สมาคมดาราศาสตร์ไทย
ดาวเทียมจีนเกือบชนกับดาวเทียมสตาร์ลิงก์

ดาวเทียมจีนเกือบชนกับดาวเทียมสตาร์ลิงก์

9 ก.พ. 2569
ปรับปรุงครั้งล่าสุด 12 กุมภาพันธ์ 2569
รายงานโดย: วิมุติ วสะหลาย (wimut@hotmail.com)
เมื่อวันที่ 9 ธันวาคม 2568 จีนได้ส่งจรวด คิเนติกา 1 จากศูนย์ส่งจรวดจิ่วฉวนในทะเลทรายโกบีขึ้นสู่ท้องฟ้า สัมภาระของยานคือดาวเทียมจำนวน 9 ลำ

คิเนติกา 1 เป็นจรวดเชื้อเพลิงแข็งสูง 30 เมตร มีซีเอเอสสเปซ ซึ่งเป็นบริษัทที่มีสำนักงานใหญ่ในกว่างโจวเป็นผู้ดำเนินงาน

จรวดคิเนติกา 1
จรวดคิเนติกา 1 ของซีเอเอส กำลังทะยานขึ้นจากศูนย์ส่งจรวดจิ่วฉวน


อีกสองวันถัดมา สเปซเอกซ์ บริษัทเอกชนผู้ดำเนินการกิจการดาวเทียมสตาร์ลิงก์ได้แจ้งว่า หนึ่งในดาวเทียมเก้าลำของจีนนั้น เกือบชนเข้ากับดาวเทียมสตาร์ลิงก์-6079 (56120) ที่ความสูง 560 กิโลเมตร โดยเฉียดไปด้วยระยะห่างเพียง 200 เมตรเท่านั้น

การชนของดาวเทียมแต่ละครั้ง ก่อให้เกิดปัญหาตามมาเป็นลูกโซ่ การชนทำให้เกิดขยะอวกาศจำนวนมากกระจายไปทั่ววงโคจร เป็นการเพิ่มจำนวนวัตถุในวงโคจร ซึ่งก็จะเป็นการเพิ่มโอกาสที่จะเกิดการชนกันเองให้มากยิ่งขึ้น

ปัจจุบัน สภาพแวดล้อมเหนือบรรยากาศโลกแออัดไปด้วยดาวเทียมจำนวนมากและมากขึ้นทุกวัน ในปี 2563 มีดาวเทียมที่ประจำการอยู่บนฟ้าไม่ถึง 3,400 ดวง แต่วันนี้ เพียงห้าปีให้หลัง มีจำนวนดาวเทียมบนฟ้าประมาณ 13,000 ดวงแล้ว ดาวเทียมส่วนใหญ่ เป็นดาวเทียมในเครือข่ายสตาร์ลิงก์ของสเปซเอกซ์ ซึ่งปัจจุบันมีมากถึง 9,300 ดวง และจะมีการนำขึ้นไปเติมปีละหลายพันดวง

ดาวเทียมสตาร์ลิงก์มีระบบหลบเลี่ยงการชนกันเองโดยอัตโนมัต บนดาวเทียมมีระบบขับเคลื่อนให้ดาวเทียมเบี่ยงเส้นทางได้ ในครึ่งปีแรกของปี 2568 สตาร์ลิงก์ได้ใช้ระบบนี้มากถึง 145,000 ครั้ง เฉลี่ยแล้ว ดาวเทียมสตาร์ลิงก์แต่ละดวงต้องขยับตัวเพื่อหลบเลี่ยงการชนกันราวสี่ครั้งต่อเดือนต่อดวง

แต่ดาวเทียมอีกหลายดวงของเจ้าอื่นไม่มีระบบนี้ ดังนั้นสตาร์ลิงก์ก็จะมองไม่เห็นดาวเทียมของค่ายอื่นหากผู้ให้บริการไม่เผยแพร่ข้อมูลด้านวงโคจร

ขณะนี้ ยังไม่มีการดำเนินการใด ๆ ที่ทำหน้าที่ประสานงานระหว่างหน่วยงานอวกาศเจ้าของดาวเทียมเพื่อหลีกเลี่ยงการชนกันในอวกาศ ซึ่ง ไมเคิล นิคอลส์ รองประธานฝ่ายวิศวกรรมของสตาร์ลิงก์เรียกร้องว่าต้องมีการดำเนินการดังกล่าวอย่างจริงจังเสียที