ดูดาวพุธตอนเช้ามืด (เมษายน 2548)

วรเชษฐ์ บุญปลอด (worachateb@hotmail.com)

เดือนเมษายนจะมองเห็นดาวพุธได้ดีในเวลาเช้ามืดก่อนดวงอาทิตย์ขึ้น สำหรับประเทศไทย ช่วงที่ดูดาวพุธได้ดีที่สุดเริ่มตั้งแต่ประมาณวันที่ 20 เมษายน เมื่อดาวพุธอยู่เหนือขอบฟ้าทิศตะวันออกในเวลาประมาณ 5.10 น. ขณะนี้ดาวพุธจะมีความสว่างใกล้เคียงกับดาวอังคารที่กำลังจะออกจากกลุ่มดาวแพะทะเลเข้าสู่กลุ่มดาวคนแบกหม้อน้ำ แต่อยู่ต่ำใกล้ขอบฟ้าและห่างไปทางซ้ายมือของดาวอังคาร หากท้องฟ้าโปร่งน่าจะมองเห็นดาวพุธได้ง่าย เพราะบริเวณนี้ไม่มีดาวสว่างดวงอื่นที่สว่างกว่าดาวพุธและดาวอังคาร

ในวันถัด ๆ ไป ณ เวลาเดียวกัน ดาวพุธจะมีตำแหน่งใกล้เคียงกับตำแหน่งเดิมเมื่อเทียบกับขอบฟ้า แต่ความสว่างจะเพิ่มขึ้นทีละน้อย จากโชติมาตร 0.8 ในวันที่ 20 เมษายน ไปอยู่ที่ 0.3 ในวันที่ 1 พฤษภาคม หากดูด้วยกล้องโทรทรรศน์กำลังขยายสูง วันที่ 20 เมษายน จะเห็นดาวพุธเป็นเสี้ยวคล้ายดวงจันทร์ มีขนาดเชิงมุม 9.0 พิลิปดา ส่วนวันที่ 1 พฤษภาคม จะมีส่วนสว่างครึ่งดวง แต่ขนาดเชิงมุมลดลงเหลือ 7.4 พิลิปดา เช้ามืดวันที่ 6 พฤษภาคม ดวงจันทร์เสี้ยวบางๆ จะปรากฏอยู่เหนือดาวพุธเป็นมุม 4.5ฐ ทำให้สามารถมองเห็นดาวพุธและดวงจันทร์ได้พร้อมกันในกล้องสองตา

ดาวพุธปรากฏใกล้ขอบฟ้าก่อนรุ่งอรุณ
ดาวพุธปรากฏใกล้ขอบฟ้าก่อนรุ่งอรุณ

ดาวพุธเป็นดาวเคราะห์ที่อยู่ใกล้ดวงอาทิตย์มากที่สุด จึงมักสังเกตเห็นได้ไม่บ่อย เนื่องจากปรากฏเฉพาะเวลาที่ดวงอาทิตย์กำลังจะขึ้นหรือเพิ่งตกลับขอบฟ้าไปไม่นาน และส่วนใหญ่มีมุมเงยจากขอบฟ้าไม่มาก โคจรรอบดวงอาทิตย์ครบหนึ่งรอบใน 88 วัน จึงเคลื่อนที่เร็ว เวลาที่สามารถมองเห็นดาวพุธได้ คือ ขณะที่ดาวพุธทำมุมห่างสูงสุดจากดวงอาทิตย์ (greatest elongation) อย่างในช่วงเดือนนี้

ดูเพิ่ม