สมาคมดาราศาสตร์ไทย

จีนสำรวจยานเฉินโจว 20 ก่อนตียานเปล่ากลับโลก

จีนสำรวจยานเฉินโจว 20 ก่อนตียานเปล่ากลับโลก

11 ธ.ค. 2568
รายงานโดย: วิมุติ วสะหลาย (wimut@hotmail.com)
เมื่อวันที่ ธันวาคม มนุษย์อวกาศจีนสองนายได้แก่ จาง ลู่ และ หวู่ เฟย ซึ่งเป็นลูกเรือเฉินโจว 21 ได้ออกปฏิบัติการนอกยานในภารกิจซ่อมบำรุงสถานีเทียนกง 

ปฏิบัติการครั้งนี้กินเวลายาวนานถึง ชั่วโมง ภารกิจหลักคือการติดตั้งระบบป้องกันขยะอวกาศให้แก่สถานี นอกจากนี้ยังมีภารกิจสำคัญอีกอย่างหนึ่งก็คือสำรวจสภาพความเสียหายของยานเฉินโจว 20 

ลูกเรือของยานเฉินโจว 21 ขณะกำลังปฏิบัติการนอกสถานีอวกาศเทียนกง เมื่อวันที่ ธันวาคม 2568 (จาก CCTV)

ยานเฉินโจว 20 เป็นยานขนส่งมนุษย์อวกาศ ได้ขึ้นไปเชื่อมต่อกับสถานีเมื่อปลายเดือนเมษายนและนำลูกเรือสามนายไปปฏิบัติหน้าที่ตามภารกิจปกติที่จะมีลูกเรือผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนขึ้นไปทำงานชุดละ เดือน ต่อมาในวันที่ 31 ตุลาคม ยานเฉินโจว 21 ก็ตามขึ้นไปเชื่อมต่อกับสถานีและนำลูกเรือชุดใหม่เข้าประจำการ แล้วก็ได้เวลาที่ลูกเรือเฉินโจว 20 ต้องกลับสู่โลก ซึ่งกำหนดวันไว้เป็นวันที่ พฤศจิกายน 

แต่เพียงไม่นานก่อนที่จะได้เวลายานเฉินโจว 20 ปลดตัวเองออกจากสถานีแล้วมุ่งหน้ากลับสู่โลก ลูกเรือได้สังเกตเห็นความเสียหายที่หน้าต่างบานหนึ่งของยาน 

สถานีอวกาศเทียนกง 

หลังจากที่วิเคราะห์สถานการณ์แล้ว สันนิษฐานได้ว่าความเสียหายดังกล่าวเกิดจากขยะอวกาศชน วิศวกรประเมินว่ายานเฉินโจว 20 ไม่ปลอดภัยที่จะนำมนุษย์อวกาศกลับโลก จึงต้องระงับการเดินทางกลับโลกของลูกเรือเฉินโจว 20 ไปก่อน 

ต่อมาจีนได้ตัดสินใจที่จะให้ลูกเรือเฉินโจว 20 นั่งยานเฉินโจว 21 ที่เพิ่งขึ้นไปเชื่อมต่อกลับโลกแทน ซึ่งยานได้นำลูกเรือกลับสู่โลกได้อย่างปลอดภัยในวันที่ 14 พฤศจิกายน ส่วนลูกเรือของยานเฉินโจว 21 ก็ทำงานบนสถานีตามปกติต่อไป แล้วรอยานเฉินโจว 22 ซึ่งจีนจะส่งยานเปล่าขึ้นไปให้ใช้สำหรับขากลับตามไปทีหลัง

การตัดสินใจเช่นนี้ของทางจีนนับว่าเป็นความเสี่ยงอย่างมาก เพราะหมายความว่า ในช่วงเวลาหลังจากยานเฉินโจว 21 กลับโลกและยานเฉินโจวลำใหม่ยังไม่ขึ้นไป ลูกเรือจะไม่มียานสำหรับกลับโลก แม้จะยังไม่ถึงกำหนดกลับ แต่ยานที่สมบูรณ์ที่เชื่อมต่ออยู่อาจใช้เป็นเรือชูชีพเพื่อใช้หนีกลับโลกในกรณีที่เกิดเหตุฉุกเฉินบนสถานี แต่ในเมื่อไม่มี ก็แปลว่าหากเกิดเหตุร้ายแรงขึ้นบนสถานีถึงขั้นต้องสละเรือ ลูกเรือเฉินโจว 21 จะไม่มีทางหนีกลับบ้านได้เลย 

อย่างไรก็ตาม ช่วงเวลาแห่งความเสี่ยงนั้นอยู่ไม่นานนัก ในวันที่ 24 พฤศจิกายน จีนก็ส่งยานเฉินโจว 22 ขึ้นไปเชื่อมต่อกับสถานีได้สำเร็จ 

ในขณะนี้ยานเฉินโจว 20 ที่มีปัญหายังคงเชื่อมต่อกับสถานี จีนมีแผนที่จะสั่งให้ยานลำนี้กลับโลกโดยไม่มีลูกเรือในอนาคต แต่ในขณะนี้ยังไม่กำหนดวันที่แน่นอน ส่วนรายละเอียดเกี่ยวกับความเสียหายบนยานเฉินโจว 20 ยังเป็นความลับต่อไป