สมาคมดาราศาสตร์ไทย

ท้องฟ้ารายสัปดาห์

3 พฤศจิกายน 2561 โดย: วรเชษฐ์ บุญปลอด

28 ตุลาคม พฤศจิกายน 2561

อาทิตย์, 28 ตุลาคม เวลาเช้ามืด ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวอัลเดบารันในกลุ่มดาววัวที่ระยะ 
จันทร์, 29 ตุลาคม เวลาหัวค่ำ ดาวพุธอยู่ใกล้ดาวพฤหัสบดีที่ระยะ 3.1° (ใกล้ขอบฟ้า)
พุธ, 31 ตุลาคม จันทร์กึ่งข้างแรม (23:40 น.)
พฤหัสบดี, พฤศจิกายน ดวงจันทร์ใกล้โลกที่สุด (3 น. ระยะห่าง 370,204 กม.)
ศุกร์, พฤศจิกายน เวลาเช้ามืด ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวหัวใจสิงห์ในกลุ่มดาวสิงโตที่ระยะ 

4-10 พฤศจิกายน 2561

อังคาร, พฤศจิกายน เวลาเช้ามืด ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวศุกร์และดาวรวงข้าวในกลุ่มดาวหญิงสาว ห่างที่ระยะ 10° และ 7° ตามลำดับ ดาวพุธห่างดวงอาทิตย์ไปทางทิศตะวันออกมากที่สุด 23° (เห็นได้เวลาหัวค่ำ)
พุธ, พฤศจิกายน จันทร์ดับ (23:02 น.)
ศุกร์, พฤศจิกายน เวลาหัวค่ำ ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวพุธ 6° ดาวพุธอยู่ใกล้ดาวแอนทาเรสในกลุ่มดาวแมงป่องที่ระยะ 1.8°

11-17 พฤศจิกายน 2561

อาทิตย์, 11 พฤศจิกายน เวลาหัวค่ำ ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวเสาร์ที่ระยะ 
พุธ, 14 พฤศจิกายน ดวงจันทร์ไกลโลกที่สุด (23 น. ระยะห่าง 404,339 กม.)
พฤหัสบดี, 15 พฤศจิกายน เวลาเช้ามืด ดาวศุกร์อยู่ใกล้ดาวรวงข้าวในกลุ่มดาวหญิงสาวที่ระยะ 1.2° จันทร์กึ่งข้างขึ้น (21:54 น.)
ศุกร์, 16 พฤศจิกายน เวลาหัวค่ำ ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวอังคารที่ระยะ 

ดาวเคราะห์และดวงจันทร์ (พฤศจิกายน 2561)


ท้องฟ้าเวลาหัวค่ำมีดาวพุธ ดาวพฤหัสบดี และดาวเสาร์ อยู่บนท้องฟ้าด้านทิศตะวันตกเฉียงใต้ ดาวอังคารอยู่ทางทิศใต้ ดาวพุธทำมุมห่างจากดวงอาทิตย์ที่สุดในวันที่ พฤศจิกายน ต้นเดือนมีตำแหน่งอยู่ในกลุ่มดาวแมงป่อง ทางซ้ายมือของดาวพฤหัสบดี โดยทั้งคู่อยู่ใกล้ขอบฟ้า ดาวพุธจะอยู่ใกล้ดาวแอนทาเรสในวันที่ พฤศจิกายน สังเกตได้ถึงราวต้นสัปดาห์ก่อนสัปดาห์สุดท้ายของเดือน หลังจากนั้นเข้าใกล้ดวงอาทิตย์จนสังเกตได้ยาก ช่วงวันที่ 1-20 พฤศจิกายน ดาวพุธมีความสว่างลดลงจากโชติมาตร –0.2 ไปที่ +1.3

ดาวพฤหัสบดี (โชติมาตร –1.7) อยู่ในกลุ่มดาวคันชั่ง ค่อนไปทางด้านที่ติดกับกลุ่มดาวแมงป่อง ต้นเดือนเป็นช่วงสุดท้ายที่จะเห็นดาวพฤหัสบดีในเวลาหัวค่ำ หลังจากนั้นเข้าใกล้ดวงอาทิตย์มากขึ้นจนสังเกตได้ยาก อยู่ร่วมทิศกับดวงอาทิตย์ในวันที่ 26 พฤศจิกายน ดาวเสาร์ (โชติมาตร +0.5 ถึง +0.6) อยู่ในกลุ่มดาวคนยิงธนู เวลาหัวค่ำอยู่สูงบนท้องฟ้าทิศตะวันตกเฉียงใต้ ต้นเดือนตกลับขอบฟ้าเวลา ทุ่มครึ่ง ปลายเดือนตกเกือบ ทุ่ม ดาวอังคาร (โชติมาตร –0.6 ถึง 0.0) อยู่ในกลุ่มดาวแพะทะเล เข้าสู่กลุ่มดาวคนแบกหม้อน้ำในวันที่ 11 พฤศจิกายน ต้นเดือนดาวอังคารตกลับขอบฟ้าราวตี ปลายเดือนตกราวเที่ยงคืนเศษ

หลังจากดาวศุกร์เคลื่อนไปอยู่ทิศทางเดียวกับดวงอาทิตย์ในปลายเดือนตุลาคม ต้นเดือนพฤศจิกายน ดาวศุกร์ (โชติมาตร –4.2 ถึง –4.9) กลับมาปรากฏบนท้องฟ้าเวลาเช้ามืดโดยอยู่ในกลุ่มดาวหญิงสาว ช่วงแรกอยู่ใกล้ขอบฟ้ามาก หลังจากนั้นทำมุมห่างจากดวงอาทิตย์พร้อมกับสว่างขึ้นอย่างรวดเร็ว กลางเดือนพฤศจิกายนจะเห็นดาวศุกร์อยู่ใกล้ดาวรวงข้าว

ต้นเดือนพฤศจิกายนเป็นช่วงครึ่งหลังของข้างแรม จันทร์เสี้ยวอยู่บนท้องฟ้าเวลาเช้ามืด วันที่ พฤศจิกายน ดวงจันทร์ผ่านใกล้ดาวหัวใจสิงห์ในกลุ่มดาวสิงโต วันที่ พฤศจิกายน ดวงจันทร์ใกล้ดาวศุกร์ หลังจันทร์ดับในวันที่ พฤศจิกายน ดวงจันทร์ย้ายไปอยู่บนท้องฟ้าเวลาหัวค่ำ วันที่ พฤศจิกายน จันทร์เสี้ยวผ่านใกล้ดาวพุธขณะที่ดาวพุธอยู่ใกล้ดาวแอนทาเรส วันที่ 11 พฤศจิกายน ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวเสาร์ วันที่ 16 พฤศจิกายน ดวงจันทร์ผ่านใกล้ดาวอังคาร หลังจันทร์เพ็ญในวันที่ 23 พฤศจิกายน จะเข้าสู่ข้างแรม พื้นที่ด้านสว่างลดลงทุกวันจนเหลือครึ่งดวงในวันที่ 30 พฤศจิกายน

ภาพจำลองดาวเคราะห์ แสดงให้เห็นส่วนสว่างของดาวเคราะห์ และขนาดปรากฏเปรียบเทียบ (ดัดแปลงจาก Solar System Simulator/NASA) 

ศัพท์ดาราศาสตร์

 การร่วมทิศ (conjunction) การที่วัตถุท้องฟ้า วัตถุ ปรากฏอยู่ในแนวเดียวกันหรือทิศทางเดียวกัน มักเป็นช่วงที่อยู่ใกล้กัน
 ดาวคู่ (double star) ดาวสองดวงปรากฏอยู่ใกล้กัน อาจโคจรรอบกันและกัน หรือไม่เกี่ยวข้องกันแต่เรียงอยู่ในแนวเดียวกันเมื่อมองจากโลก
 ดาวแปรแสง (variable star) ดาวที่มีความส่องสว่างเปลี่ยนแปลงไปตามเวลา
 ตำแหน่งตรงข้าม (opposition) การอยู่ตรงข้ามกันบนท้องฟ้าของสองวัตถุ ปรกติใช้เมื่อวัตถุหนึ่งคือดวงอาทิตย์
 โชติมาตร (magnitude) มาตราบอกความส่องสว่างของวัตถุท้องฟ้า ตัวเลขยิ่งมีค่าน้อยยิ่งสว่าง ดาวจางที่สุดที่ตาเปล่าของคนสายตาปรกติจะมองเห็นได้ในเวลากลางคืนภายใต้ท้องฟ้ามืดสนิทมีโชติมาตรประมาณ 6.5 ตัวอย่างโชติมาตรของดาว เช่น ดาวเหนือมีโชติมาตร ดาวศุกร์มีโชติมาตรประมาณ -4 ดวงจันทร์เพ็ญมีโชติมาตรประมาณ -12.7
 มุมห่าง (elongation) ระยะเชิงมุมระหว่างดวงอาทิตย์กับวัตถุท้องฟ้า
 ระยะเชิงมุม (angular distance) และขนาดเชิงมุม การบอกระยะห่างและขนาดปรากฏของวัตถุท้องฟ้าใช้หน่วยของมุม พบบ่อยคือองศา ซึ่งแบ่งย่อยได้เป็นลิปดาและพิลิปดา (สัญลักษณ์ °,′ และ ′′ ตามลำดับ) โดย 1° 60′ และ 1′ 60′′
 เวลาสากล (Universal Time) ระบบเวลาที่ใช้เป็นมาตรฐานสากลทางดาราศาสตร์ เวลาประเทศไทยเร็วกว่าเวลาสากล ชั่วโมง
 สุริยวิถี (ecliptic) แนวเส้นทางการเคลื่อนที่ของดวงอาทิตย์บนท้องฟ้า ซึ่งผ่านกลุ่มดาวจักรราศี โดยดาวเคราะห์และดวงจันทร์เคลื่อนอยู่ใกล้แนวนี้
 หน่วยดาราศาสตร์ (astronomical unit) หน่วยบอกระยะทาง เท่ากับระยะห่างเฉลี่ยระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์ ซึ่งมีค่าประมาณ 149.6 ล้านกิโลเมตร

ดูเพิ่ม


 ดาวเคราะห์ในปี 2561
 ฝนดาวตกในปี 2561
 สุริยุปราคาและจันทรุปราคาในปี 2561
 เวลาดวงอาทิตย์และดวงจันทร์ขึ้น-ตก
 เวลาเกิดแสงสนธยาและเวลาดวงอาทิตย์ขึ้น-ตก
 คาดหมายการเห็นจันทร์เสี้ยว
 สารพันคำถามเกี่ยวกับระบบสุริยะ
 สารพันคำถามเกี่ยวกับดวงจันทร์