สมาคมดาราศาสตร์ไทย

ท้องฟ้ารายสัปดาห์

2 สิงหาคม 2561 โดย: วรเชษฐ์ บุญปลอด

29 กรกฎาคม สิงหาคม 2561

จันทร์, 30 กรกฎาคม คืนนี้ฝนดาวตกเดลตาคนแบกหม้อน้ำใต้มีอัตราสูงสุด (แสงจันทร์รบกวน)
อังคาร, 31 กรกฎาคม ดาวอังคารใกล้โลกที่สุด (ระยะห่าง 0.3850 หน่วยดาราศาสตร์)

5-11 สิงหาคม 2561

อาทิตย์, สิงหาคม จันทร์กึ่งข้างแรม (01:18 น.)
อังคาร, สิงหาคม เวลาเช้ามืด ดวงจันทร์ใกล้ดาวอัลเดบารันในกลุ่มดาววัวที่ระยะ 
พฤหัสบดี, สิงหาคม ดาวพุธผ่านตำแหน่งร่วมทิศแนววงใน
เสาร์, 11 สิงหาคม จันทร์ดับ (16:58 น.) เกิดสุริยุปราคาบางส่วน ไม่เห็นในประเทศไทย ดวงจันทร์ใกล้โลกที่สุด (1 น. ระยะห่าง 358,078 กม.)

12-18 สิงหาคม 2561

อาทิตย์, 12 สิงหาคม คืนนี้ฝนดาวตกเพอร์ซิอัสมีอัตราสูงสุด
อังคาร, 14 สิงหาคม เวลาหัวค่ำ ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวศุกร์ที่ระยะ 
ศุกร์, 17 สิงหาคม เวลาหัวค่ำ ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวพฤหัสบดีที่ระยะ 
เสาร์, 18 สิงหาคม จันทร์กึ่งข้างขึ้น (14:48 น.) ดาวศุกร์ห่างดวงอาทิตย์ไปทางทิศตะวันออกมากที่สุด 46° (เห็นได้เวลาหัวค่ำ)

ดาวเคราะห์และดวงจันทร์ (สิงหาคม 2561)


เดือนสิงหาคม 2561 ดาวศุกร์ ดาวอังคาร ดาวพฤหัสบดี และดาวเสาร์อยู่บนท้องฟ้าเวลาหัวค่ำ ส่วนดาวพุธย้ายไปอยู่บนท้องฟ้าเวลาเช้ามืด ดาวศุกร์ (โชติมาตร –4.3 ถึง –4.6) ออกจากกลุ่มดาวสิงโตเข้าสู่กลุ่มดาวหญิงสาวตั้งแต่วันแรกของเดือน เดือนนี้ดาวศุกร์ทำมุมห่างจากดวงอาทิตย์ที่สุดในวันที่ 18 สิงหาคม หากสังเกตด้วยกล้องโทรทรรศน์ในคืนวันที่ 15 สิงหาคม จะเห็นดาวศุกร์สว่างครึ่งดวงพอดี นอกจากนี้ ขนาดของดาวศุกร์ก็ใหญ่ขึ้นเรื่อย ๆ เนื่องจากใกล้โลกมากขึ้นทุกวัน
ดาวเคราะห์ที่อยู่ถัดไปทางทิศตะวันออกของดาวศุกร์คือดาวพฤหัสบดี (โชติมาตร –2.1 ถึง –1.9) อยู่ในกลุ่มดาวคันชั่ง เริ่มเห็นเมื่อท้องฟ้ามืดลงในเวลาหัวค่ำโดยอยู่สูงทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ ต้นเดือนตกลับขอบฟ้าราวเที่ยงคืน ปลายเดือนสังเกตได้จนถึงประมาณ ทุ่ม ดาวเสาร์ (โชติมาตร +0.2 ถึง +0.4) อยู่ถัดไปในกลุ่มดาวคนยิงธนู เวลาหัวค่ำจะเห็นอยู่สูงทางทิศใต้ เมื่อลากเส้นสมมุติเชื่อมระหว่างดาวศุกร์ ดาวพฤหัสบดี และดาวเสาร์ จะได้แนวของสุริยวิถีอย่างคร่าว 
ดาวอังคาร (โชติมาตร –2.8 ถึง –2.1) อยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ในเวลาหัวค่ำ ดาวอังคารเพิ่งจะอยู่ตรงข้ามกับดวงอาทิตย์และใกล้โลกที่สุดเมื่อปลายเดือนกรกฎาคม เดือนนี้จึงยังคงเป็นดาวสว่างเด่น มีความสว่างลดลงเนื่องจากห่างโลกมากขึ้น ตำแหน่งของดาวอังคารอยู่ห่างไปทางใต้ของเส้นสุริยวิถี จึงดูเหมือนไม่เข้าพวกเมื่อลากเส้นเชื่อมระหว่างดาวเคราะห์สามดวงก่อนหน้านี้ไปหาดาวอังคาร ปลายเดือนดาวอังคารออกจากกลุ่มดาวแพะทะเล ถอยไปอยู่ในเขตของกลุ่มดาวคนยิงธนู
วันที่ สิงหาคม ดาวพุธเคลื่อนมาอยู่ในแนวระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์ หลังจากนั้นทำมุมห่างดวงอาทิตย์มากขึ้น เริ่มปรากฏบนท้องฟ้าเวลาเช้ามืดราวสัปดาห์ที่ ของเดือนสิงหาคม ดาวพุธจะทำมุมห่างดวงอาทิตย์ที่สุดในวันที่ 27 สิงหาคม  ช่วงปลายเดือนสิงหาคมถึงต้นเดือนกันยายนจึงมีโอกาสเห็นดาวพุธในเวลาเช้ามืด โดยมีตำแหน่งอยู่บริเวณกลุ่มดาวปูและสิงโต วันที่ 19-31 สิงหาคม ดาวพุธมีความสว่างเพิ่มขึ้นจากโชติมาตร +1.7 ไปที่ –0.7
ต้นเดือนสิงหาคม ดวงจันทร์ข้างแรมอยู่บนท้องฟ้าเวลาเช้ามืด สว่างครึ่งดวงในวันที่ สิงหาคม จันทร์ดับในวันที่ 11 สิงหาคม เกิดสุริยุปราคาบางส่วน ไม่เห็นในประเทศไทย หลังจากนั้นเข้าสู่ข้างขึ้น ดวงจันทร์อยู่บนท้องฟ้าเวลาหัวค่ำ วันที่ 14 สิงหาคม ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวศุกร์ วันที่ 17 สิงหาคม เคลื่อนไปอยู่ใกล้ดาวพฤหัสบดี แล้วสว่างครึ่งดวงในวันที่ 18 สิงหาคม
วันที่ 21 สิงหาคม ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวเสาร์ และผ่านใกล้ดาวอังคารในวันที่ 23 สิงหาคม ก่อนจะเต็มดวงในวันที่ 26 สิงหาคม

ภาพจำลองดาวเคราะห์ แสดงให้เห็นส่วนสว่างของดาวเคราะห์ และขนาดปรากฏเปรียบเทียบ (ดัดแปลงจาก Solar System Simulator/NASA) 

ศัพท์ดาราศาสตร์

 การร่วมทิศ (conjunction) การที่วัตถุท้องฟ้า วัตถุ ปรากฏอยู่ในแนวเดียวกันหรือทิศทางเดียวกัน มักเป็นช่วงที่อยู่ใกล้กัน
 ดาวคู่ (double star) ดาวสองดวงปรากฏอยู่ใกล้กัน อาจโคจรรอบกันและกัน หรือไม่เกี่ยวข้องกันแต่เรียงอยู่ในแนวเดียวกันเมื่อมองจากโลก
 ดาวแปรแสง (variable star) ดาวที่มีความส่องสว่างเปลี่ยนแปลงไปตามเวลา
 ตำแหน่งตรงข้าม (opposition) การอยู่ตรงข้ามกันบนท้องฟ้าของสองวัตถุ ปรกติใช้เมื่อวัตถุหนึ่งคือดวงอาทิตย์
 โชติมาตร (magnitude) มาตราบอกความส่องสว่างของวัตถุท้องฟ้า ตัวเลขยิ่งมีค่าน้อยยิ่งสว่าง ดาวจางที่สุดที่ตาเปล่าของคนสายตาปรกติจะมองเห็นได้ในเวลากลางคืนภายใต้ท้องฟ้ามืดสนิทมีโชติมาตรประมาณ 6.5 ตัวอย่างโชติมาตรของดาว เช่น ดาวเหนือมีโชติมาตร ดาวศุกร์มีโชติมาตรประมาณ -4 ดวงจันทร์เพ็ญมีโชติมาตรประมาณ -12.7
 มุมห่าง (elongation) ระยะเชิงมุมระหว่างดวงอาทิตย์กับวัตถุท้องฟ้า
 ระยะเชิงมุม (angular distance) และขนาดเชิงมุม การบอกระยะห่างและขนาดปรากฏของวัตถุท้องฟ้าใช้หน่วยของมุม พบบ่อยคือองศา ซึ่งแบ่งย่อยได้เป็นลิปดาและพิลิปดา (สัญลักษณ์ °,′ และ ′′ ตามลำดับ) โดย 1° 60′ และ 1′ 60′′
 เวลาสากล (Universal Time) ระบบเวลาที่ใช้เป็นมาตรฐานสากลทางดาราศาสตร์ เวลาประเทศไทยเร็วกว่าเวลาสากล ชั่วโมง
 สุริยวิถี (ecliptic) แนวเส้นทางการเคลื่อนที่ของดวงอาทิตย์บนท้องฟ้า ซึ่งผ่านกลุ่มดาวจักรราศี โดยดาวเคราะห์และดวงจันทร์เคลื่อนอยู่ใกล้แนวนี้
 หน่วยดาราศาสตร์ (astronomical unit) หน่วยบอกระยะทาง เท่ากับระยะห่างเฉลี่ยระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์ ซึ่งมีค่าประมาณ 149.6 ล้านกิโลเมตร

ดูเพิ่ม


 ดาวเคราะห์ในปี 2561
 ฝนดาวตกในปี 2561
 สุริยุปราคาและจันทรุปราคาในปี 2561
 เวลาดวงอาทิตย์และดวงจันทร์ขึ้น-ตก
 เวลาเกิดแสงสนธยาและเวลาดวงอาทิตย์ขึ้น-ตก
 คาดหมายการเห็นจันทร์เสี้ยว
 สารพันคำถามเกี่ยวกับระบบสุริยะ
 สารพันคำถามเกี่ยวกับดวงจันทร์