ข่าวดาราศาสตร์

(29 พ.ย. 50) นักดาราศาสตร์ได้ใช้หอดูดาวรังสีเอกซ์จันทราค้นพบดาวฤกษ์ดวงหนึ่ง ดาวดวงนี้กำลังเคลื่อนที่ด้วยความเร็วสูงที่สุดดวงหนึ่งบนท้องฟ้า ชื่อของดาวดวงนี้คือ ดาวอาร์เอกซ์ เจ 0822-4300 (RX J0822-4300) เป็นดาวนิวตรอนที่เกิดจากซูเปอร์โนวา ท้ายเรือเอ (Puppis A) ซึ่งระเบิดขึ้นเมื่อราว 3,700 ปีก่อน การสำรวจโดยหอดูดาวจันทราสามครั้งพบว่าตำแหน่งดาวเปลี่ยน
...

---

มาร์สเอกซ์เพรสสำรวจไอโอโนสเฟียร์บนดาวอังคาร

(27 พ.ย. 50) ดาวอังคารเป็นดาวเคราะห์ที่มีสมบัติต่าง ๆ ใกล้เคียงโลกเรามากที่สุดในบรรดาดาวเคราะห์ในระบบสุริยะทั้งหมด แต่ในความเหมือนก็ยังมีหลายสิ่งที่แตกต่าง หนึ่งในจำนวนนั้นก็คือ บรรยากาศชั้นไอโอโนสเฟียร์ ไอโอโนสเฟียร์เป็นชั้นบรรยากาศระดับบนที่มีอนุภาคประจุไฟฟ้า บนโลกบรรยากาศชั้นนี้เป็นที่รู้จักเป็นอย่างดีและมีการใช้ประโยชน์จากคุณสมบ ัติของมันมาเป็นเวลานาน นั่นก็คือ
...

---

ฮับเบิลวัดดาวหางโฮมส์

(23 พ.ย. 50) ถึงเวลานี้ถ้าใครยังไม่รู้จักดาวหางโฮมส์ก็เชยเต็มทน ด้วยขนาดที่ใหญ่โตและความสว่างแบบไม่ธรรมดาของโฮมส์ทำให้กล้องน้อยใหญ่ทั่วโลกต่างก็หันไปยังดาวหางดวงนี้ แล้วยอดกล้องโทรทรรศน์ลอยฟ้าอย่างฮับเบิลจะพลาดได้อย่างไร ดาวหางโฮมส์ มีชื่ออย่างเป็นทางการว่า 17 พี/โฮมส์ (17P/Holmes) ถูกค้นพบ ...

---

ทฤษฎีซูเปอร์โนวาใหม่

(23 พ.ย. 50) นักดาราศาสตร์มีคำอธิบายสำหรับซูเปอร์โนวาที่ส่องสว่างทะลุทฤษฎีที่พบเมื่อปีกลายแล้ว แบบจำลองใหม่นี้อธิบายว่าซูเปอร์โนวาไม่ใช่ซูเปอร์โนวาธรรมดาทั่วไป แต่เป็นซูเปอร์โนวาสองจังหวะ อเลกซานเดอร์ เฮเกอร์ จากกลุ่มทฤษฎีฟิสิกส์ดาราศาสตร์ของห้องทดลองแห่งชาติลอสอะลามอสร่วมกับ สตัน วูสเลย์ จากมหา
...

---

ดาราจักรจิ๋ว

(10 พ.ย. 50) นักดาราศาสตร์ได้พบดาราจักรแคระแห่งใหม่ที่อยู่ห่างไกลถึงครึ่งทางของเอกภพ เป็นดาราจักรที่เล็กที่สุดที่เคยพบมาในระยะเดียวกัน การค้นพบนี้เป็นผลงานของคณะนักดาราศาสตร์จากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เเนีย นักดาราศาสตร์คณะนี้ได้ใช้ข้อมูลที่สะสมไว้โดยกล้องโทรทรรศน์อวกาศฮับเบิลและหอดูดาวดับเบิลยู. เอ็ม. เคก ในฮาวาย ดาราจักรแห่ง ...

---

ดาวเคราะห์ดวงที่ห้า

(10 พ.ย. 50) ดาว 55 ปู (55 Cancri) กลายเป็นเจ้าของสถิติดาวฤกษ์ที่มีดาวเคราะห์เป็นบริวารมากที่สุดแล้ว เมื่อนักดาราศาสตร์พบดาวเคราะห์ดวงที่ห้าดาวฤกษ์ดวงนี้ ดาว 55 ปู มองเห็นได้ง่ายด้วยกล้องสองตา อยู่ห่างจากโลก 41 ปีแสงในทิศทางของกลุ่มดาวปู มีมวลและอายุใกล้เคียงกับดวงอาทิตย์ นักดาราศาสตร์ค้นพบดาวเคราะห์ดวงที่ห้าด้วยเทคนิคการวัดปรากฏการณ์ดอป
...

---

ซูเปอร์โนวาจากดาวแคระขาวชนกัน

(1 พ.ย. 50) หลายล้านปีก่อน มีดาวคู่คู่หนึ่งที่โคจรรอบกัน เมื่อกาลเวลาผ่านไป ดาวดวงหนึ่งได้ใช้พลังงานของตนเองไปจนหมด จึงเริ่มพองใหญ่ขึ้นกลายเป็นดาวยักษ์แดง และหลังจากนั้นก็ค่อยยุบลง เย็นลง กลายเป็นดาวแคระขาว อันเป็นสถานะสุดท้ายของวงจรชีวิตของดาวฤกษ์ขนาด ...

---

พบทะเลสาบที่ขั้วใต้ของไททัน

(31 ต.ค. 50) ไททันเป็นดวงจันทร์บริวารดาวเคราะห์ที่น่าสนใจที่สุดดวงหนึ่งในระบบสุริยะ เพราะมีลักษณะหลายอย่างที่เหมือนดาวเคราะห์มากกว่าดวงจันทร์ นักดาราศาสตร์พบว่าที่นั่นมีทั้งบรรยากาศ ฝน มีทั้งเมฆ และแม้แต่ทะเลสาบ จนถึงปัจจุบัน ยานแคสซีนีได้ทำแผนที่พื้นผิวของดวงจันทร์ไททันบริเวณขั้วเหนือ (ตั้งแต่ ...

---

วงแหวนดาวเสาร์อาจหนักและเก่ากว่าที่คิด

(31 ต.ค. 50) วงแหวนของดาวเสาร์บางมาก บางถึงขนาดที่เมื่อใดที่ดาวเสาร์หันด้านขอบวงแหวนมายังโลกพอดี วงแหวนดาวเสาร์ก็จะหายไปเลย แม้วงแหวนจะดูบางเบาเหมือนกระดาษ แต่นักดาราศาสตร์เพิ่งพบว่า แท้จริงแล้ววงแหวนดาวเสาร์อาจมีสสารมากกว่าที่มองเห็น ...

---

โซโฮพบดาวหางรายคาบ

(12 ต.ค. 50) หอดูดาวโซโฮได้ค้นพบดาวหางดวงใหม่ขึ้นอีกหนึ่งดวงเมื่อเดือนกันยายนที่ผ่านมา การค้นพบดาวหางของหอดูดาวโซโฮไม่ใช่เรื่องแปลก เพราะหอดูดาวลอยฟ้าแห่งนี้ค้นพบดาวหางมาแล้วมากมาย นับจนถึงล่าสุดได้ 1,350 ดวง บนเป็นหอดูดาวที่มีผลงานค้นพบดาวหางมากที่สุด แต่ดาวหางดวงที่เพิ่งพบใหม่นี้มีความพิเศษกว่าดวงอื่น เพราะว่าโซโฮเคยพบดาวหางดวงนี้มาก่อน ...

---

ปลุกผีสตาร์ดัสต์

(28 ก.ย. 50) หลายคนคงจำกันได้ เมื่อสองปีก่อนมีข่าวดาราศาสตร์ข่าวหนึ่งที่ใหญ่โตคึกโครมที่สุดในรอบปี นั่นคือการปฏิบัติการของยานดีปอีมแพกต์ ดีปอิมแพกต์เป็นโครงการของนาซา ภารกิจสำคัญของโครงการนี้คือการปล่อยลูกตุ้มทองแดงหนัก 370 กิโลกรัมลงไปชนดาวหางเทมเพล 1 วัตถุประสงค์คือเพื่อเปิดแผลสดบนผิวของนิวเคลียสดาวหาง แล้วยานก็จะได้ศึกษาถ่ายภาพรอยแผล
...

---

วัตถุประหลาดรอบพัลซาร์

(18 ก.ย. 50) นักดาราศาสตร์พบวัตถุที่มีมวลระดับดาวเคราะห์ที่แปลกประหลาดที่สุดเท่าที่เคยพบเห็น ฮันส์ คริมม์ จากกอดดาร์ดได้ค้นพบระบบนี้เมื่อวันที่ 7 มิถุนายนที่ผ่านมา เมื่อกล้องบีเอที (Burst Alert Telescope) ที่อยู่บนดาวเทียมสวิฟต์ตรวจพบการประทุของรังสีเอกซ์และรังสีแกมมามาจากทิศทางของใจกลางดาราจักร แหล่งกำเนิดนี้จึงได้ชื่อว่า สวิฟต์ เจ 1756.9-2508 (SWIFT J1756.9-2508) ตาม
...

---

พิสูจน์ทฤษฎีซูเปอร์โนวา 1 เอ

(16 ก.ย. 50) เป็นครั้งแรกที่นักดาราศาสตร์สามารถตรวจวัดสสารที่อยู่รอบดาวฤกษ์ก่อนที่จะระเบิดเป็นซูเปอร์โนวาชนิด 1 เอ ซึ่งเป็นหลักฐานหนักแน่นที่สนับสนุนว่าซูเปอร์โนวาชนิดนี้เกิดจากดาวแคระขาว ซูเปอร์โนวาชนิด 1 เอ เป็นซูเปอร์โนวาที่สว่างมาก และแต่ละดวงมีความคล้ายคลึงกันมาก นักดาราศาสตร์จึงใช้ซูเปอร์โนวาชนิดนี้เป็นดวงไฟ ...

---

ดาวมิรามีหาง

(21 ส.ค. 50) ดาวที่มีหางไม่ได้มีแต่ดาวหางเท่านั้น ดาวเทียมของนาซาที่ชื่อว่า กาเล็กซ์ (Galaxy Evolution Explorer (GALEX)) ได้ส่องสำรวจท้องฟ้าและพบว่า ดาวฤกษ์ชื่อ ดาวมิรา ก็มีหางเหมือนกัน มิรา เป็นภาษาละติน แปลว่า มหัศจรรย์ เป็นดาวที่น่าพิศวงและชวนหลงใหลดวงหนึ่งบนท้องฟ้า นักดาราศาสตร์ก็สนใจดาวดวงนี้มานานร่วม 400 ปีแล้ว อยู่ห่างจากโลก 350 ปีแสง เป็นดาวยักษ์แดงที่มีความ
...

---

ยักษ์ชนยักษ์

(23 ก.ค. 50) นักดาราศาสตร์ได้ใช้ดาวเทียมฟิวส์ (FUSE--Far Ultraviolet Spectroscopic Explorer) ของนาซาร่วมกับกล้องโทรทรรศน์ภาคพื้นดินสำรวจดาวคู่คู่หนึ่งและได้พบกับสมบัติสำคัญของดาวคู่อายุน้อยที่มีมวลสูงมาก ดาวคู่ดังกล่าวคือ แอลเอช 54-425 (LH54-425) อยู่ในดาราจักรเมฆแมเจเลนใหญ่ ซึ่งเป็นดาราจักรบริวารของดาราจักรทางช้างเผือก สมาชิกของดาวคู่นี้เป็นดาวชนิดโอทั้งสองดวง ดาวชนิดโอเป็น
...

---

ดาวแคระน้ำตาลก็มีลำสสารได้

(18 ก.ค. 50) ดาวแคระน้ำตาล เป็นวัตถุประเภทกึ่งดาวฤกษ์ นักดาราศาสตร์จัดว่าเป็นพวก "บุญไม่ถึง" ที่จะเป็นดาวฤกษ์เนื่องจากมวลไม่มากพอ แต่ยังมีกระบวนการภายในคล้ายดาวฤกษ์อายุน้อยอยู่ แต่ดาวแคระน้ำตาลชื่อ 2MASS1207-3932 ดูเหมือนจะมีบุญวาสนามากกว่าดวงอื่น เพราะได้เป็นข่าวพาดหัว ...

---

ถึงวันต้องพลัดพราก

(18 ก.ค. 50) กลุ่มดาวคนครึ่งม้าเป็นกลุ่มดาวที่มีวัตถุท้องฟ้าน่าสนใจมากมาย ในจำนวนนั้นคือ ดาราจักรคู่ เอ็นจีซี 5011 มีสองดาราจักรคือ เอ็นจีซี 5011 บี และ เอ็นจีซี 5011 ซี นักดาราศาสตร์เชื่อมานานว่าดาราจักรทั้งสองนี้สัมพันธ์กัน แม้แต่ชื่อก็บอกเป็นนัยอยู่แล้วว่าสัมพันธ์กัน ...

---

ตะลึง! ลูกไฟยักษ์ผ่านไทย

(15 ก.ค. 50) ในวันเสาร์ที่ 14 กรกฎาคม 2550 เวลาประมาณ 19.40 น. สมาคมดาราศาสตร์ไทยได้รับรายงานผ่านทางรายการร่วมด้วยช่วยกันและ จส.100 ว่ามีผู้พบเห็นลูกไฟขนาดใหญ่เคลื่อนที่ผ่านท้องฟ้า เห็นได้ใน อ.แม่พริก จ.ลำปาง และในขณะเดียวกันสมาคมดาราศาสตร์ไทยก็ได้รับรายงานจากคุณชัยโชค กองเกิด สมาชิกสมาคมดาราศาสตร์ไทยว่าเห็นลูกไฟยักษ์เคลื่อนผ่านท้องฟ้าใกล้ขั้วฟ้าเหนือ เห็นได้นานประมาณ 1.5 - 2 วินาที ...

---

เขตอันตรายรอบดาวฤกษ์

(13 ก.ค. 50) ดาวฤกษ์ชนิดโอ เป็นดาวฤกษ์ที่ร้อนที่สุดในบรรดาดาวฤกษ์ทั้งหมด ความร้อนของดาวชนิดนี้เชื่อว่าจะทำลายการก่อจานฝุ่นของดาวฤกษ์ใกล้เคียงที่เย็นกว่า จานฝุ่นรอบดาวฤกษ์เป็นองค์ประกอบสำคัญในกระบวนการสร้าง
...

---

แคลสซีนีพบไฮโดรคาร์บอนบนไฮเพียเรียน

(13 ก.ค. 50) เป็นครั้งแรกที่ยานแคสซีนีของนาซาได้เปิดเผยรายละเอียดของพื้นผิวของดวงจันทร์ไฮเพียเรียนของดาวเสาร์ ข้อมูลเบื้องต้นบ่งบอกว่าว่าสารเคมีพื้นฐานของสิ่งมีชีวิตมีอยู่ทั่วไปในระบบสุริยะของเรา ก่อนหน้านี้ในเดือนกันยายนปี 2548 ยานแคสซีนีเคยเข้าใกล้และถ่ายภาพดวงจันทร์ดวงนี้มาครั้งหนึ่ง ในครั้งนั้นได้แสดงรูปร่างพื้นผิวที่แปลกประหลาด มีพื้นผิวที่พรุน
...

---

สร้างดาวเคราะห์ โลหะไม่ต้อง

(16 มิ.ย. 50) วิลเลียม คอชแรน จากมหาวิทยาลัยเทกซัส และ ไมเคิล เอนเดิล รอเบิร์ต วิตเทนไมเออร์ จาคอบ บีน ได้ค้นพบระบบสุริยะแห่งใหม่ โดยใช้กล้องฮอบบี-เอเบอร์ลีขนาด 9.2 เมตรของหอดูดาวแมกดอนัลด์ ระบบสุริยะแห่งใหม่นี้มีดาวเคราะห์แบบดาวพฤหัสบดีสองดวงโคจรรอบ
...

---

ซูเปอร์โนวาที่สว่างที่สุด

(29 พ.ค. 50) นักดาราศาสตร์ได้ใช้หอดูดาวจันทราของนาซาและกล้องโทรทรรศน์ภาคพื้นดินตรวจพบการระเบิดของดาวฤกษ์ที่สว่างที่สุดเท่าที่เคยบันทึกมา การระเบิดของดาวฤกษ์หรือซูเปอร์โนวาครั้งนี้ อาจป็นซูเปอร์โนวาชนิดใหม่ที่ค้นหากันมานาน การค้นพบนี้แสดงว่าการระเบิดอย่างรุนแรงของดาวฤกษ์มวลมหาศาลเกิดขึ้นเป็นประจำในเอกภพยุคต้น และการระเบิด
...

---

สนามแม่เหล็กในดาวเคราะห์ระบบสุริยะอื่น

(29 พ.ค. 50) เป็นครั้งแรกที่นักดาราศาสตร์สามารถวัดสนามแม่เหล็กของดาวฤกษ์ที่มีดาวเคราะห์แบบ "พฤหัสร้อน" อยู่ด้วย คณะนักวิทยาศาสตร์นำโดย โคลด คาตาลา จากหอดูดาวปารีสได้สำรวจดาวเทาคนเลี้ยงสัตว์ (Tau Bootis) ด้วยกล้องแคนาดา-ฝรั่งเศส-ฮาวายที่ตั้งอยู่บนเขามานาเคอา ฮาวาย ดาวดวงนี้มีมวลราวหนึ่งเท่าครึ่งของดวงอาทิตย์ อยู่ห่างจากโลกราว 50 ปีแสง มีสนามแม่เหล็กเข้มกว่า ...

---

ดาราจักรแคระสร้างดาราจักรใหญ่ จริงหรือ?

(11 พ.ค. 50) นักเอกภพวิทยาส่วนใหญ่เชื่อว่า ดาราจักรในเอกภพมีการกำเนิดแบบปลาใหญ่กินปลาเล็ก นั่นคือ ดาราจักรรุ่นแรกเป็นดาราจักรขนาดเล็ก ต่อมาดาราจักรน้อยเหล่านั้นมีการรวมกันเป็นดาราจักรที่ใหญ่ขึ้นทีละน้อยจนมีขนาดใหญ่ดังเช่นปัจจุบัน แต่สำหรับดาราจักร
...

---

หลุมดำผู้ให้กำเนิด

(8 พ.ค. 50) หลุมดำ เป็นวัตถุที่มีแรงโน้มถ่วงมหาศาล ดึงดูดได้ทุกสิ่งแม้แต่แสงก็ยังหนีไม่พ้น วัตถุใดที่ถูกหลุมดำดูดเข้าไปแล้วจะไม่มีวันหลุดออกมาได้อีกเลย หลุมดำจึงเกี่ยวข้องกับจุดสิ้นสุดและจุดจบของสิ่งต่าง ๆ เสมอ แต่การวิจัยใหม่ได้แสดงว่า หลุมดำไม่ได้รับบทเป็นผู้ทำลายล้างเพียงอย่างเดียว แต่ยังมี
...

---

ฮับเบิลครบ 17 ขวบ

(3 พ.ค. 50) คนเรา เมื่อถึงวันเกิด ก็จะมีคนมาอวยพรและให้ของขวัญ จัดงานเลี้ยงเล็กใหญ่ตามฐานะ แต่สำหรับกล้องโทรทรรศน์อวกาศฮับเบิล เมื่อถึงวันเกิด จะต้องเป็นฝ่ายให้ของขวัญเสียเอง ด้วยการเผยแพร่ภาพถ่ายจากห้วงอวกาศที่งามหยดดุจสวรรค์สร้างให้ชาวโลกได้ชื่นชม ปีนี้ก็เช่นกัน ของขวัญที่ฮับเบิล
...

---

พบดาวเคราะห์แบบโลกรอบดาวฤกษ์ดวงอื่น

(1 พ.ค. 50) นักดาราศาสตร์ได้ค้นพบดาวเคราะห์ของระบบสุริยะอื่นดวงใหม่อีกดวงหนึ่ง เป็นดาวเคราะห์ที่ลักษณะใกล้เคียงโลกมากที่สุดในจำนวนดาวเคราะห์ของระบบสุริยะอื่นเท่าที่เคยพบมา คณะนักดาราศาสตร์ชาวสวิส ฝรั่งเศส และโปรตุเกส ได้ใช้กล้องอีเอสโอ 3.6 เมตรสำรวจดาว กลีส 581 (Gliese 581) และได้ค้นพบดาวเคราะห์ที่มีมวลประมาณ 5 เท่าของโลกดวงหนึ่ง ดาวเคราะห์ดวงนี้มี ...

---

ถ้ำบนดาวอังคาร

(30 เม.ย. 50) ยานมาร์สโอดิสซีย์ของนาซาได้ถ่ายภาพพื้นผิวของดาวอังคารที่เปิดเผยสิ่งที่อาจเป็นถ้ำบนดาวอังคาร และไม่ได้มีเพียงแห่งเดียว แต่มีถึงเจ็ดแห่ง "ถ้าบนดาวอังคารมีสิ่งมีชิวิตจริง ที่ที่น่าไปค้นหาที่สุดก็คือในถ้ำนี่แหละ" จัต ไวนน์ จากมหาวิทยาลัยนอร์เทิร์นแอริโซนาในสาขาชีววิทยาและหัวหน้าโครงการค้นหาถ้ำบนดาวอังคารและโลกของโครงการสำรวจทางธรณีวิทยาของสหรัฐอเมริกากล่าว ...

---

สนามแม่เหล็กโลก ภัยที่ไม่อาจมองข้ามสำหรับนักสำรวจดวงจันทร์

(21 เม.ย. 50) ดวงจันทร์โคจรรอบโลกครบรอบทุกเดือน แต่ละเดือนจะมีอยู่ประมาณสี่วันที่ดวงจันทร์จะเคลื่อนที่ผ่านสนามแม่เหล็กของโลก ช่วงเวลานี้จะมีพื้นผิวบางส่วนของดวงจันทร์จะถูกประจุไฟฟ้าสถิต ดร.ไมค์ แฮปกูด จากห้องทดลองรัตเทอร์ฟอร์ดแอปเพิลตันจะแสดงแบบจำลองของปรากฏการณ์นี้ในที่ประชุมของดาราศาสตร์แห่งชาติของสมาคมดาราศาสตร์หลวงที่เพรสตัน แบบจำลองนี้จะแสดงให้เห็นว่า ...

---