกฎาคม เวลาหัวค่ำ ดาวพุธอยู่ใกล้ดาวอังคารที่ระยะ 3.8° ดวงจันทร์ใกล้โลกที่สุด (12 น. ระยะห่าง 363,726 กม.) โลกอยู่ห่างดวงอาทิตย์ที่สุด (ระยะห่าง 1.0167 หน่วยดาราศาสตร์)

7-13 กรกฎาคม 2562

อังคาร, กรกฎาคม จันทร์กึ่งข้างขึ้น (17:55 น.)
พุธ, 10 กรกฎาคม ดาวเสาร์อยู่ตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ (โชติมาตร 0.1)
เสาร์, 13 กรกฎาคม เวลาหัวค่ำ ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวพฤหัสบดีที่ระยะ 

ดาวเคราะห์และดวงจันทร์ (มิถุนายน 2562)


เดือนมิถุนายน 2562 ท้องฟ้าเวลาหัวค่ำมีโอกาสเห็นดาวพุธกับดาวอังคารอยู่ใกล้ขอบฟ้าทิศตะวันตก ดาวพฤหัสบดีจะผ่านตำแหน่งตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ในเดือนนี้ ทำให้สังเกตได้ตลอดทั้งคืน ดาวเสาร์อยู่ไม่ไกลจากดาวพฤหัสบดี ทำให้อยู่ในตำแหน่งที่สังเกตได้นานเช่นกัน ขณะที่ดาวศุกร์ยังคงปรากฏอยู่เหนือขอบฟ้าทิศตะวันออกในเวลาเช้ามืด

ดาวอังคาร (โชติมาตร +1.8) อยู่ในกลุ่มดาวคนคู่ เมื่อใกล้สิ้นเดือนมิถุนายนจะย้ายเข้าสู่กลุ่มดาวปู เรายังคงสามารถสังเกตดาวอังคารได้บนท้องฟ้าทิศตะวันตก แต่อยู่ต่ำใกล้ขอบฟ้า ต้นเดือนตกลับขอบฟ้าในเวลาเกือบ ทุ่ม ปลายเดือนตกเร็วขึ้นอีกครึ่งชั่วโมง

ดาวพุธอยู่บนท้องฟ้าเวลาหัวค่ำในทิศเดียวกับดาวอังคาร ต้นเดือนอยู่ในกลุ่มดาววัว จากนั้นเคลื่อนผ่านกลุ่มดาวคนคู่ และเข้าสู่กลุ่มดาวปูในปลายเดือน คืนวันที่ 18 มิถุนายน ดาวพุธผ่านใกล้ดาวอังคารที่ระยะ 0.3° หลังจากผ่านใกล้กันแล้ว ดาวอังคารจะอยู่ต่ำกว่าดาวพุธ โดยวันที่ 25 มิถุนายน ดาวพุธทำมุมห่างจากดวงอาทิตย์มากที่สุด ตลอดเดือนมิถุนายน ดาวพุธมีความสว่างลดลงจากโชติมาตร –1.1 ไปที่ +1.0

ดาวพฤหัสบดี (โชติมาตร –2.6) อยู่ในกลุ่มดาวคนแบกงู ระหว่างกลุ่มดาวแมงป่องกับคนยิงธนู มองเห็นเป็นดาวสว่างเด่นบนท้องฟ้าตลอดทั้งคืนโดยอยู่ตรงข้ามกับดวงอาทิตย์และใกล้โลกที่สุดในวันที่ 10 มิถุนายน เดือนนี้จึงเป็นเดือนที่มองเห็นดาวพฤหัสบดีมีขนาดใหญ่ที่สุดในรอบปีเมื่อสังเกตด้วยกล้องโทรทรรศน์กำลังขยายสูง ขึ้นเหนือขอบฟ้าเมื่อดวงอาทิตย์ อยู่เหนือศีรษะในเวลาประมาณเที่ยงคืน และตกลับขอบฟ้าทางทิศตะวันตกเมื่อดวงอาทิตย์ขึ้น ดาวเสาร์ (โชติมาตร +0.3 ถึง +0.1) อยู่ในกลุ่มดาวคนยิงธนู ห่างไปทางทิศตะวันออกของดาวพฤหัสบดีเป็นมุม 30° จึงขึ้นเหนือขอบฟ้าหลังดาวพฤหัสบดีประมาณ ชั่วโมง

ดาวศุกร์ (โชติมาตร –3.8 ถึง –3.9) ปรากฏอยู่เหนือขอบฟ้าทิศตะวันออกในเวลาเช้ามืด ต้นเดือนอยู่ในกลุ่มดาวแกะ จากนั้นเข้าสู่กลุ่มดาววัว เช้ามืดวันที่ 9-10 มิถุนายน จะเห็นกระจุกดาวลูกไก่อยู่ห่างไปทางซ้ายมือของดาวศุกร์ที่ระยะ 5° และเช้ามืดวันที่ 17-18 มิถุนายน ดาวศุกร์จะผ่านใกล้ดาวอัลเดบารันซึ่งเป็นดาวสว่างในกลุ่มดาววัวที่ระยะ 

ช่วงแรกของเดือน จันทร์เสี้ยวอยู่บนท้องฟ้าทิศตะวันออกในเวลาเช้ามืด หลังจันทร์ดับในวันที่ มิถุนายน จะเข้าสู่ข้างขึ้น ดวงจันทร์ไปปรากฏบนท้องฟ้าเวลาหัวค่ำ โดยผ่านใกล้ดาวพุธและดาวอังคารในค่ำวันที่ และ มิถุนายน ตามลำดับ ส่วนสว่างบนดวงจันทร์เพิ่มขึ้นทุกวันจนสว่างครึ่งดวงในวันที่ 10 มิถุนายน

ดวงจันทร์สว่างเต็มดวงในวันที่ 17 มิถุนายน โดยเช้ามืดวันนั้นจะเห็นดาวพฤหัสบดีอยู่ใกล้ดวงจันทร์ที่ระยะ 2° หลังจันทร์เพ็ญจะเห็นดวงจันทร์ได้ทุกวันบนท้องฟ้าเวลาเช้ามืด ด้านสว่างบนดวงจันทร์ลดลงทุกวันจนเหลือครึ่งดวงในวันที่ 25 มิถุนายน ขณะอยู่ในกลุ่มดาวปลา เช้ามืดวันสุดท้ายของเดือน จันทร์เสี้ยวปรากฏอยู่ทางขวามือของกระจุกดาวลูกไก่ที่ระยะ 

ภาพจำลองดาวเคราะห์ แสดงให้เห็นส่วนสว่างของดาวเคราะห์ และขนาดปรากฏเปรียบเทียบ (ดัดแปลงจาก Solar System Simulator/NASA) 

ศัพท์ดาราศาสตร์

 การร่วมทิศ (conjunction) การที่วัตถุท้องฟ้า วัตถุ ปรากฏอยู่ในแนวเดียวกันหรือทิศทางเดียวกัน มักเป็นช่วงที่อยู่ใกล้กัน
 ดาวคู่ (double star) ดาวสองดวงปรากฏอยู่ใกล้กัน อาจโคจรรอบกันและกัน หรือไม่เกี่ยวข้องกันแต่เรียงอยู่ในแนวเดียวกันเมื่อมองจากโลก
 ดาวแปรแสง (variable star) ดาวที่มีความส่องสว่างเปลี่ยนแปลงไปตามเวลา
 ตำแหน่งตรงข้าม (opposition) การอยู่ตรงข้ามกันบนท้องฟ้าของสองวัตถุ ปรกติใช้เมื่อวัตถุหนึ่งคือดวงอาทิตย์
 โชติมาตร (magnitude) มาตราบอกความส่องสว่างของวัตถุท้องฟ้า ตัวเลขยิ่งมีค่าน้อยยิ่งสว่าง ดาวจางที่สุดที่ตาเปล่าของคนสายตาปรกติจะมองเห็นได้ในเวลากลางคืนภายใต้ท้องฟ้ามืดสนิทมีโชติมาตรประมาณ 6.5 ตัวอย่างโชติมาตรของดาว เช่น ดาวเหนือมีโชติมาตร ดาวศุกร์มีโชติมาตรประมาณ -4 ดวงจันทร์เพ็ญมีโชติมาตรประมาณ -12.7
 มุมห่าง (elongation) ระยะเชิงมุมระหว่างดวงอาทิตย์กับวัตถุท้องฟ้า
 ระยะเชิงมุม (angular distance) และขนาดเชิงมุม การบอกระยะห่างและขนาดปรากฏของวัตถุท้องฟ้าใช้หน่วยของมุม พบบ่อยคือองศา ซึ่งแบ่งย่อยได้เป็นลิปดาและพิลิปดา (สัญลักษณ์ °,′ และ ′′ ตามลำดับ) โดย 1° 60′ และ 1′ 60′′
 เวลาสากล (Universal Time) ระบบเวลาที่ใช้เป็นมาตรฐานสากลทางดาราศาสตร์ เวลาประเทศไทยเร็วกว่าเวลาสากล ชั่วโมง
 สุริยวิถี (ecliptic) แนวเส้นทางการเคลื่อนที่ของดวงอาทิตย์บนท้องฟ้า ซึ่งผ่านกลุ่มดาวจักรราศี โดยดาวเคราะห์และดวงจันทร์เคลื่อนอยู่ใกล้แนวนี้
 หน่วยดาราศาสตร์ (astronomical unit) หน่วยบอกระยะทาง เท่ากับระยะห่างเฉลี่ยระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์ ซึ่งมีค่าประมาณ 149.6 ล้านกิโลเมตร

ดูเพิ่ม


 ดาวเคราะห์ในปี 2561
 ฝนดาวตกในปี 2562
 สุริยุปราคาและจันทรุปราคาในปี 2561
 เวลาดวงอาทิตย์และดวงจันทร์ขึ้น-ตก
 เวลาเกิดแสงสนธยาและเวลาดวงอาทิตย์ขึ้น-ตก
 คาดหมายการเห็นจันทร์เสี้ยว
 สารพันคำถามเกี่ยวกับระบบสุริยะ
 สารพันคำถามเกี่ยวกับดวงจันทร์