สมาคมดาราศาสตร์ไทย

ท้องฟ้ารายสัปดาห์

23 มิถุนายน 2561 โดย: วรเชษฐ์ บุญปลอด

17-23 มิถุนายน 2561

จันทร์, 18 มิถุนายน เวลาหัวค่ำ ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวหัวใจสิงห์ในกลุ่มดาวสิงโตที่ระยะ 
พุธ, 20 มิถุนายน จันทร์กึ่งข้างขึ้น (17:51 น.) เวลาหัวค่ำ ดาวศุกร์อยู่ใกล้กระจุกดาวรังผึ้งในกลุ่มดาวปูที่ระยะ 0.8° เวสตาอยู่ตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ (โชติมาตร 5.3)
พฤหัสบดี, 21 มิถุนายน ดวงอาทิตย์ผ่านตำแหน่งครีษมายัน มีเดคลิเนชันขึ้นไปทางเหนือมากที่สุด (17:07 น.)
เสาร์, 23 มิถุนายน เวลาหัวค่ำ ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวพฤหัสบดีที่ระยะ 

24-30 มิถุนายน 2561

อาทิตย์-จันทร์, 24-25 มิถุนายน เวลาหัวค่ำ ดาวพุธอยู่ใกล้ดาวพอลลักซ์ในกลุ่มดาวคนคู่ที่ระยะ 4.9°
พุธ, 27 มิถุนายน ดาวเสาร์อยู่ตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ (โชติมาตร 0.0) และใกล้โลกที่สุดด้วยระยะห่าง 9.0488 หน่วยดาราศาสตร์
พฤหัสบดี, 28 มิถุนายน เวลาเช้ามืด ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวเสาร์ที่ระยะ 4° จันทร์เพ็ญ (11:53 น.)
เสาร์, 30 มิถุนายน ดวงจันทร์ไกลโลกที่สุด (10 น. ระยะห่าง 406,061 กม.)

1-7 กรกฎาคม 2561

อาทิตย์, กรกฎาคม เวลาเช้ามืด ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวอังคารที่ระยะ 
พุธ, กรกฎาคม เวลาหัวค่ำ ดาวพุธผ่านเข้าไปในกระจุกดาวรังผึ้งในกลุ่มดาวปู
ศุกร์, กรกฎาคม จันทร์กึ่งข้างแรม (14:51 น.) โลกอยู่ห่างดวงอาทิตย์ที่สุด (ระยะห่าง 1.0167 หน่วยดาราศาสตร์)

ดาวเคราะห์และดวงจันทร์ (มิถุนายน 2561)


เดือนมิถุนายน 2561 ดาวศุกร์และดาวพฤหัสบดีเป็นดาวสว่างเด่นบนท้องฟ้าเวลาหัวค่ำ ดาวศุกร์ (โชติมาตร –3.9 ถึง –4.1) อยู่ในกลุ่มดาวคนคู่ ย้ายเข้าสู่กลุ่มดาวปูในวันที่ 12 มิถุนายน โดยผ่านใกล้กระจุกดาวรังผึ้งในวันที่ 20 มิถุนายน ที่ระยะห่าง 0.8 องศา และย้ายเข้าสู่กลุ่มดาวสิงโตในวันที่ 29 มิถุนายน เดือนนี้ถึงเดือนกรกฎาคม หากท้องฟ้าเปิดสามารถเห็นดาวศุกร์ได้จนถึงหลัง ทุ่มเล็กน้อย
ดาวพฤหัสบดี (โชติมาตร –2.5 ถึง –2.3) อยู่ในกลุ่มดาวคันชั่ง เพิ่งจะผ่านตำแหน่งตรงข้ามกับดวงอาทิตย์เมื่อต้นเดือนพฤษภาคม เดือนนี้ดาวพฤหัสบดีจึงอยู่สูงบนฟ้าทิศตะวันออกเฉียงใต้ในเวลาหัวค่ำ ตกลับขอบฟ้าก่อนเช้ามืด มีความสว่างลดลงเล็กน้อยเนื่องจากห่างโลกมากขึ้น ดาวฤกษ์ที่เห็นอยู่ใกล้ดาวพฤหัสบดีในช่วงนี้คือดาวแอลฟาคันชั่ง เป็นดาวคู่ที่ดาวหลักมีโชติมาตร +2.7 ดาวรองมีโชติมาตร +5.1
ดาวพุธอยู่แนวเดียวกับดวงอาทิตย์ในวันที่ มิถุนายน หลังจากนั้นมาปรากฏบนท้องฟ้าเวลาหัวค่ำ เริ่มเห็นได้ราวกลางเดือนมิถุนายนในกลุ่มดาวคนคู่ ย้ายเข้าสู่กลุ่มดาวปูในช่วงใกล้สิ้นเดือน วันที่ 16-30 มิถุนายน ดาวพุธมีความสว่างลดลงจากโชติมาตร –1.1 ไปที่ –0.1
ดาวเสาร์ (โชติมาตร +0.2 ถึง +0.0) อยู่ในกลุ่มดาวคนยิงธนู ปลายเดือนนี้ดาวเสาร์จะอยู่ตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ ทำให้สว่างที่สุดในรอบปี ดาวอังคาร (โชติมาตร –1.2 ถึง –2.2) อยู่ในกลุ่มดาวแพะทะเล ต้นเดือนขึ้นเหนือขอบฟ้าในเวลาประมาณ ทุ่มครึ่ง ปลายเดือนเร็วขึ้นอีก ชั่วโมงครึ่ง ดาวอังคารมีความสว่างเพิ่มขึ้นเร็วและกลายเป็นดาวสว่างเด่นดวงหนึ่งบนท้องฟ้าเกือบใกล้เคียงกับดาวพฤหัสบดีเนื่องจากกำลังเข้าใกล้โลกมากขึ้น
ช่วงแรกของเดือนเป็นต้นข้างแรม ดวงจันทร์อยู่บนท้องฟ้าเวลาเช้ามืด วันที่ มิถุนายน ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวเสาร์ วันที่ มิถุนายน ดวงจันทร์เคลื่อนไปอยู่ใกล้ดาวอังคาร ก่อนจะสว่างครึ่งดวงในวันที่ มิถุนายน หลังจากนั้นดวงจันทร์มีเสี้ยวบางลงทุกวันจนกระทั่งจันทร์ดับในวันที่ 14 มิถุนายน
เมื่อเข้าสู่ข้างขึ้น ดวงจันทร์ย้ายไปอยู่บนท้องฟ้าเวลาหัวค่ำ วันที่ 16 มิถุนายน จันทร์เสี้ยวอยู่ใกล้ดาวศุกร์ สว่างครึ่งดวงในวันที่ 20 มิถุนายน จากนั้นคืนวันที่ 23 มิถุนายน ดวงจันทร์จะเคลื่อนไปอยู่ใกล้ดาวพฤหัสบดี คืนวันที่ 27 ถึงเช้ามืดวันที่ 28 มิถุนายน ซึ่งตรงกับช่วงที่ดาวเสาร์อยู่ตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์สว่างเต็มดวงอยู่ใกล้ดาวเสาร์ ใกล้กันที่สุดในเวลาเช้ามืด

ภาพจำลองดาวเคราะห์ แสดงให้เห็นส่วนสว่างของดาวเคราะห์ และขนาดปรากฏเปรียบเทียบ (ดัดแปลงจาก Solar System Simulator/NASA) 

ศัพท์ดาราศาสตร์

 การร่วมทิศ (conjunction) การที่วัตถุท้องฟ้า วัตถุ ปรากฏอยู่ในแนวเดียวกันหรือทิศทางเดียวกัน มักเป็นช่วงที่อยู่ใกล้กัน
 ดาวคู่ (double star) ดาวสองดวงปรากฏอยู่ใกล้กัน อาจโคจรรอบกันและกัน หรือไม่เกี่ยวข้องกันแต่เรียงอยู่ในแนวเดียวกันเมื่อมองจากโลก
 ดาวแปรแสง (variable star) ดาวที่มีความส่องสว่างเปลี่ยนแปลงไปตามเวลา
 ตำแหน่งตรงข้าม (opposition) การอยู่ตรงข้ามกันบนท้องฟ้าของสองวัตถุ ปรกติใช้เมื่อวัตถุหนึ่งคือดวงอาทิตย์
 โชติมาตร (magnitude) มาตราบอกความส่องสว่างของวัตถุท้องฟ้า ตัวเลขยิ่งมีค่าน้อยยิ่งสว่าง ดาวจางที่สุดที่ตาเปล่าของคนสายตาปรกติจะมองเห็นได้ในเวลากลางคืนภายใต้ท้องฟ้ามืดสนิทมีโชติมาตรประมาณ 6.5 ตัวอย่างโชติมาตรของดาว เช่น ดาวเหนือมีโชติมาตร ดาวศุกร์มีโชติมาตรประมาณ -4 ดวงจันทร์เพ็ญมีโชติมาตรประมาณ -12.7
 มุมห่าง (elongation) ระยะเชิงมุมระหว่างดวงอาทิตย์กับวัตถุท้องฟ้า
 ระยะเชิงมุม (angular distance) และขนาดเชิงมุม การบอกระยะห่างและขนาดปรากฏของวัตถุท้องฟ้าใช้หน่วยของมุม พบบ่อยคือองศา ซึ่งแบ่งย่อยได้เป็นลิปดาและพิลิปดา (สัญลักษณ์ °,′ และ ′′ ตามลำดับ) โดย 1° 60′ และ 1′ 60′′
 เวลาสากล (Universal Time) ระบบเวลาที่ใช้เป็นมาตรฐานสากลทางดาราศาสตร์ เวลาประเทศไทยเร็วกว่าเวลาสากล ชั่วโมง
 สุริยวิถี (ecliptic) แนวเส้นทางการเคลื่อนที่ของดวงอาทิตย์บนท้องฟ้า ซึ่งผ่านกลุ่มดาวจักรราศี โดยดาวเคราะห์และดวงจันทร์เคลื่อนอยู่ใกล้แนวนี้
 หน่วยดาราศาสตร์ (astronomical unit) หน่วยบอกระยะทาง เท่ากับระยะห่างเฉลี่ยระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์ ซึ่งมีค่าประมาณ 149.6 ล้านกิโลเมตร

ดูเพิ่ม


 ดาวเคราะห์ในปี 2561
 ฝนดาวตกในปี 2561
 สุริยุปราคาและจันทรุปราคาในปี 2561
 เวลาดวงอาทิตย์และดวงจันทร์ขึ้น-ตก
 เวลาเกิดแสงสนธยาและเวลาดวงอาทิตย์ขึ้น-ตก
 คาดหมายการเห็นจันทร์เสี้ยว
 สารพันคำถามเกี่ยวกับระบบสุริยะ
 สารพันคำถามเกี่ยวกับดวงจันทร์