สมาคมดาราศาสตร์ไทย

ท้องฟ้ารายสัปดาห์

12 กุมภาพันธ์ 2561 โดย: วรเชษฐ์ บุญปลอด

11-17 กุมภาพันธ์ 2561


อาทิตย์, 11 กุมภาพันธ์ ดวงจันทร์ไกลโลกที่สุด (21 น. ระยะห่าง 405,700 กม.)
จันทร์, 12 กุมภาพันธ์ เวลาเช้ามืด ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวเสาร์ที่ระยะ 
ศุกร์, 16 กุมภาพันธ์ จันทร์ดับ (04:05 น.) เกิดสุริยุปราคาบางส่วน ไม่เห็นในประเทศไทย

18-24 กุมภาพันธ์ 2561


ศุกร์, 23 กุมภาพันธ์ จันทร์กึ่งข้างขึ้น (15:09 น.) เวลาหัวค่ำ ดวงจันทร์ใกล้ดาวอัลเดบารันในกลุ่มดาววัวที่ระยะ 3° (ใกล้กันที่สุดที่ระยะห่าง 1° ก่อนดวงจันทร์ตกในเวลาประมาณ น.)

25 กุมภาพันธ์ มีนาคม 2561


อังคาร, 27 กุมภาพันธ์ ดวงจันทร์ใกล้โลกที่สุด (22 น. ระยะห่าง 363,933 กม.)
พฤหัสบดี, มีนาคม เวลาหัวค่ำ ดวงจันทร์ใกล้ดาวหัวใจสิงห์ในกลุ่มดาวสิงโตที่ระยะ 
ศุกร์, มีนาคม จันทร์เพ็ญ (07:51 น.)

ดาวเคราะห์และดวงจันทร์ (กุมภาพันธ์ 2561)


ดาวอังคาร  ดาวพฤหัสบดี และดาวเสาร์ เป็นดาวเคราะห์ ดวง ที่สังเกตได้บนท้องฟ้าเวลาเช้ามืด ดาวพฤหัสบดี (โชติมาตร –2.0 ถึง –2.2) อยู่ในกลุ่มดาวคันชั่ง ขึ้นเหนือขอบฟ้าก่อนดาวอังคารและดาวเสาร์ ปรากฏอยู่สูงทางทิศใต้เมื่อใกล้เช้า ดาวอังคาร (โชติมาตร +1.2 ถึง +0.8) อยู่ห่างไปทางทิศตะวันออกของดาวพฤหัสบดี เดือนนี้เคลื่อนผ่านกลุ่มดาวแมงป่องและคนแบกงู ดาวเสาร์ (โชติมาตร +0.6) อยู่ในกลุ่มดาวคนยิงธนู หากลากเส้นสมมุติเชื่อมดาวเคราะห์ทั้งสามจะได้แนวของสุริยวิถี เป็นเส้นทางปรากฏของดวงอาทิตย์เมื่อมองจากโลก หรืออีกนัยหนึ่งคือระนาบวงโคจรของโลกรอบดวงอาทิตย์

กลางเดือนถึงปลายเดือนกุมภาพันธ์ ดาวศุกร์ (โชติมาตร –3.9) เคลื่อนห่างจากดวงอาทิตย์มากพอให้เริ่มเห็นได้บนท้องฟ้าเวลาหัวค่ำโดยมีตำแหน่งอยู่บริเวณกลุ่มดาวคนแบกหม้อน้ำ แต่ยังอยู่ใกล้ขอบฟ้า และมีเวลาสังเกตได้ไม่นาน สัปดาห์สุดท้ายของเดือน ดาวพุธเริ่มปรากฏบนท้องฟ้าเวลาหัวค่ำเช่นเดียวกับดาวศุกร์ แต่ช่วงนี้ยังสังเกตได้ยาก เนื่องจากสว่างน้อยกว่าและอยู่ต่ำกว่าดาวศุกร์ เดือนมีนาคมจะสังเกตได้ดีกว่า

ต้นเดือนกุมภาพันธ์เข้าสู่ข้างแรม เช้ามืดวันที่ กุมภาพันธ์ ดวงจันทร์ผ่านใกล้ดาวหัวใจสิงห์ในกลุ่มดาวสิงโตที่ระยะห่าง 1° แต่อาจสังเกตเห็นดาวหัวใจสิงห์ได้ยากด้วยตาเปล่า เนื่องจากดวงจันทร์สว่างเกือบเต็มดวง จากนั้นส่วนสว่างลดลงเหลือครึ่งดวงในวันที่ กุมภาพันธ์ เช้ามืดวันที่ กุมภาพันธ์ จันทร์เสี้ยวอยู่ใกล้ดาวพฤหัสบดีที่ระยะ องศา วันที่ กุมภาพันธ์ ดวงจันทร์เคลื่อนไปอยู่ใกล้ดาวอังคารที่ระยะ 5° และวันที่ 12 กุมภาพันธ์ จันทร์เสี้ยวอยู่ใกล้ดาวเสาร์ที่ระยะ 

วันที่ 16 กุมภาพันธ์ ดวงจันทร์อยู่ระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์ เกิดสุริยุปราคาบางส่วน เห็นได้ในบริเวณใกล้ขั้วโลกใต้ ได้แก่ บางส่วนของแอนตาร์กติกา และทางใต้ของทวีปอเมริกาใต้ หลังจากนั้นเข้าสู่ข้างขึ้น ดวงจันทร์มีพื้นที่ด้านสว่างเพิ่มขึ้นทุกวันจนสว่างครึ่งดวงในวันที่ 23 กุมภาพันธ์ คืนนั้นดวงจันทร์ผ่านใกล้ดาวอัลเดบารันในกลุ่มดาววัว โดยใกล้กันที่สุดก่อนดวงจันทร์ตกราวตี ที่ระยะห่าง 

ภาพจำลองดาวเคราะห์ แสดงให้เห็นส่วนสว่างของดาวเคราะห์ และขนาดปรากฏเปรียบเทียบ (ดัดแปลงจาก Solar System Simulator/NASA) 

ศัพท์ดาราศาสตร์

 การร่วมทิศ (conjunction) การที่วัตถุท้องฟ้า วัตถุ ปรากฏอยู่ในแนวเดียวกันหรือทิศทางเดียวกัน มักเป็นช่วงที่อยู่ใกล้กัน
 ดาวคู่ (double star) ดาวสองดวงปรากฏอยู่ใกล้กัน อาจโคจรรอบกันและกัน หรือไม่เกี่ยวข้องกันแต่เรียงอยู่ในแนวเดียวกันเมื่อมองจากโลก
 ดาวแปรแสง (variable star) ดาวที่มีความส่องสว่างเปลี่ยนแปลงไปตามเวลา
 ตำแหน่งตรงข้าม (opposition) การอยู่ตรงข้ามกันบนท้องฟ้าของสองวัตถุ ปรกติใช้เมื่อวัตถุหนึ่งคือดวงอาทิตย์
 โชติมาตร (magnitude) มาตราบอกความส่องสว่างของวัตถุท้องฟ้า ตัวเลขยิ่งมีค่าน้อยยิ่งสว่าง ดาวจางที่สุดที่ตาเปล่าของคนสายตาปรกติจะมองเห็นได้ในเวลากลางคืนภายใต้ท้องฟ้ามืดสนิทมีโชติมาตรประมาณ 6.5 ตัวอย่างโชติมาตรของดาว เช่น ดาวเหนือมีโชติมาตร ดาวศุกร์มีโชติมาตรประมาณ -4 ดวงจันทร์เพ็ญมีโชติมาตรประมาณ -12.7
 มุมห่าง (elongation) ระยะเชิงมุมระหว่างดวงอาทิตย์กับวัตถุท้องฟ้า
 ระยะเชิงมุม (angular distance) และขนาดเชิงมุม การบอกระยะห่างและขนาดปรากฏของวัตถุท้องฟ้าใช้หน่วยของมุม พบบ่อยคือองศา ซึ่งแบ่งย่อยได้เป็นลิปดาและพิลิปดา (สัญลักษณ์ °,′ และ ′′ ตามลำดับ) โดย 1° 60′ และ 1′ 60′′
 เวลาสากล (Universal Time) ระบบเวลาที่ใช้เป็นมาตรฐานสากลทางดาราศาสตร์ เวลาประเทศไทยเร็วกว่าเวลาสากล ชั่วโมง
 สุริยวิถี (ecliptic) แนวเส้นทางการเคลื่อนที่ของดวงอาทิตย์บนท้องฟ้า ซึ่งผ่านกลุ่มดาวจักรราศี โดยดาวเคราะห์และดวงจันทร์เคลื่อนอยู่ใกล้แนวนี้
 หน่วยดาราศาสตร์ (astronomical unit) หน่วยบอกระยะทาง เท่ากับระยะห่างเฉลี่ยระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์ ซึ่งมีค่าประมาณ 149.6 ล้านกิโลเมตร

ดูเพิ่ม


 ดาวเคราะห์ในปี 2560
 ฝนดาวตกในปี 2561
 สุริยุปราคาและจันทรุปราคาในปี 2561
 เวลาดวงอาทิตย์และดวงจันทร์ขึ้น-ตก
 เวลาเกิดแสงสนธยาและเวลาดวงอาทิตย์ขึ้น-ตก
 คาดหมายการเห็นจันทร์เสี้ยว
 สารพันคำถามเกี่ยวกับระบบสุริยะ
 สารพันคำถามเกี่ยวกับดวงจันทร์