สมาคมดาราศาสตร์ไทย

ท้องฟ้ารายสัปดาห์

20 พฤษภาคม 2562 โดย: วรเชษฐ์ บุญปลอด

19-25 พฤษภาคม 2562

อาทิตย์, 19 พฤษภาคม จันทร์เพ็ญ (04:11 น.) เวลาเช้ามืด ดาวศุกร์อยู่ใกล้ดาวยูเรนัสที่ระยะ 1.1°
อังคาร, 21 พฤษภาคม เวลาเช้ามืด ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวพฤหัสบดีที่ระยะ 2° ดาวพุธผ่านตำแหน่งร่วมทิศแนววงนอก
พฤหัสบดี, 23 พฤษภาคม เวลาเช้ามืด ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวเสาร์ที่ระยะ 

26 พฤษภาคม มิถุนายน 2562

อังคาร, 26 พฤษภาคม จันทร์กึ่งข้างแรม (23:34 น.) ดวงจันทร์ไกลโลกที่สุด (20 น. ระยะห่าง 404,138 กม.)
อังคาร, 29 พฤษภาคม ดาวเคราะห์แคระซีรีสอยู่ตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ (โชติมาตร +7.0)

2-8 มิถุนายน 2562

อาทิตย์, มิถุนายน เวลาเช้ามืด ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวศุกร์ที่ระยะ องศา
จันทร์, มิถุนายน จันทร์ดับ (17:02 น.)
อังคาร, มิถุนายน เวลาหัวค่ำ ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวพุธที่ระยะ องศา (ใกล้ขอบฟ้า)
พุธ, มิถุนายน เวลาหัวค่ำ ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวอังคารที่ระยะ องศา
เสาร์, มิถุนายน ดวงจันทร์ใกล้โลกที่สุด (6 น. ระยะห่าง 368,504 กม.)

ดาวเคราะห์และดวงจันทร์ (พฤษภาคม 2562)


เดือนพฤษภาคม 2562 เวลาหัวค่ำยังคงมีดาวอังคาร (โชติมาตร +1.6 ถึง +1.8) อยู่บนท้องฟ้าด้านทิศตะวันตก ครึ่งแรกของเดือนดาวอังคารอยู่ในกลุ่มดาววัว หลังจากนั้นเข้าสู่กลุ่มดาวคนคู่ เดือนนี้ดาวอังคารจะตกลับขอบฟ้าในเวลาประมาณ ทุ่ม

เวลาเช้ามืดมีดาวเคราะห์สว่าง ดวง ได้แก่ ดาวพุธ ดาวศุกร์ ดาวพฤหัสบดี และดาวเสาร์อยู่บนท้องฟ้า ดาวพฤหัสบดี (โชติมาตร –2.5 ถึง –2.6) อยู่ในกลุ่มดาวคนแบกงู ต้นเดือนพฤษภาคมเริ่มเห็นดาวพฤหัสบดีอยู่เหนือขอบฟ้าทิศตะวันออกได้ตั้งแต่เวลาประมาณ ทุ่ม หลังจากนั้น ดาวเสาร์ (โชติมาตร +0.5 ถึง +0.3) ซึ่งอยู่ในกลุ่มดาวคนยิงธนู ก็ขึ้นตามมา โดยมองเห็นอยู่เหนือขอบฟ้าตั้งแต่เวลาประมาณเที่ยงคืน

เมื่อใกล้เช้าจะเห็นดาวพุธและดาวศุกร์อยู่ใกล้ขอบฟ้าทิศตะวันออก ดาวศุกร์ (โชติมาตร –3.8) อยู่ในกลุ่มดาวปลา กลางเดือนย้ายเข้าสู่กลุ่มดาวแกะ ดาวพุธอยู่ต่ำใกล้ขอบฟ้าเยื้องไปทางซ้ายมือด้านล่างของดาวศุกร์ ดาวพุธกำลังเคลื่อนเข้าใกล้ดวงอาทิตย์ จึงมีเวลาสังเกตได้เฉพาะช่วงสองสัปดาห์แรกของเดือน โดยช่วงวันที่ 1-13 พฤษภาคม ดาวพุธมีความสว่างเพิ่มขึ้นจากโชติมาตร –0.4 ไปที่ –1.2 หลังจากนั้นดาวพุธจะอยู่ใกล้ดวงอาทิตย์ วันท้าย ๆ ของเดือน ดาวพุธกลับมาปรากฏบนท้องฟ้าเวลาหัวค่ำในกลุ่มดาววัว สว่างที่โชติมาตร –1.2

ต้นเดือนพฤษภาคมเป็นปลายข้างแรม มองเห็นจันทร์เสี้ยวอยู่เหนือขอบฟ้าทิศตะวันออกในเวลาเช้ามืด วันที่ พฤษภาคม จันทร์เสี้ยวอยู่ใกล้ดาวพุธและดาวศุกร์ ห่างกันที่ระยะ 5°-6° ดวงจันทร์เคลื่อนไปอยู่แนวเดียวกับดวงอาทิตย์ในวันที่ พฤษภาคม เมื่อเข้าสู่ข้างขึ้น ดวงจันทร์ย้ายไปอยู่บนท้องฟ้าเวลาหัวค่ำ วันที่ พฤษภาคม จันทร์เสี้ยวผ่านใกล้ดาวอังคารที่ระยะ 6° พื้นที่ด้านสว่างบนดวงจันทร์เพิ่มขึ้นทุกวันจนสว่างครึ่งดวงในวันที่ 12 พฤษภาคม

หลังจันทร์เพ็ญในวันที่ 19 พฤษภาคม จะเข้าสู่ข้างแรม ดวงจันทร์อยู่บนท้องฟ้าเวลาเช้ามืดของทุกวัน วันที่ 21 พฤษภาคม ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวพฤหัสบดีที่ระยะ 2° วันที่ 23 พฤษภาคม ดวงจันทร์เคลื่อนไปอยู่ใกล้ดาวเสาร์ที่ระยะ 1° วันที่ 26 พฤษภาคม ดวงจันทร์ทำมุม 90°กับดวงอาทิตย์ จึงมองเห็นสว่างครึ่งดวง หลังจากนั้นกลายเป็นเสี้ยว

ภาพจำลองดาวเคราะห์ แสดงให้เห็นส่วนสว่างของดาวเคราะห์ และขนาดปรากฏเปรียบเทียบ (ดัดแปลงจาก Solar System Simulator/NASA) 

ศัพท์ดาราศาสตร์

 การร่วมทิศ (conjunction) การที่วัตถุท้องฟ้า วัตถุ ปรากฏอยู่ในแนวเดียวกันหรือทิศทางเดียวกัน มักเป็นช่วงที่อยู่ใกล้กัน
 ดาวคู่ (double star) ดาวสองดวงปรากฏอยู่ใกล้กัน อาจโคจรรอบกันและกัน หรือไม่เกี่ยวข้องกันแต่เรียงอยู่ในแนวเดียวกันเมื่อมองจากโลก
 ดาวแปรแสง (variable star) ดาวที่มีความส่องสว่างเปลี่ยนแปลงไปตามเวลา
 ตำแหน่งตรงข้าม (opposition) การอยู่ตรงข้ามกันบนท้องฟ้าของสองวัตถุ ปรกติใช้เมื่อวัตถุหนึ่งคือดวงอาทิตย์
 โชติมาตร (magnitude) มาตราบอกความส่องสว่างของวัตถุท้องฟ้า ตัวเลขยิ่งมีค่าน้อยยิ่งสว่าง ดาวจางที่สุดที่ตาเปล่าของคนสายตาปรกติจะมองเห็นได้ในเวลากลางคืนภายใต้ท้องฟ้ามืดสนิทมีโชติมาตรประมาณ 6.5 ตัวอย่างโชติมาตรของดาว เช่น ดาวเหนือมีโชติมาตร ดาวศุกร์มีโชติมาตรประมาณ -4 ดวงจันทร์เพ็ญมีโชติมาตรประมาณ -12.7
 มุมห่าง (elongation) ระยะเชิงมุมระหว่างดวงอาทิตย์กับวัตถุท้องฟ้า
 ระยะเชิงมุม (angular distance) และขนาดเชิงมุม การบอกระยะห่างและขนาดปรากฏของวัตถุท้องฟ้าใช้หน่วยของมุม พบบ่อยคือองศา ซึ่งแบ่งย่อยได้เป็นลิปดาและพิลิปดา (สัญลักษณ์ °,′ และ ′′ ตามลำดับ) โดย 1° 60′ และ 1′ 60′′
 เวลาสากล (Universal Time) ระบบเวลาที่ใช้เป็นมาตรฐานสากลทางดาราศาสตร์ เวลาประเทศไทยเร็วกว่าเวลาสากล ชั่วโมง
 สุริยวิถี (ecliptic) แนวเส้นทางการเคลื่อนที่ของดวงอาทิตย์บนท้องฟ้า ซึ่งผ่านกลุ่มดาวจักรราศี โดยดาวเคราะห์และดวงจันทร์เคลื่อนอยู่ใกล้แนวนี้
 หน่วยดาราศาสตร์ (astronomical unit) หน่วยบอกระยะทาง เท่ากับระยะห่างเฉลี่ยระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์ ซึ่งมีค่าประมาณ 149.6 ล้านกิโลเมตร

ดูเพิ่ม


 ดาวเคราะห์ในปี 2561
 ฝนดาวตกในปี 2562
 สุริยุปราคาและจันทรุปราคาในปี 2561
 เวลาดวงอาทิตย์และดวงจันทร์ขึ้น-ตก
 เวลาเกิดแสงสนธยาและเวลาดวงอาทิตย์ขึ้น-ตก
 คาดหมายการเห็นจันทร์เสี้ยว
 สารพันคำถามเกี่ยวกับระบบสุริยะ
 สารพันคำถามเกี่ยวกับดวงจันทร์