สถานีอวกาศนานาชาติ เป็นสถานีอวกาศที่ใหญ่ที่สุดที่มนุษย์เคยสร้าง เป็นผลงานจากความร่วมมือของยักษ์ใหญ่ด้านอวกาศ ได้แก่รอสคอสมอสของรัสเซีย องค์การนาซาของสหรัฐอเมริกา องค์การอวกาศยุโรป องค์การอวกาศญี่ปุ่น และองค์การอวกาศแคนาดา 


สถานีอวกาศแห่งนี้เข้าประจำการมาตั้งแต่ปี 2543 อายุการใช้งานที่กำหนดไว้ในตอนแรกคือ 15 ปี แต่มีการยืดอายุการใช้งานมาหลายครั้ง จนบัดนี้ก็ผ่านมาเกือบสามทศวรรษแล้ว การหารือของชาติพันธมิตรของสถานีอวกาศนานาชาติล่าสุดได้กำหนดไว้แล้วว่าจะปลดระวางสถานีในปี 2573 หลังจากยุคของสถานีอวกาศนานาชาติก็อาจจะไม่ได้เห็นความร่วมมือในลักษณะเดิมอีก ชาติพันธมิตรเดิมยกเว้นรัสเซียมุ่งเป้าไปยังการสร้างสถานีลูนาร์เกตเวย์ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโครงการอาร์เทมิส สถานีนี้จะโคจรรอบดวงจันทร์ ไม่ใช่โลก นอกจากนี้ชาติต่าง ๆ ก็มีแผนจะสร้างสถานีของตัวเอง เช่นจีน ซึ่งปัจจุบันมีสถานีเทียนกง และมีแผนจะสร้างสถานีแห่งใหญ่ที่ใหญ่กว่าเดิม อินเดียก็มีแผนจะสร้างสถานีอวกาศของตนเอง  นอกจากนี้บริษัทเอกชนอีกหลายแห่งก็กำลังจะสร้างสถานีอวกาศของตัวเองด้วยเช่นกัน 

รัสเซียก็มีแผนของตัวเองเหมือนกัน หลังจากที่เก็บเงียบมาเป็นเวลานาน เมื่อวันที่ 18 ธันวาคมที่ผ่านมา รอสคอสมอสได้เผยว่า สถานีอวกาศแห่งใหม่ของรัสเซีย จะมีชื่อว่า อาร์โอเอส (ROS--Russian Orbital Station)

ก่อนหน้านี้ในปี 2552 รัสเซียเคยมีแผนจะสร้างสถานีที่ชื่อว่า ออปเซก (OPSEK -- Piloted Assembly and Experiment Complex) ต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็น รอสส์ (ROSS -- Russian Orbital Service Station) ซึ่งจะเริ่มส่งมอดูลแรกขึ้นสู่อวกาศในปี 2570 และคาดว่าก่อนสิ้นปี 2573 จะมีมอดูลเพิ่มอีกสามมอดูล ทั้งหมดประกอบกันเป็นมอดูลแกนของสถานี และก่อนสิ้นปี 2578 ก็จะมีมอดูลเพิ่มอีกสามมอดูล ในจำนวนนี้รวมถึงมอดูลที่พักอาศัยใช้สำหรับการธุรกิจท่องเที่ยวอวกาศด้วย



และล่าสุด แผนการสร้างสถานีก็มีการเปลี่ยนแปลงอีกครั้งเป็นสถานีอาร์โอเอส แผนนี้มีอะไรน่าสนใจมากกว่าชื่อใหม่ แต่เป็นแนวคิดในการสร้างที่ไม่มีใครคาดคิด สถานีแห่งใหม่นี้จะไม่ใช่สถานีใหม่ถอดด้าม ตัวมอดูลแกนของสถานีจะนำมาจากมอดูลแกนจากสถานีอวกาศนานาชาติที่เป็นของรัสเซียมาใช้ แล้วค่อยสร้างมอดูลอื่นเสริมเข้าไปภายหลัง

ปัจจุบันมอดูลของรัสเซียในสถานีอวกาศนานาชาติมี 6 มอดูล ได้แก่ ซาร์ยา ซเวซดา ปอยสก์ รัสเวต นาอูกา และปรีชา 

ก่อนที่สถานีอวกาศนานาชาติจะปลดระวาง รัสเซียจะแยกมอดูลส่วนของตัวเองออกมา ส่วนขั้นตอนการทิ้งสถานีจะให้เป็นหน้าที่ของยานดรากอนของสเปซเอกซ์แทน ซึ่งยานจะจุดจรวดแล้วดันสถานีสวนทางเพื่อให้สถานีลดความเร็วลงแล้วค่อย ๆ ตกลงสู่บรรยากาศโลกในที่สุด

นอกจากนี้วงโคจรของสถานีอาร์โอเอสยังทำมุมกับเส้นศูนย์สูตร 51.6 องศา เพื่อให้เหมาะแก่การส่งจรวดจากท่าอวกาศยานแห่งใหม่ของรัสเซีย ได้แก่ เปลเซตสก์ และวอสตอชนี ที่จะมาทดแทนท่าอวกาศยานไบโกนูร์ในอนาคต  

เป็นที่น่าสังเกตว่า มุมเอียงของวงโคจรนี้เท่ากับมุมวงโคจรของสถานีอวกาศของอินเดีย ทำให้สองสถานีนี้อาจมีการร่วมมือกันอย่างใดอย่างหนึ่งในอนาคตได้

อย่างไรก็ตาม แนวคิดในการนำมอดูลเก่าจากสถานีอวกาศนานาชาติมาใช้เป็นที่วิพากษ์วิจารณ์อย่างมากจากหลายฝ่ายในรัสเซีย

นับจนถึงปัจจุบัน มอดูลซาร์ยาใช้งานมาแล้ว 27 ปี ส่วนมอดูลซเวซดาใช้งานมาแล้ว 25 ปี และถ้านับถึงวันที่สถานีอวกาศนานาชาติปลดระวาง ก็จะมีอายุเกิน 30 ปี ตลอดระยะเวลาเกือบสามทศวรรษที่ผ่านมา มอดูลเหล่านี้ต้องอยู่ในสภาพแวดล้อมที่โหดร้ายของอวกาศ ทั้งอุณหภูมิที่ผันแปรอย่างสุดขั้วระหว่างหนาวจัดกับร้อนจัดสลับกันวันละหลายรอบ ต้องตากรังสีจากอวกาศอย่างต่อเนื่อง จนวัสดุที่ใช้ประกอบยานมีอาการล้าและเริ่มมีปัญหาอากาศรั่วซึม ในช่วงหลังมานี้ ภารกิจบนสถานีอวกาศนานาชาติราวครึ่งหนึ่งของมนุษย์อวกาศรัสเซียต้องหมดไปกับการซ่อมบำรุงมอดูลที่เสื่อมสภาพ เวลาอันมีค่าที่ควรไปทุ่มเทให้แก่งานวิจัยด้านวิทยาศาสตร์ก็ต้องถูกเบียดบังไปอย่างน่าเสียดาย 


นอกจากปัญหาทางโครงสร้างแล้ว มอดูลยังมีปัญหาเรื่องแบคทีเรียและเชื้อราสะสมที่เกิดจากการที่มีมนุษย์อวกาศแวะเวียนกันไปอยู่อาศัยรวมแล้วนับร้อยคน ปัญหานี้นับวันจะมากขึ้นเรื่อย ๆ การตรวจสอบมอดูลในระยะหลังพบว่าระดับของจุลินทรีย์ที่สะสมในสถานีเริ่มสูงเกินมาตรฐานแล้ว ซึ่งสร้างปัญหาสุขภาพต่อมนุษย์อวกาศมาก

เมื่อมอดูลเหล่านี้แยกตัวออกไปสร้างเป็นสถานีใหม่ ปัญหาที่มีอยู่นี้ก็ตามไปด้วย ไม่ได้หายไปแต่อย่างใด 

การตัดสินใจเช่นนี้ของรัสเซียเป็นสิ่งบ่งชี้ที่ชัดเจนว่ารัสเซียกำลังเผชิญความยากลำบากในหลายด้าน ทรัพยากรต่าง ๆ ที่จำเป็นในการพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศได้รับผลกระทบจากการทำสงครามกับยูเครนและการคว่ำบาตรจากนานาชาติ และรอสคอสมอสก็ไม่อาจแบกรับภาระอันหนักอึ้งนี้ได้อีกต่อไป