สุริยุปราคา 19 มีนาคม 2550

ปรับปรุง : 16 มีนาคม 2550 วรเชษฐ์ บุญปลอด (worachateb@hotmail.com)
คำเตือน : อย่าจ้องดูดวงอาทิตย์ด้วยตาเปล่าหรือผ่านกล้องดูดาวที่ไม่มีแผ่นกรองแสง เพราะจะส่งผลกระทบในระยะยาวต่อดวงตาของคุณและอาจทำให้ตาบอดได้

สองสัปดาห์หลังเกิดจันทรุปราคาเต็มดวงเมื่อคืนวันมาฆบูชา เช้าวันจันทร์ที่ 19 มีนาคม 2550 จะเกิดสุริยุปราคาบางส่วน มองเห็นได้ในประเทศไทย เอเชียใต้ บางส่วนของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และเอเชียตะวันออก รวมทั้งบางส่วนของมลรัฐอะแลสกาในทวีปอเมริกาเหนือ

สุริยุปราคามีโอกาสเกิดขึ้นได้ในวันเดือนดับเมื่อดวงจันทร์โคจรมาอยู่ตรงกลางระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์พร้อมกับทอดเงาตกลงบนพื้นผิวโลก เงาดวงจันทร์มีสองส่วนคือเงามืดกับเงามัว คนบนพื้นโลกส่วนที่อยู่ใต้เงามัวจะมองเห็นดวงอาทิตย์แหว่ง แต่หากอยู่ใต้เงามืดจะเห็นดวงอาทิตย์ถูกดวงจันทร์บังมิดดวงเรียกว่าสุริยุปราคาเต็มดวง สำหรับประเทศไทยเคยเกิดสุริยุปราคาเต็มดวงล่าสุดเมื่อวันที่ 24 ตุลาคม 2538

สุริยุปราคาที่จะเกิดในวันที่ 19 มีนาคม เป็นสุริยุปราคาบางส่วน หมายความว่าเงามืดของดวงจันทร์ไม่ได้ตกกระทบพื้นผิวโลก คงมีแต่เงามัวเท่านั้นที่พาดผ่านผิวโลก หากมองในภาพกว้างสุริยุปราคาครั้งนี้เริ่มต้นเวลา 7.38 น. ตามเวลาประเทศไทย เมื่อเงามัวของดวงจันทร์เริ่มแตะผิวโลกบริเวณนอกชายฝั่งด้านตะวันออกของอินเดีย จากนั้นเกิดสุริยุปราคามองเห็นดวงอาทิตย์แหว่งมากที่สุด (88%) ที่รัสเซียในเวลา 9.32 น. แล้วไปสิ้นสุดสุริยุปราคาในเวลา 11.25 น. อันเป็นจังหวะที่เงามัวหลุดออกจากผิวโลกในทะเลนอกชายฝั่งด้านทิศเหนือของอะแลสกา

สำหรับประเทศไทย สุริยุปราคาบางส่วนครั้งนี้มองเห็นได้เกือบทั่วประเทศยกเว้นจังหวัดชายแดนภาคใต้ บริเวณที่เห็นดวงอาทิตย์แหว่งมากที่สุดคือด้านตะวันตกเฉียงเหนือของภาคเหนือ ยิ่งอยู่ในละติจูดสูงมากเท่าใดก็ยิ่งเห็นดวงอาทิตย์แหว่งมากเท่านั้น ส่วนเวลาที่เกิดปรากฏการณ์ก็จะแตกต่างกันไปในแต่ละพื้นที่ เช่น กรุงเทพฯ เห็นตั้งแต่เวลา 7.47 - 8.57 น. ดวงอาทิตย์แหว่งมากที่สุดในเวลา 8.21 น. ด้วยสัดส่วน 16% จังหวัดอื่น ๆ บางจังหวัดสามารถดูได้จากตาราง ส่วนจังหวัดที่ไม่แสดงในตารางอาจคาดคะเนได้จากข้อมูลของจังหวัดใกล้เคียงที่อยู่ในภูมิภาคเดียวกัน

ดวงอาทิตย์ที่มองเห็นได้จากที่ต่าง ๆ ขณะถูกบังมากที่สุด
ดวงอาทิตย์ที่มองเห็นได้จากที่ต่าง ๆ ขณะถูกบังมากที่สุด

ขั้นตอนการเกิดสุริยุปราคาบางส่วน 19 มีนาคม 2550
สถานที่ เริ่มเกิด บังลึกที่สุด สิ้นสุด
เวลา สัดส่วนที่บัง มุมเงย
กรุงเทพฯ 7.48 น. 8.21 น. 16% 28° 8.57 น.
กระบี่ 7.55 น. 8.12 น. 4% 25° 8.30 น.
กาญจนบุรี 7.46 น. 8.21 น. 17% 27° 8.58 น.
กาฬสินธุ์ 7.50 น. 8.28 น. 19% 32° 9.07 น.
กำแพงเพชร 7.46 น. 8.25 น. 23% 27° 9.07 น.
ขอนแก่น 7.49 น. 8.27 น. 19% 31° 9.07 น.
จันทบุรี 7.51 น. 8.21 น. 12% 29° 8.52 น.
ฉะเชิงเทรา 7.48 น. 8.22 น. 15% 28° 8.57 น.
ชลบุรี 7.48 น. 8.21 น. 15% 28° 8.55 น.
ชัยนาท 7.46 น. 8.24 น. 19% 28° 9.03 น.
ชัยภูมิ 7.48 น. 8.26 น. 19% 30° 9.05 น.
ชุมพร 7.50 น. 8.16 น. 10% 26° 8.43 น.
เชียงราย 7.46 น. 8.31 น. 29% 28° 9.16 น.
เชียงใหม่ 7.45 น. 8.29 น. 28% 27° 9.15 น.
ตรัง 7.59 น. 8.12 น. 2% 25° 8.25 น.
ตราด 7.52 น. 8.20 น. 11% 30° 8.50 น.
ตาก 7.45 น. 8.26 น. 24% 27° 9.08 น.
นครนายก 7.48 น. 8.23 น. 16% 29° 8.59 น.
นครปฐม 7.47 น. 8.21 น. 16% 27° 8.57 น.
นครพนม 7.52 น. 8.30 น. 19% 33° 9.10 น.
นครราชสีมา 7.49 น. 8.24 น. 17% 30° 9.01 น.
นครศรีธรรมราช 7.56 น. 8.13 น. 4% 26° 8.31 น.
นครสวรรค์ 7.46 น. 8.24 น. 20% 28° 9.04 น.
นนทบุรี 7.48 น. 8.22 น. 16% 28° 8.57 น.
น่าน 7.47 น. 8.30 น. 26% 29° 9.15 น.
บุรีรัมย์ 7.50 น. 8.25 น. 16% 31° 9.01 น.
ปทุมธานี 7.47 น. 8.22 น. 16% 28° 8.58 น.
ประจวบคีรีขันธ์ 7.48 น. 8.18 น. 12% 27° 8.49 น.
ปราจีนบุรี 7.48 น. 8.22 น. 16% 29° 8.58 น.
พระนครศรีอยุธยา 7.47 น. 8.22 น. 17% 28° 8.59 น.
พะเยา 7.46 น. 8.30 น. 28% 28° 9.16 น.
พังงา 7.53 น. 8.13 น. 5% 24° 8.33 น.
พัทลุง 8.00 น. 8.12 น. 2% 26° 8.24 น.
พิจิตร 7.46 น. 8.26 น. 22% 28° 9.07 น.
พิษณุโลก 7.46 น. 8.26 น. 23% 28° 9.08 น.
เพชรบุรี 7.47 น. 8.20 น. 15% 27° 8.55 น.
เพชรบูรณ์ 7.47 น. 8.26 น. 21% 29° 9.07 น.
แพร่ 7.46 น. 8.28 น. 25% 28° 9.13 น.
ภูเก็ต 7.55 น. 8.12 น. 4% 24° 8.29 น.
มหาสารคาม 7.50 น. 8.27 น. 18% 31° 9.06 น.
มุกดาหาร 7.52 น. 8.29 น. 18% 33° 9.07 น.
แม่ฮ่องสอน 7.45 น. 8.29 น. 30% 26° 9.16 น.
ยโสธร 7.51 น. 8.27 น. 17% 32° 9.04 น.
ร้อยเอ็ด 7.50 น. 8.27 น. 18% 32° 9.05 น.
ระนอง 7.50 น. 8.15 น. 9% 25° 8.41 น.
ระยอง 7.49 น. 8.20 น. 13% 28° 8.52 น.
ราชบุรี 7.47 น. 8.21 น. 16% 27° 8.56 น.
ลพบุรี 7.47 น. 8.23 น. 18% 28° 9.01 น.
ลำปาง 7.46 น. 8.28 น. 26% 28° 9.13 น.
ลำพูน 7.45 น. 8.28 น. 27% 27° 9.14 น.
เลย 7.48 น. 8.28 น. 23% 30° 9.11 น.
ศรีสะเกษ 7.52 น. 8.26 น. 15% 32° 9.02 น.
สกลนคร 7.51 น. 8.29 น. 19% 32° 9.10 น.
สงขลา 8.07 น. 8.12 น. 00.3% 26° 8.17 น.
สมุทรปราการ 7.48 น. 8.21 น. 15% 28° 8.56 น.
สมุทรสงคราม 7.47 น. 8.21 น. 15% 27° 8.56 น.
สมุทรสาคร 7.47 น. 8.21 น. 15% 27° 8.56 น.
สระแก้ว 7.49 น. 8.22 น. 14% 30° 8.57 น.
สระบุรี 7.48 น. 8.23 น. 17% 28° 9.00 น.
สิงห์บุรี 7.47 น. 8.23 น. 18% 28° 9.01 น.
สุโขทัย 7.46 น. 8.26 น. 23% 28° 9.09 น.
สุพรรณบุรี 7.47 น. 8.22 น. 18% 28° 9.00 น.
สุราษฎร์ธานี 7.53 น. 8.14 น. 6% 25° 8.36 น.
สุรินทร์ 7.51 น. 8.25 น. 15% 31° 9.01 น.
หนองคาย 7.49 น. 8.29 น. 22% 31° 9.12 น.
หนองบัวลำภู 7.49 น. 8.28 น. 21% 31° 9.10 น.
อ่างทอง 7.47 น. 8.23 น. 18% 28° 9.00 น.
อำนาจเจริญ 7.52 น. 8.27 น. 16% 33° 9.05 น.
อุดรธานี 7.49 น. 8.29 น. 21% 31° 9.11 น.
อุตรดิตถ์ 7.46 น. 8.27 น. 24% 28° 9.11 น.
อุทัยธานี 7.46 น. 8.24 น. 20% 28° 9.03 น.
อุบลราชธานี 7.52 น. 8.26 น. 15% 33° 9.02 น.

หมายเหตุ : ตารางด้านบนสำหรับอำเภอเมืองของจังหวัด อำเภออื่นจะต่างจากนี้เล็กน้อย / บริเวณที่ไม่เห็นปรากฏการณ์ได้แก่ พื้นที่ทางใต้ของจังหวัดสงขลา พัทลุง และสตูล รวมไปถึงทั้งหมดของ จ.ยะลา ปัตตานี และนราธิวาส

สุริยุปราคาเป็นปรากฏการณ์ที่ห้ามดูด้วยตาเปล่า ต้องมีแว่นกรองแสงหรือแผ่นกรองแสงที่ออกแบบมาเฉพาะสำหรับส่องดูดวงอาทิตย์และอาจใช้กล้องโทรทรรศน์ที่มีแผ่นกรองแสงปิดบังหน้ากล้อง นอกจากนี้เรายังสามารถหลีกเลี่ยงอันตรายจากแสงอาทิตย์โดยสังเกตปรากฏการณ์ด้วยวิธีทางอ้อม เช่น ฉายภาพดวงอาทิตย์ผ่านกล้องโทรทรรศน์หรือกล้องสองตาลงบนฉากรับภาพ แล้วดูดวงอาทิตย์ที่ปรากฏบนฉาก ควรเฝ้าระวังอย่าให้เด็กหรือผู้ที่ไม่รู้มองเข้าไปในกล้อง

การฉายภาพผ่านกล้องโทรทรรศน์

วัสดุกรองแสงที่ไม่ปลอดภัยและควรหลีกเลี่ยง ได้แก่ กระจกรมควัน แว่นกันแดด กระดาษห่อลูกอม แผ่นดิสเก็ตต์ ฟิล์มเอกซ์เรย์ ฟิล์มถ่ายรูป ฯลฯ อย่านำมาใช้ดูดวงอาทิตย์ แม้ว่าวัสดุเหล่านี้จะมีความสามารถในการกรองแสงย่านแสงขาว แต่รังสีอินฟราเรดสามารถทะลุผ่านได้และจะเป็นอันตรายต่อดวงตา

สำหรับผู้ที่ไม่มีแผ่นกรองแสงหรือทัศนูปกรณ์อื่น อาจใช้วัสดุง่าย ๆ ในบ้านมาช่วยในการสังเกตสุริยุปราคาโดยใช้หลักการของกล้องรูเข็ม สิ่งที่ต้องมีคือกระจกเงาบานเล็ก กระดาษขนาดใหญ่กว่ากระจก มีดคัตเตอร์หรือกรรไกร และเทปกาว

วิธีทำคือ นำกระดาษมาเจาะรูเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสขนาด 1 เซนติเมตร (อาจใช้มีดกรีดโดยตรงหรือพับกระดาษแล้วใช้กรรไกรตัด) จากนั้นนำไปประกบกับบานกระจกด้วยเทปกาว เวลาใช้งานให้นำกระจกเงาดังกล่าวไปสะท้อนแสงอาทิตย์ให้แสงตกบนผนังสีอ่อนหรือฉากรับภาพสีขาวที่อยู่ภายในบ้าน ภาพที่เห็นบนฉากจะเป็นดวงกลมซึ่งเป็นภาพสะท้อนของดวงอาทิตย์

การฉายภาพสะท้อนจากกระจก

เมื่อเกิดสุริยุปราคา ดวงกลมที่เห็นบนฉากจะแหว่งตามลักษณะดวงอาทิตย์บนท้องฟ้า ขนาดของดวงอาทิตย์บนฉากแปรผันตามระยะห่างระหว่างกระจกกับฉากรับภาพ โดยที่ระยะหนึ่งเมตรจะได้ภาพดวงอาทิตย์ขนาดประมาณ 9 มิลลิเมตร ดังนั้นที่ระยะห่าง 10 เมตร จะได้ภาพดวงอาทิตย์ขนาด 9 เซนติเมตร วิธีนี้ทำให้เราสามารถสังเกตสุริยุปราคาได้โดยไม่ต้องกังวลว่าจะเป็นอันตรายต่อดวงตา แต่พึงระวังอย่าให้ใครที่เดินผ่านไปมามีโอกาสหันมามองแสงอาทิตย์ที่สะท้อนออกมาจากกระจก

หลังจากปีนี้ประเทศไทยจะมีโอกาสสังเกตสุริยุปราคาบางส่วนอีกครั้งในเย็นวันศุกร์ที่ 1 สิงหาคม 2551 ซึ่งจะเกิดในเวลาไม่นานก่อนดวงอาทิตย์ตกลับขอบฟ้า

อันตรายจากแสงอาทิตย์

สุริยุปราคาเป็นปรากฏการณ์ที่เปิดโอกาสให้เราได้ศึกษาและทำความรู้จักกับธรรมชาติของดวงอาทิตย์ โลก และดวงจันทร์ อย่างไรก็ตามการดูดวงอาทิตย์ด้วยวิธีที่ไม่ถูกต้องทำให้เกิดอันตรายได้ เพราะรังสีจากดวงอาทิตย์สามารถทำลายเนื้อเยื่อและเซลล์ของจอตาทำให้ตาบอด เร่งการเสื่อมสภาพของกระจกตา และเป็นสาเหตุหนึ่งของโรคต้อกระจก

หากจ้องดูดวงอาทิตย์โดยปราศจากสิ่งป้องกัน แสงอาทิตย์จะไปรวมกันที่จอตา ทำลายเซลล์จนทำให้เกิดอาการตาบอดชั่วคราวหรือถาวรได้ ที่สำคัญกว่านั้น คือ ขณะที่จอตาถูกแสงอาทิตย์เผาเราไม่สามารถรับรู้ได้ เพราะในนั้นไม่มีเซลล์ประสาทสำหรับรับความรู้สึก ดังนั้นทุกคนจึงควรตระหนักว่าการสังเกตสุริยุปราคาที่ถูกต้อง คือ อย่าดูดวงอาทิตย์ด้วยตาเปล่า วิธีที่ปลอดภัยที่สุดคือดูจากภาพสะท้อนบนฉากที่ฉายออกมาจากอุปกรณ์

ดูเพิ่ม