สมาคมดาราศาสตร์ไทย

ท้องฟ้ารายสัปดาห์

14 กรกฎาคม 2562 โดย: วรเชษฐ์ บุญปลอด

14-20 กรกฎาคม 2562

อาทิตย์, 14 กรกฎาคม พลูโตอยู่ตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ (โชติมาตร 14.2)
อังคาร, 16 กรกฎาคม เวลาหัวค่ำ ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวเสาร์ที่ระยะ 
พุธ, 17 กรกฎาคม จันทร์เพ็ญ (04:38 น.) เกิดจันทรุปราคาบางส่วน เห็นได้ในประเทศไทย

แนวการเคลื่อนที่ของดวงจันทร์เทียบกับเงาโลก ขณะเกิดจันทรุปราคา เช้ามืดวันที่ 17 กรกฎาคม 2562 (จาก วรเชษฐ์ บุญปลอด)

21-27 กรกฎาคม 2562

อาทิตย์, 21 กรกฎาคม ดาวพุธผ่านตำแหน่งร่วมทิศแนววงใน ดวงจันทร์ไกลโลกที่สุด (7 น. ระยะห่าง 405,481 กม.)
พฤหัสบดี, 25 กรกฎาคม จันทร์กึ่งข้างแรม (08:18 น.)

28 กรกฎาคม สิงหาคม 2562

พฤหัสบดี, สิงหาคม จันทร์ดับ (10:12 น.)
ศุกร์, สิงหาคม ดวงจันทร์ใกล้โลกที่สุด (14 น. ระยะห่าง 359,398 กม.)

ดาวเคราะห์และดวงจันทร์ (กรกฎาคม 2562)


เดือนกรกฎาคม 2562 ดาวอังคาร (โชติมาตร +1.8) อยู่ในกลุ่มดาวปู เข้าสู่กลุ่มดาวสิงโตในวันท้าย ๆ ของเดือน เดือนกรกฎาคมนี้เป็นช่วงสุดท้ายที่จะเห็นดาวอังคารอยู่บนท้องฟ้าทางทิศตะวันตกในเวลาหัวค่ำ หลังจากนั้นดาวอังคารจะอยู่ใกล้ดวงอาทิตย์จนสังเกตได้ยาก ห่างไปทางซ้ายมือของดาวอังคารไม่ไกลนักจะเห็นดาวพุธ มีโอกาสเห็นได้เฉพาะช่วงสองสัปดาห์แรกของเดือน หลังจากนั้นดาวพุธจะเคลื่อนเข้าใกล้ดวงอาทิตย์พร้อมกับความสว่างที่ลดลง โดยวันที่ 1-13 กรกฎาคม ดาวพุธจางลงจากโชติมาตร +1.1 ไปที่ +3.3

ดาวพฤหัสบดี (โชติมาตร –2.6 ถึง –2.4) อยู่ในกลุ่มดาวคนแบกงู ระหว่างกลุ่มดาวแมงป่องกับคนยิงธนู ดาวพฤหัสบดีเพิ่งจะผ่านตำแหน่งตรงข้ามกับดวงอาทิตย์และใกล้โลกที่สุดเมื่อเดือนมิถุนายน จึงยังคงมีขนาดใหญ่เมื่อสังเกตด้วยกล้องโทรทรรศน์กำลังขยายสูง โดยเห็นได้ตั้งแต่พลบค่ำเป็นต้นไป ตกลับขอบฟ้าทางทิศตะวันตกในเวลาเช้ามืด ดาวเสาร์ (โชติมาตร +0.1) อยู่ในกลุ่มดาวคนยิงธนู เดือนนี้ดาวเสาร์ผ่านตำแหน่งตรงข้ามกับดวงอาทิตย์และใกล้โลกที่สุดในคืนวันที่ ถึงเช้ามืดวันที่ 10 กรกฎาคม

ดาวศุกร์ (โชติมาตร –3.9) อยู่ใกล้ขอบฟ้าทิศตะวันออกในเวลาเช้ามืด วันแรก ๆ ของเดือนอยู่ในกลุ่มดาววัว จากนั้นเข้าสู่กลุ่มดาวคนคู่ หากท้องฟ้าเปิด ไม่มีเมฆหมอกบดบัง อาจสังเกตเห็นดาวศุกร์ได้ถึงราวสัปดาห์ที่สองของเดือน ก่อนที่ดาวศุกร์จะอยู่ใกล้ดวงอาทิตย์จนสังเกตได้ยาก วันท้าย ๆ ของเดือน ดาวพุธจะทำมุมห่างจากดวงอาทิตย์จนเริ่มเห็นได้บนท้องฟ้าเวลาเช้ามืด สว่างที่โชติมาตร +2 ถึง +3 โดยอยู่ในกลุ่มดาวคนคู่

ต้นเดือนกรกฎาคมเป็นปลายข้างแรม จันทร์เสี้ยวอยู่บนท้องฟ้าเวลาเช้ามืด วันที่ กรกฎาคม ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวศุกร์ จันทร์ดับในวันที่ กรกฎาคม เกิดสุริยุปราคาเต็มดวง เห็นได้ในชิลีและอาร์เจนตินา ไม่สามารถเห็นได้ในประเทศไทย เมื่อเข้าสู่ข้างขึ้น ดวงจันทร์ย้ายไปอยู่บนท้องฟ้าเวลาหัวค่ำ วันที่ กรกฎาคม จันทร์เสี้ยวอยู่ใกล้ดาวพุธและดาวอังคาร จากนั้นสว่างครึ่งดวงในวันที่ กรกฎาคม

วันที่ 13 กรกฎาคม ดวงจันทร์ผ่านใกล้ดาวพฤหัสบดี วันที่ 16 กรกฎาคม เคลื่อนไปอยู่ใกล้ดาวเสาร์ เช้ามืดวันที่ 17 กรกฎาคม ดวงจันทร์เพ็ญ เกิดจันทรุปราคาบางส่วนระหว่างเวลา 03:02-06:00 น. บังเต็มที่เวลา 04:31 น. โดยดวงจันทร์ถูกเงามืดของโลกบังเป็นสัดส่วนประมาณ 2/3 วัดตามแนวเส้นผ่านศูนย์กลางของดวงจันทร์ เมื่อเข้าสู่ข้างแรม ดวงจันทร์มีส่วนสว่างลดลงทุกวัน เหลือครึ่งดวงในวันที่ 25 กรกฎาคม จากนั้นเช้ามืดวันที่ 31 กรกฎาคม จันทร์เสี้ยวบาง ๆ ปรากฏอยู่ทางซ้ายมือของดาวพุธ

ภาพจำลองดาวเคราะห์ แสดงให้เห็นส่วนสว่างของดาวเคราะห์ และขนาดปรากฏเปรียบเทียบ (ดัดแปลงจาก Solar System Simulator/NASA) 

ศัพท์ดาราศาสตร์

 การร่วมทิศ (conjunction) การที่วัตถุท้องฟ้า วัตถุ ปรากฏอยู่ในแนวเดียวกันหรือทิศทางเดียวกัน มักเป็นช่วงที่อยู่ใกล้กัน
 ดาวคู่ (double star) ดาวสองดวงปรากฏอยู่ใกล้กัน อาจโคจรรอบกันและกัน หรือไม่เกี่ยวข้องกันแต่เรียงอยู่ในแนวเดียวกันเมื่อมองจากโลก
 ดาวแปรแสง (variable star) ดาวที่มีความส่องสว่างเปลี่ยนแปลงไปตามเวลา
 ตำแหน่งตรงข้าม (opposition) การอยู่ตรงข้ามกันบนท้องฟ้าของสองวัตถุ ปรกติใช้เมื่อวัตถุหนึ่งคือดวงอาทิตย์
 โชติมาตร (magnitude) มาตราบอกความส่องสว่างของวัตถุท้องฟ้า ตัวเลขยิ่งมีค่าน้อยยิ่งสว่าง ดาวจางที่สุดที่ตาเปล่าของคนสายตาปรกติจะมองเห็นได้ในเวลากลางคืนภายใต้ท้องฟ้ามืดสนิทมีโชติมาตรประมาณ 6.5 ตัวอย่างโชติมาตรของดาว เช่น ดาวเหนือมีโชติมาตร ดาวศุกร์มีโชติมาตรประมาณ -4 ดวงจันทร์เพ็ญมีโชติมาตรประมาณ -12.7
 มุมห่าง (elongation) ระยะเชิงมุมระหว่างดวงอาทิตย์กับวัตถุท้องฟ้า
 ระยะเชิงมุม (angular distance) และขนาดเชิงมุม การบอกระยะห่างและขนาดปรากฏของวัตถุท้องฟ้าใช้หน่วยของมุม พบบ่อยคือองศา ซึ่งแบ่งย่อยได้เป็นลิปดาและพิลิปดา (สัญลักษณ์ °,′ และ ′′ ตามลำดับ) โดย 1° 60′ และ 1′ 60′′
 เวลาสากล (Universal Time) ระบบเวลาที่ใช้เป็นมาตรฐานสากลทางดาราศาสตร์ เวลาประเทศไทยเร็วกว่าเวลาสากล ชั่วโมง
 สุริยวิถี (ecliptic) แนวเส้นทางการเคลื่อนที่ของดวงอาทิตย์บนท้องฟ้า ซึ่งผ่านกลุ่มดาวจักรราศี โดยดาวเคราะห์และดวงจันทร์เคลื่อนอยู่ใกล้แนวนี้
 หน่วยดาราศาสตร์ (astronomical unit) หน่วยบอกระยะทาง เท่ากับระยะห่างเฉลี่ยระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์ ซึ่งมีค่าประมาณ 149.6 ล้านกิโลเมตร

ดูเพิ่ม


 ดาวเคราะห์ในปี 2561
 ฝนดาวตกในปี 2562
 สุริยุปราคาและจันทรุปราคาในปี 2561
 เวลาดวงอาทิตย์และดวงจันทร์ขึ้น-ตก
 เวลาเกิดแสงสนธยาและเวลาดวงอาทิตย์ขึ้น-ตก
 คาดหมายการเห็นจันทร์เสี้ยว
 สารพันคำถามเกี่ยวกับระบบสุริยะ
 สารพันคำถามเกี่ยวกับดวงจันทร์